Ο Άγιος Παντελεήμονας της Αχαρνών

Μεταξύ των σημερινών οδών Πιπίνου και Αγορακρίτου, πλάι στην οδό Αχαρνών, βρισκόταν ένα παλιό εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα. Όπως και άλλα εκκλησάκια της περιοχής, μαρτυράει και αυτό ότι εκεί κάποτε υπήρξε μια μεγάλη ιδιοκτησία, με σπίτι, υποστατικά και περιβόλι.

Άγιος Παντελεήμονας β 19ος τέλη.jpg
Ο Άγιος Παντελεήμονας στα τέλη του 19ου αιώνα. Χάρτης του Γιόχαν Άουγκουστ Κάουπερτ, από το Athens Open Museum.

Κοντά σ’ αυτό το εκκλησάκι, στις 12 Σεπτεμβρίου 1910 θεμελιώθηκε ο καινούργιος ναός του αγίου Παντελεήμονα, αυτός που σήμερα είναι ο μεγαλύτερος ναός της Ελλάδας και από τους μεγαλύτερους των Βαλκανίων. Η ανέγερση άρχισε δεκατρία χρόνια αργότερα, σε σχέδια του Ιωάννη Παπαδάκη. Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Η ιστορία της Σιμωνίδας

Στις 16 Ιουλίου συμπληρώθηκαν είκοσι χρόνια από τον θάνατο της Ζωής Καρέλλη. Τιμάμε τη μνήμη της με την ιστορία της Σιμωνίδας, που η πένα της Ζωής Καρέλλη μετέφερε στο θέατρο, το 1965, με το έργο «Σιμωνίς, η βασιλόπαις του Βυζαντίου». Μια τραγική ιστορία, ένα συγκλονιστικό θεατρικό.

Σιμωνίδα θεατρικό
Η αφίσα του έργου.

Η ιστορία της Σιμωνίδας
Τον Απρίλιο του 1299 τελέστηκε στη Θεσσαλονίκη ένας βασιλικός γάμος. Ο κράλης της Σερβίας Στέφανος ο ΙΣΤ΄ Μιλουτίν νυμφεύτηκε την βασιλόπαιδα του Βυζαντίου Σιμωνίδα, θυγατέρα του Ανδρόνικου του Β΄ του Παλαιολόγου. Ήταν ένας γάμος πολιτικής σκοπιμότητας, με τον οποίο η βυζαντινή διπλωματία μετέτρεπε έναν ισχυρό εχθρό σε ισχυρό φίλο. Ήταν, επίσης, ένας γάμος επιεικώς απαράδεκτος. Όχι γιατί ο γαμπρός ήταν ένας βίαιος άντρας σαράντα χρόνια μεγαλύτερος από τη νύφη, αλλά γιατί η νύφη ήταν παιδί πέντε χρόνων.

Διαβάστε τη συνέχεια

Στο νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας, το 1936, με ένα χρονογράφημα του Σταμ.Σταμ.

Οι καιροί αλλάζουν, τα νεκροταφεία υπάγονται στους δήμους, νέοι κανόνες μεταβάλλουν παλιές συνήθειες, το χρώμα και οι εκδηλώσεις του πένθους ατονούν, οι κηδείες και τα μνημόσυνα μετατρέπονται σε κοινωνικές υποχρεώσεις, ο δήμος επωφελείται οικονομικά, ομοίως η εκκλησία, οι παπάδες, ο καφετζής.
Ο Σταμ.Σταμ. κατέγραψε εικόνες, εντυπώσεις, σκέψεις και συναισθήματα σ’ ένα χρονογράφημά του συνθέτοντας μια πολύτιμη εικόνα των κοινωνικών αλλαγών και της Ευαγγελίστριας του 1936, όταν ακόμα γίνονταν ταφές.

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, Νοέμβριος
Θλιβερόν καθήκον μ’ έφερε μίαν ημέραν εις την Ευαγγελίστριαν της Θεσσαλονίκης, όπου το ελληνικόν νεκροταφείον.
Η πρώτη εντύπωσις ενός επισκεπτομένου το νεκροταφείον της Θεσσαλονίκης είναι η καταπάτησις του νόμου περί αδιαχωρήτου των σωμάτων. Διαβάστε τη συνέχεια

Μία απέραντη έκταση γεμάτη νεκροταφεία έξω από τα ανατολικά τείχη. Πώς εξαφανίστηκε το τεράστιο ορθόδοξο νεκροταφείο της παλιάς Θεσσαλονίκης και φτιάχτηκε η Ευαγγελίστρια;

Βλέποντας κάποιος σήμερα την περιοχή έξω από τα ανατολικά τείχη είναι αδύνατο να φανταστεί ότι από το ύψος του πάρκου της ΧΑΝΘ μέχρι το Γεντί Κουλέ ο τόπος ήταν σπαρμένος από τάφους.
Υπήρχε το νεκροταφείο των ντονμέδων, το μεγάλο τούρκικο, τα Εβραϊκά Μνήματα, ένα παλαιοχριστιανικό, το παμπάλαιο νεκροταφείο της ορθόδοξης ελληνικής κοινότητας (που πάνω του οικοδομήθηκε το νέο νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας), ένα διβραλήδικο, ένα καθολικό, προστέθηκε ένα βουλγάρικο, ένα προτεστάντικο κι ένα αρμένικο. Και όχι μόνον αυτά.

Πίσω από το Γεντί Κουλέ υπήρχε ένα τούρκικο νεκροταφείο, το οποίο προπολεμικά έγινε τόπος εκτέλεσης και ταφής των θανατοποινιτών ποινικών κατάδικων των φυλακών και την εποχή του Ανταρτοπολέμου και των Στρατοδικείων έγινε νεκροταφείο εκτελεσμένων κομμουνιστών.

Διαβάστε τη συνέχεια

11 Ιουλίου 1942, το Μαύρο Σάββατο στην πλατεία Ελευθερίας

Πρόσκληση για τη συγκέντρωση στην πλατεία Ελευθερία 7-7-1942.jpg

Στις 7 Ιουλίου 1942 ο στρατιωτικός διοικητής της Θεσσαλονίκης, ο διαβόητος Μαξ Μέρτεν, έδωσε διαταγή να συγκεντρωθούν όλοι οι άρρενες Εβραίοι ἡλικίας 18-45 χρόνων στην πλατεία Ελευθερίας, στις 8 το πρωί του Σαββάτου 11 Ιουλίου, για να καταγραφούν και στη συνέχεια να σταλούν σε καταναγκαστικά έργα, μακριά από την πόλη.

Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς ταύτης, συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν πλατείαν Ἐλευθερίας την 11-7-42 ἡμέραν Σάββατον 9.000 περίπου Ισραηλίται ἡλικίας 18-45 ἐτῶν. Ή πλατεία ἦτο περικυκλωμένη ἀπὸ ἐνόπλους Γερμανούς. 

Bundesarchiv_Bild_101I-168-0894-20A,_Griechenland,_Saloniki,_Erfassung_von_Juden.jpg
Δείτε τις φωτογραφίες

Καραγιώργη Σερβίας 4

 

 

Το μέγαρο χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας 1840 και χρησίμευσε σαν κατοικία του Παύλου Καλλιγά, που διατέλεσε καθηγητής πανεπιστημίου, αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου, κοσμήτορας της Νομικής Σχολής Αθηνών, μέλος της επιτροπής σύνταξης του Αστικού Κώδικα, βουλευτής, υπουργός, πρόεδρος της Βουλής, διοικητής της Εθνικής Τράπεζας, ιδρυτικό μέλος και πρώτος πρόεδρος της Αθηναϊκής Λέσχης, ιδρυτής του Συλλόγου προς διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων, συγγραφέας λογοτεχνικών, ιστορικών και νομικών βιβλίων. Πολύ πλούσια δραστηριότητα!

Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος τον Σεπτέμβριο του 1996, στην εκατονταετηρίδα από τον θάνατο του Παύλου Καλλιγά, εξέδωσε ένα βιβλίο, το οποίο, εκτός των άλλων, περιέχει χρονολόγιο και εργογραφία του. Θα το βρείτε ΕΔΩ.

Ο Καλλιγάς πέθανε το 1896. Δύο χρόνια μετά τον θάνατό του το μέγαρο ανακατασκευάστηκε από τον Τσίλερ. Στο ισόγειο διαμορφώθηκαν τρία καταστήματα. Δύο είσοδοι δεξιά και αριστερά των καταστημάτων οδηγούσαν στους ορόφους, όπου ήταν κατοικίες. Μετά τον πόλεμο, διαμορφώθηκε από τον Εμμανουήλ Βουρέκα σε κτίριο γραφείων και καταστημάτων. Εκεί στεγάστηκε η εφημερίδα Ελευθερία από το 1945 μέχρι το 1956.
Το μέγαρο κατεδαφίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’50 για να γίνει κτίριο γραφείων, πάλι σε σχέδια του Βουρέκα.

Μέγαρο Παύλου Καλλιγά Καραγιώργη Σερβίας 4
Στη θέση του μεγάρου Καλλιγά υψώνεται σήμερα αυτό το κτίριο. Η στοά Καλλιγά, που φαίνεται στη φωτογραφία (Google 2014), ενώνει την Καραγιώργη Σερβίας με τη Σταδίου.