Αθηνούλα μου! – η νοσταλγία του Τζογέ

Ο Τζογές μπορεί να γκρίνιαζε για τους νεωτερισμούς, που αλλοίωσαν τον χαρακτήρα της Αθήνας, και κυρίως των παλιών συνοικιών της Πλάκας και του Ψυρή, αλλά μακριά από την Αθήνα δεν μπορούσε να ζήσει. Όπως όλοι οι μάγκες, αποστρεφόταν την επαρχία. Τον χειμώνα του 1937 πήγε για ένα μήνα στην επαρχία (ίσως σε κάποια περιοδεία, αφού μαζί με τον Σώτο Πετρά, τον δημιουργό του Τζογέ και θεατρικό συγγραφέα, ήταν και ο τενόρος Πέτρος Επιτροπάκης). Έπειτα από μια δυο μέρες, ο καθαρός αέρας, η ήρεμη ζωή και η όμορφη φύση δεν πρόσφεραν καμιά απόλαυση και ο Τζογές δεν έβλεπε την ώρα να γυρίσει πίσω. Τα γλέντια, οι καλοί μεζέδες και τα γλυκόπιοτα κρασιά δεν του έλειψαν. Του έλειψαν όμως το αθηναϊκό τραγούδι, το αθηναϊκό κέφι, το αθηναϊκό ξενύχτι, το σοκάκι, η γειτονιά…

Βραδυνή 1-2-1931 Τζογές

Αθηνούλα και πάλι Αθηνούλα! Τι τα θέλετε, ρε παιδιά, και τι τα γυρεύετε; Κακά κι ανάποδα είναι τα ψέματα εκείνα που λένε μερικοί, πως τάχα η Αθήνα έγινε ανυπόφορη με την πολυκοσμία της, με τους θορύβους της και με τη μεγάλη φασαρία της, και ζητάνε να βρούνε ησυχία πηγαίνοντας στα χωριά εκδρομές, παίρνοντας τα βουνά ή κάνοντας θαλάσσια ταξίδια. Καλά είν’ όλ’ αυτά, αλλά μονάχα για κάνα δυο μέρες! Άμα θα περάσει η πρώτη βδομάδα που θα αποχωριστεί ένας πραγματικός Αθηναίος τον Αθηνοπαράδεισο, λαγούς με πετραχήλια και ψάρια με καλιμάφχια να του δώσεις, θα πλήξει, θα χτυπηθεί, θα μελαγχολήσει αγρίως και θα νομίσει πως τον βάλανε στην ειρκτή! Πώς;

Διαβάστε τη συνέχεια

Φρέσκα νέα! Οι τρεις τελευταίοι μήνες του 1927 (δεύτερο μέρος)

Στη λεωφόρο Αλεξάνδρας υπάρχει ένα ρέμα που εμποδίζει τη συγκοινωνία με Εξάρχεια και Νεάπολη. Το κράτος έφτιαξε γέφυρα και, σύμφωνα με το σχέδιο πόλεως, θα έφτιαχνε και πλατεία, αλλά πρόλαβαν οι οικοπεδοφάγοι και καταπάτησαν τις όχθες. Οι κάτοικοι της συνοικίας του Άρεως έχουν έναν λόγο παραπάνω να διαμαρτύρονται. Την ελονοσία.

Να ζεις στην καρδιά της Αθήνας και να παθαίνεις ελονοσία!

Διαβάστε τη συνέχεια…

Στιχοπλόκια και μπουναμάδες

Η πρωτοχρονιάτικη περίοδος της παλιάς Αθήνας αρδευόταν με καταρράκτας… στίχων, έγραφε ένας παλιός δημοσιογράφος. Η εποχή ευνοούσε τους στίχους και τους λαϊκούς ποιητές και οι έμμετροι καταρράκτες έπεφταν παντού.

Εις τας παλαιάς Αθήνας δεν υπήρχε λαϊκό επάγγελμα που να μη ζητήσει τον μπουναμά του, υπήρξε δε μία περίοδος που το κακό είχε παραγίνει.
Αυτοσχέδιοι ποιητές έγραφαν τους στίχους, ειδικά για την περίσταση, και οι οδοκαθαριστές, οι φανοκόροι, οι διανομείς εφημερίδων, οι ταχυδρομικοί διανομείς, οι τηλεγραφικοί διανομείς, οι πλανόδιοι ανθοπώλες, οι γανωτήδες, οι νεροκράτες, οι καπνοδοχοκαθαριστές και οι νεκροθάφτες, τους τύπωναν σε χρωματιστά χαρτιά κι έπαιρναν σβάρνα τα σπίτια, για να ζητήσουν μπουναμά.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα φορητά πικάπ Τεπάζ

Δύο μοντέρνες νέες χορεύουν στους ήχους ενός φορητού πικάπ. Σκηνή από κάποια κωμωδία της δεκαετίας του ’60.

Διαφήμιση των πικάπ Τεπάζ, από εφημερίδα του 1964.

Τα πικάπ Τεπάζ ήταν φορητά, ρεύματος και μπαταρίας και έπαιζαν δίσκους 16 (;), 33, 45 και 78 στροφών. Μονοφωνικά, βέβαια. Ο ήχος έβγαινε από το ηχείο που βρισκόταν στο καπάκι.
Η εταιρεία Teppaz ιδρύθηκε το 1931 στη Λυών από τον Μαρσέλ Τεπάζ και έγινε διάσημη στον χώρο των ηλεκτρονικών εξαρτημάτων, ηχείων, ενισχυτών και φωνόγραφων. Στη δεκαετία του ’60 γνώρισε τεράστια επιτυχία με τα φορητά πικάπ, σαν μικρά φουσκωτά βαλιτσάκια, που έγιναν αμέσως δημοφιλή, κυρίως μεταξύ των νέων. Κατασκευάστηκαν και πουλήθηκαν εκατομμύρια κομμάτια σε όλον τον κόσμο.


Σήμερα ανακάλυψα ένα πικάπ Teppaz, μοντέλο Tourist. Το μόνο του πρόβλημα είναι ότι έχει χαλάσει το πλαστικό όπου ακουμπάει ο δίσκος. Κατά τα άλλα, λειτουργεί μια χαρά!

Φρέσκα νέα! Οι τρεις τελευταίοι μήνες του 1927 (πρώτο μέρος)

Θ’ αρχίσουμε με φρουφρού κι αρώματα, αλλά να ξέρετε ότι στη συνέχεια τα πράγματα ζορίζουν άσχημα.

Φρουφρού κι αρώματα

Το Αμπασαντέρ είναι το πιο φημισμένο κέντρο της εποχής. Οι χοροί και τα σουαρέ του προσελκύουν όλον τον καλό κόσμο της Αθήνας. Και όταν λέμε καλό κόσμο, εννοούμε τους πλούσιους, την πλουσιολογιά, που λέει και ο Τζογές.

Τα ξενοδοχεία Σεσίλ και Όλυμπος, στη δεκαετία του ’20.

Το απομακρυσμένο Σεσίλ είναι το αριστοκρατικό μέρος όπου τις Κυριακές συχνάζουν οι κοσμικοί, που πολύ πρόθυμα διανύουν μισή ώρα χωματόδρομο μέχρι την Κηφισιά, μια που ο ασφαλτοστρωμένος δρόμος σταματάει στο Μαρούσι. Παίρνουν το τσάι τους και ύστερα το ρίχνουν στο χορό με συνοδεία τζαζμπάντ.

Το καλό γυναικείο ντύσιμο απαιτεί γούνα. Άμα είναι εκ Παρισίων, ακόμα καλύτερα. Τα γουναρικά και τα κοσμήματα (αληθινά και πανάκριβα, εννοείται) είναι το διαπιστευτήριο της οικονομικής και κοινωνικής επιφάνειας του συζύγου και πατρός, παρ’ όλο που κάποια μακρυά μαργαριταρένια κολλιέ είναι αγορασμένα από τους Κινέζους της Ερμού.

Διαβάστε τη συνέχεια…

Τα κόλπα του θείου Βαγγέλη και το σωστό τσάι

Σας έχω μιλήσει (ΕΔΩ) για τον θείο Βαγγέλη, τον συνθέτη Λυκιαρδόπουλο.

Όταν οι γιατροί τον υποχρέωσαν να κόψει το κάπνισμα, ο Βαγγέλης, που κάπνιζε το ένα τσιγάρο μετά το άλλο, πέρασε πολύ δύσκολα και κατέφευγε σε διάφορα κόλπα για να τραβάει μία δυο τζούρες στα μουλωχτά. Το πιο απλό και αποτελεσματικό κόλπο του ήταν ότι άναβε ένα τσιγάρο, τράβαγε μια δυο απολαυστικές ρουφηξιές και ύστερα το έδινε στη σύζυγό του, ως ένδειξη τρυφερότητας. Αποτέλεσμα: η θεία έφτασε να καπνίζει τα τετραπλάσια τσιγάρα απ’ το συνηθισμένο, μέχρι που την ειδοποιήσαμε και του έβαλε φρένο.
Όταν για λόγους υγείας υποχρεώθηκε να κάνει κράτει στο φαγητό, ο (μα, πόσο πανούργος!) θείος Βαγγέλης ανέσυρε επιδέξια την κοινωνικά ξεχασμένη συνήθεια των τσαγιών. Ξαφνικά οι προσκλήσεις των Λυκιαρδοπουλαίων για τσάι άρχισαν να πέφτουν βροχή.

Τον θείο δεν τον ενδιέφερε καθόλου το τσάι· έπινε ένα φλιτζάνι και μετά το γύρναγε στο ουίσκι, που κάνει καλό στην καρδιά. Τον ενδιέφεραν οι πλούσιες πιατέλες με τα αλμυρά και τα γλυκά. Κρυμμένος ανάμεσα στους καλεσμένους και πουλώντας τη σχετική ομίχλη, ο θείος Βαγγέλης καταβρόχθιζε απαγορευμένες ποσότητες. Αιωνία του η μνήμη!
Το τσάι φτιαχνόταν στην κουζίνα και ερχόταν έτοιμο για σερβίρισμα, μέσα σε μεγάλες τσαγιέρες. Φακελάκια, φύσημα του τσαγιού για να κρυώσει και μπισκότα να κολυμπάνε στο φλιτζάνι δεν ήταν αποδεκτά. Με άλλα λόγια, παρ’ όλο που ήταν πρόφαση για μάσες και παρ’ όλο που οι καλεσμένοι ήταν μερικοί αγαπημένοι συγγενείς και φίλοι, το τσάι ήταν πολύ καθώς πρέπει.
Θυμήθηκα αυτά και αναζήτησα ένα απόσπασμα της Ελένης Χαλκούση, που θα φανεί πολύ χρήσιμο σε όσους αγαπάνε το τσάι, αλλά όχι σε φακελάκι.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα Βούρλα, οι πρόσφυγες της Δραπετσώνας και ο μπουρδελο-αριστοκράτης πολιτικός

Έχουμε μιλήσει για τις συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων στα Ταμπούρια και στην Ανάσταση. Οι ίδιες άθλιες συνθήκες επικρατούσαν παντού όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες (κάποιες φορές και αθλιότερες, όπως στο Ουζεΐρ-μπεη της Θεσσαλονίκης).
Σε συνοικισμούς χωρίς φως, χωρίς ύδρευση, χωρίς υπονόμους, οι πρόσφυγες ζούσαν μέσα σε ανήλιαγες παράγκες. Η στέγη ήταν από τσίγκο και το πάτωμα πατημένο χώμα. Οι παράγκες ήταν μονοκάμαρες. Συνέβαινε την κάμαρα να τη μοιράζονται δύο οικογένειες. Τότε, ένας μπερντές χώριζε το δωμάτιο στα δύο. Στις παράγκες έμπαινε η βροχή και ο αέρας από τις τρύπες των τσίγκων και τις χαραμάδες των σανιδιών. Ο ήλιος μόνον δεν έμπαινε. Τουαλέτες δεν υπήρχαν. Οι συνοικισμοί διέθεταν δημόσια αποχωρητήρια σε βρομερά παραπήγματα, που ήταν εστίες μόλυνσης. Οι δρόμοι ήταν χωματόδρομοι και τον χειμώνα η λάσπη έφτανε μέχρι το γόνατο. Φυσικά θέριζαν οι αρρώστιες και όλες οι οικογένειες είχαν τουλάχιστον από έναν άρρωστο. Οι γιατροί και τα φάρμακα σπάνιζαν.

Οι παράγκες της Αγια-Σωτείρας στην παλιά Κοκκινιά, το 1929.

Διαβάστε τη συνέχεια

Το αθηναϊκό καλοκαίρι του Στάντεμαν

Όταν ο Φερδινάνδος Στάντεμαν (Wilhelm August Ferdinand Stademann) ανέβηκε στον λόφο των Νυμφών για να σχεδιάσει το Πανόραμα της Αθήνας, δεν υπήρχε ακόμα το Αστεροσκοπείο και ο ναός της αγίας Μαρίνας ήταν υπόγειος. Εγκαταστάθηκε στην κορυφή του λόφου και αποτύπωσε όλο το λεκανοπέδιο της Αττικής σε θέα 360 μοιρών και την Αθήνα σε δέκα εικόνες εκπληκτικής ακρίβειας, που αποτέλεσαν το λεύκωμα Panorama von Athen. Το λεύκωμα συμπληρωνόταν από έξι βινιέτες, που απεικόνιζαν αθηναϊκά τοπία, από ιστορικά και επεξηγηματικά στοιχεία στα γερμανικά και στα γαλλικά και από έναν χάρτη. Αφιερώθηκε στον Όθωνα και εκδόθηκε τον Νοέμβριο του 1841 στο Μόναχο.

Το εξώφυλλο του λευκώματος

Δείτε τη συνέχεια

Οικία Κοκοβίκου, Τριπόδων 32

Οδός Τριπόδων
Η αρχαία οδός Τριπόδων ξεκινούσε από το θέατρο Διονύσου, στη βόρεια πλευρά του Ιερού Βράχου, και κατέληγε στην Αρχαία Αγορά, όπου υπήρχε το ιερό του Διονύσου. Πήρε το όνομά της από τους χορηγικούς τρίποδες που ήταν τοποθετημένοι εκεί. Η σύγχρονη οδός Τριπόδων ταυτίζεται με ένα μεγάλο μέρος της αρχαίας οδού.

Ο Άρης Κωνσταντινίδης και η λαϊκή αρχιτεκτονική
Η οικία της οδού Τριπόδων 32 συγκαταλέγεται στα ελάχιστα εναπομείναντα δείγματα της λαϊκής αρχιτεκτονικής που κυριαρχούσε στα αθηναϊκά σπίτια κατά τα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας και τα πρώτα χρόνια της βαυαροκρατίας, πριν από την επέλαση των νεοκλασικών.

Συνεχίστε το διάβασμα…