Ο μαέστρος Βαγγέλης Λυκιαρδόπουλος

Ο Βαγγέλης Λυκιαρδόπουλος έγινε θείος μου, όταν παντρεύτηκε την αδελφή της μητέρας μου. Με αποκαλούσε «η αγαπημένη μου ανιψιά», αν κι έχω την εντύπωση ότι αυτή την ιδιότητα τη μοιραζόμουν και με μια άλλη μου ξαδέρφη, την οποία επίσης αποκαλούσε αγαπημένη του ανιψιά. Ο Βαγγέλης ήταν μαέστρος της μουσικής και της διπλωματίας. Ευχάριστος, γελαστός, είχε πάντα να διηγηθεί, με το χιούμορ που τον χαρακτήριζε, ιστορίες από το θέατρο, τα παρασκήνια, τις τουρνέ. Έμενε στον Άγιο Παύλο, δίπλα στα στούντιο της Φίνος Φιλμ και πολύ συχνά στο σπίτι του συναντούσες κάποιον γνωστό ηθοποιό ή τραγουδιστή. Με τη σύζυγό του, τη Μάκια, είχαν πολύ ανοιχτό σπίτι (με την παραμικρή αφορμή γίνονταν χαρούμενες μαζώξεις) και στον κύκλο του γνώρισα μεγάλες προσωπικότητες του θεάτρου και του τραγουδιού, την αεράτη Άννα Καλουτά και την πάντα χαμηλών τόνων αδελφή της Μαρία, τον ανεπανάληπτο Κώστα Χατζηχρήστο, τον τόσο ευγενικό Ντίνο Ηλιόπουλο, τον Μίμη Τραϊφόρο, την Καλή Καλό, τον Κούλη Στολίγκα, τον Νίκο Φατσέα…
Η Σοφία Βέμπο είχε χρόνια που είχε φύγει από τη ζωή, αλλά η ανάμνηση της φιλίας και της συνεργασίας τους παρέμενε έντονη. Το ίδιο έντονη ήταν και η ανάμνηση της Αγγέλας, της αδερφής του Βαγγέλη, της πρώτης ελληνίδας ντιζέζ, που ζούσε μόνιμα στην Αμερική.

Συνεχίστε το διάβασμα

Φαντασία και φουστανέλα

Το 1959 κυκλοφόρησε το περιοδικό «Φαντασία και αίσθημα» από τον Νίκο Μόσχο, που ήταν συγγραφέας και μεταφραστής. Το περιοδικό έβγαινε κάθε Τετάρτη και πουλιόταν δύο δραχμές. Η ύλη του ήταν φωτορομάντσα, ελληνικές και διεθνείς καλλιτεχνικές ειδήσεις, γελοιογραφίες, διηγήματα και μυθιστορήματα και η πρωτοτυπία του: στο εξώφυλλό του παρουσίαζε αποκλειστικά και μόνον Έλληνες καλλιτέχνες. Τα περισσότερα εξώφυλλα, βέβαια, τα έκανε η Αλίκη.
Στο εξώφυλλο του τεύχους για την 25η Μαρτίου 1961, η Άννα Φόνσου με φουστανέλα, τσαρούχι, φούντα, φέσι και φόντο την αρχαιότητα, συνδέει τον λαμπρό πολιτισμό με τους ένδοξους αγώνες. Τέλος πάντων!
Είναι η περίοδος που στον τίτλο δεν υπάρχει το «και αίσθημα» και τα τεύχη κυκλοφορούν χωρίς αρίθμηση.
Το περιοδικό ξεκίνησε στις 26 Αυγούστου 1959 με εξώφυλλο την Τζένη Καρέζη και ολοκλήρωσε τον κύκλο του, ύστερα από 313 τεύχη, στις 29 Ιανουαρίου 1966, με εξώφυλλο πάλι την Τζένη Καρέζη.

Αν θέλετε να δείτε εξώφυλλα του περιοδικού και λεπτομερή καταγραφή τους (ημερομηνία, αριθμός τεύχους, καλλιτέχνης), στο Retromaniax κάποιος έχει ασχοληθεί πολύ.

Ερμής – ένα ελληνικό σαπούνι ογδόντα χρόνων

Ολοσέλιδη διαφήμιση σε γυναικείο περιοδικό, το καλοκαίρι του 1966.

Πώς έγινε και ο Ερμής έδωσε το όνομά του σε μάρκα σαπουνιού; Τα παιδιά μιας τάξης έδωσαν την απάντηση: «Ο Ερμής πλένεται συνέχεια για να είναι καθαρός, γιατί όλο βγαίνει έξω. Άμα πάμε βόλτα, πλενόμαστε».
Άραγε τι είχαν υπόψη τους οι Ντίκος και Βουτσινάς όταν ίδρυσαν στην Αθήνα τη αρωματική σαπωνοποιία Ερμής το 1924, με σήμα τον Ερμή;

Συνεχίστε το διάβασμα

Τα σεμεδάκια του ΟΜΟ

OMO 1966

Ολοσέλιδη διαφήμιση του ΟΜΟ σε γυναικείο περιοδικό, καλοκαίρι 1966

Η διαφήμιση του Όμο ήταν πιο κοντά στις σύγχρονες διαφημίσεις από την άποψη ότι πρόβαλε ιδιαίτερα τα δώρα που έδινε το απορρυπαντικό. Για τις ιδιότητές του αρκούσε μία αράδα στο κάτω μέρος της σελίδας: «Το Όμο πλένει πεντακάθαρα».
Η νοικοκυρά μάζευε τα κουπόνια με τα τετράφυλλα τριφύλλια, τα πήγαινε στο μπακάλικο κι έπαιρνε ένα σταμπωτό σεμέν με τυρολέζικο, πολωνικό ή σουηδικό θέμα. Σιγά τον πολυέλαιο! Οι νοικοκυρές της εποχής, που είχαν στο σπίτι τους καλοφτιαγμένα κεντήματα και χειροποίητα σεμέν από την προίκα τους, δεν θα καταδέχονταν να ρίξουν δεύτερη ματιά στο σταμπωτό πανάκι του Όμο, αν η λέξη «δώρο» δεν λειτουργούσε τόσο… γαργαλιστικά.

Οι αστικές σημαδούρες της Θεσσαλονίκης

Περπατώντας στα πεζοδρόμια της σύγχρονης Θεσσαλονίκης συμβαίνουν τέσσερα πράγματα:
• σκοντάφτεις σε σημεία που έχουν φουσκώσει από τις ρίζες των δέντρων,

Ανασηκωμένο πεζοδρόμιο στην οδό Ολύμπου.

• κινδυνεύεις να παραπατήσεις πάνω σε μεταλλικά πασαλάκια που ξεφυτρώνουν εκεί που κάποτε υπήρχε περίπτερο,
• μπορεί να πατήσεις πάνω σε εβραϊκή ταφόπλακα που έχει γίνει κράσπεδο ή σκαλοπάτι και

Ταφόπλακα από τα Εβραϊκά Μνήματα έχει γίνει σκαλοπάτι στην Άνω Πόλη, κοντά στη μονή Βλατάδων.
Η φωτογραφία είναι από την ομάδα του fb Άγνωστη Θεσσαλονίκη.

• παρατηρείς μεταλλικά καπάκια χωρίς κάποιο αναγνωρίσιμο σήμα στην επιφάνειά τους.

Συνεχίστε, Έχει κι άλλο…

Τοιχογραφία από την κατεδαφισμένη εκκλησία της Αγίας Φωτίδας στη Βέροια

Μια εικόνα εκπληκτικής απλότητας και ομορφιάς, που ζωγράφισε κάποιος ανώνυμος στις αρχές του 15ου αιώνα στην εκκλησία της αγίας Φωτίδας, στη Βέροια. Η Αγία Φωτίδα ήταν μία από τις 78 εκκλησίες της «μικρής Ιερουσαλήμ». Τιμούσε την αγία Φωτίδα, αδελφή της αγίας Φωτεινής, της αγίας Φωτώς, της αγίας Ανατολής – μερικά από τα μέλη μιας αγίας οικογένειας, που συνεορτάζουν στις 26 Φεβρουαρίου.
Η εκκλησία δεν υπάρχει πια. Κατεδαφίστηκε αυτή και άλλες 23. Ευτυχώς όμως η ζωγραφιά αποτοιχίστηκε και σώζεται στο Βυζαντινό Μουσείο της πόλης.

Η φωτογραφία προέρχεται από τον ιστότοπο του Βυζαντινού Μουσείου Βέροιας.

Το μνήμα του Γκιουλ μπαμπά

Την εποχή της άλωσης της Θεσσαλονίκης, πίσω από το Γεντί Κουλέ υπήρχε μετόχι της μονής Χορταΐτου. Όταν το 1422 οι Τούρκοι ερήμωσαν το μοναστήρι του Χορτιάτη και μετέβαλαν σε στάβλους τους νάρθηκές του, οι μοναχοί κατέφυγαν στο μετόχι της μονής πίσω από τα τείχη της πόλης και συνέχισαν εκεί τον ασκητικό τους βίο.
Τον καιρό της τουρκοκρατίας, το μετόχι μετατράπηκε σε τεκέ δερβίσηδων. Στον περίβολο του τεκέ υπήρχε το μνήμα του Γκιουλ μπαμπά. Πάνω του άναβαν κεριά τις νύχτες και προσεύχονταν ως τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο περαστικοί μουσουλμάνοι.
Τις πληροφορίες αυτές καθώς και τη φωτογραφία του μνήματος δίνει ο Απόστολος Ε. Βακαλόπουλος.
Ο Ηλίας Πετρόπουλος γράφει ότι την εποχή του Ανταρτοπόλεμου Τά μοναδικά πράγματα πού ἔβλεπες πίσω ἀπό το Γεντί-Κουλέ ἤσανε τό γκρεμισμένο μνῆμα του Μπαμπά, ἕνα μαρμαρένιο κολονάκι καί μιά κερασιά. Αὐτός ὁ Μπαμπάς ἤταν κάποιος ἅγιος δερβίσης. Στον τάφο του ἔκαιγε ἕνα ἀκοίμητο καντήλι, πού το τροφοδοτούσανε μέ λάδι οἱ τοῦρκοι προσκυνητές (ἐρχόντουσαν ἀπό τήν Ξάνθη καί τήν Κομοτινή), ἀλλά καί δικές μας γριοῦλεςΤό κολονάκι φαίνεται να ἦταν κατάλοιπο ἀπό κάποιο ἄλλο μνῆμα. Ὅσο γιά τήν κερασιά λέγανε πώς ἐκεῖ, ἀκριβῶς μπροστά της, ἔστηναν τούς μελλοθάνατους.
Τις σεβαστικές γριούλες που άναβαν το καντήλι του δερβίση, ακολούθησε μια στρατιά από μαυροφόρες μανάδες, γιατί, σ’ εκείνη τη μαύρη εποχή των φρικαλεοτήτων, ο τόπος έγινε το επισήμως ανύπαρκτο νεκροταφείο εκτελεσμένων κομμουνιστών.
Μέχρι το 1955 υπήρχαν σκόρπια μάρμαρα και σπασμένοι τάφοι. Σήμερα τίποτα.

Γιανγκίν βαρ! – Οι πυρκαγιές της Θεσσαλονίκης πριν από το 1917

Σκηνή από την πυρκαγιά του 1890, που δημοσιεύτηκε στη βρετανική εφημερίδα «The Graphic» τον Σεπτέμβριο του 1890.

Πυρκαγιές, ένα τραγικό αλλά συνηθισμένο φαινόμενο
Είναι αδύνατο να μιλήσεις για τη Θεσσαλονίκη χωρίς να κάνεις αναφορά στις πυρκαγιές που τη δοκίμασαν. Η φωτιά ήταν εκείνη που έβαλε τέλος στην ιστορική διαδρομή συνοικιών και μνημείων της πόλης κι έκλεισε κεφάλαια της ιστορίας της ανοίγοντας καινούργια.


Για τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917, που άλλαξε τη μορφή της πόλης, έχουμε μιλήσει παλιότερα σε εκτενές άρθρο, που μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. Πολλές φωτογραφίες θα βρείτε ΕΔΩ.


Η παλιά Θεσσαλονίκη δεν διέθετε κρατική πυροσβεστική υπηρεσία. Η πυρόσβεση γινόταν από τις πυροσβεστικές ομάδες των ασφαλιστικών εταιρειών. Όταν έπιανε φωτιά κάπου, έβλεπαν από το Επταπύργιο τον καπνό ή τις φλόγες κι έριχναν κανονιές. Οι τουλουμπατζήδες άκουγαν τις κανονιές και έσπευδαν. Δύο κανονιές σήμαινε ότι η πυρκαγιά ήταν στο κέντρο. Τρεις ότι ήταν ανατολικά.

Συνεχίστε το διάβασμα

Μασκαράδες και δικτάτορες

Σας γνωρίσαμε!

Μια Κολομπίνα είναι γυναίκα,
που όταν, βρε παιδιά, μας ερωτεύεται,
φοράει μάσκα πάντα η ζεβζέκα
κι αφού μας παντρευτεί, ξεμασκαρεύεται.
Τουτέστι, το οποίον,
πέφτει το προσωπείον!

Έχει δυο πρόσωπα κι αιώνιο καρναβάλι.
Ποιος τ’ όλπιζε βρε τέτοια ρεζιλίκια;
Δυο πρόσωπα, χωρίς όμως κεφάλι,
που κάνουν διαρκώς μασκαραλίκια!

Όλο το χρόνο είναι ίδια Κολομπίνα,
διαρκώς να μας χορεύει καταλήγει,
αλλά και δίχως να κρατάει σερπαντίνα,
με ψεύτικα λογάκια μας τυλίγει.

Μα τι παραπονιόμαστε και κλαίμε
και γράφουμε τραγούδια και νταλκάδες,
αφού ’μαστε, εδώ όπου τα λέμε,
κι οι άντρες στην αγάπη μασκαράδες.
Ο ΤΖΟΓΕΣ

Έχει και συνέχεια

Παγκόσμια ημέρα ραδιοφώνου σήμερα

Είχα μάθει και πατούσα το τρίτο κουμπί από αριστερά, φωτιζόταν η οθόνη, άναβε το πράσινο λαμπάκι και γύριζα το δεξιό κουμπί να πάει στη θέση που είχα σημαδέψει. Την πρώτη φορά που τα κατάφερα ήταν σαν να κατάκτησα έναν ολόκληρο κόσμο. Και μήπως έτσι δεν ήταν;
Το ραδιόφωνο Philips ήταν το οικογενειακό μας ραδιόφωνο. Δεν έχω όμως τέτοιας λογής αναμνήσεις. Το ραδιόφωνο ήθελα να είναι εγωιστικά δική μου υπόθεση, αλλά δεν πέρναγε το δικό μου, γιατί ήμουνα μικρή και με στέλνανε για ύπνο νωρίς. Νεύρα και πίκρα, μέχρι που απόκτησα τρανζίστορ και άκουγα τις «Λογοτεχνικές Σελίδες» και τα θεατρικά στη ζούλα, με μαξιλάρι το τρανζίστορ και κανείς δεν απορούσε που το πρωί το μάγουλό μου είχε κόκκινα σημάδια από τη δερμάτινη θήκη.

Στους παρακάτω συνδέσμους μπορείτε να διαβάσετε μερικά άρθρα για τα παλιά ραδιόφωνα και τον πρωτοπόρο της ελληνικής ραδιοφωνίας Χρίστο Τσιγγιρίδη.

Χρίστος Τσιγγιρίδης – ο πρωτοπόρος οραματιστής που ίδρυσε στη Θεσσαλονίκη τον πρώτο ελληνικό ραδιοφωνικό σταθμό

Το ραδιόφωνο με τις λυχνίες στα βραχέα, μεσαία και μακρά

Ραδιόφωνα αγορασμένα και δηλωμένα

Η Τελεφούνκεν, ο Μέρκελ, ο Γκέμπελς και το δίκτυο κατασκόπων

Ραδιόφωνο Tesla