Τετάρτη 7 Οκτώβρη 2020 – Η μέρα που η Ελλάδα καταδίκασε τον ναζισμό

Η εντυπωσιακή εικόνα του πρωτοσέλιδου της Αυγής, Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2020.

Από τα μαύρα σύννεφα της πρώτης επίσκεψης του Γκέμπελς στον τόπο μας επί δικτατορίας του Μεταξά, από τον Εμφύλιο, τα σκληρά μετεμφυλιακά χρόνια, τον ΙΔΕΑ, το παρακράτος, τη χούντα, ως την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής οι προδότες, οι δωσίλογοι, οι συνεργάτες των Γερμανών κέρδιζαν αναίσχυντα σε βάρος των έντιμων ανθρώπων και της Δημοκρατίας.
Μετά την απελευθέρωση δεν τιμωρήθηκαν.

Ελευθερία, 31-12-1950


Και όσοι τιμωρήθηκαν ήταν σαν να μην τιμωρήθηκαν, αφού σε λίγο καιρό, τους χαρίστηκαν οι ποινές και αποδόθηκαν στην κοινωνία καθαροί. Τα πιστεύω τους συνοψίζονται στη φράση που απεύθυνε, μέσα στο δικαστήριο, οργίλος ο συνήγορος του αρχιδολοφόνου Λάμπου και των βασανιστών της Ειδικής, προς τον πατέρα ενός δολοφονημένου νέου: «Η μεγίστη πλειοψηφία των Ελλήνων ευγνωμονεί βαθέως τους γερμανούς, τα τάγματα ασφαλείας και την Ειδικήν δια τα μπλόκα και τας εκτελέσεις».

Ριζοσπάστης, 28-10-1945

Διαβάστε τη συνέχεια

Γιατί χαίρεται ο κόσμος και χαμογελάει, πατέρα;

Παρ’ όλη τη διασπάθιση του δημόσιου χρήματος για την πραγματοποίηση του «εθνικού» πανηγυριού, παρ’ όλους τους στολισμούς των δρόμων και των κτιρίων, παρ’ όλα τα τεράστια πανό με τετραυγουστιανά συνθήματα σε τοίχους και σε μάντρες, παρ’ όλα τα εμβλήματα, τα λάβαρα, τα διπλά τσεκούρια, τις παρελάσεις, τις αντιπροσωπείες απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, τους εθνικούς χορούς, τις εθνικές φορεσιές, τους μαυροντυμένους φαλαγγίτες, τις μαυροντυμένες φαλαγγίτισσες, τις ουρανομήκεις ζητωκραυγές, τα πυροτεχνήματα, τις λαμπαδηφορίες, τα παλαμάκια, το τιγκαρισμένο Στάδιο, το φανατισμένο πόπολο, τον φασιστικό χαιρετισμό και τον «εθνικό» κυβερνήτη φουσκωτό καμαρωτό, κάτι θα έλειπε από τον εορτασμό της 4ης Αυγούστου του 1938.
Τι; Ένας ύμνος.
Το κενό καλύφθηκε. Και ιδού!

Διαβάστε τη συνέχεια

Η αψίδα της οδού Σταδίου

Επί Μεταξά, στην οδό Σταδίου, λίγο μετά τη γωνία με την Κοραή, ξεφύτρωσε μια αψίδα βυζαντινού ρυθμού, άσχετη εντελώς με το αθηναϊκό τοπίο. Ευτυχώς ήταν προσωρινή. Στήθηκε για τον εορτασμό της 4ης Αυγούστου 1938.
Η τεραστίων διαστάσεων εικόνα του «εθνικού» κυβερνήτη (συμπτωματικά;) δείχνει το απέναντι κτίριο, αυτό με τη σημαία τον πρώτο όροφο, που υπήρξε έδρα της φαύλης ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωσις Νεολαίας). Το κτίριο αριστερά, το καλυμμένο σε όλο του το ύψος με επιγραφές του καθεστώτος, ήταν το Υπουργείο Οικονομικών. Χτίστηκε από τον Εδουάρδο Σάουμπερτ και στέγασε το Βασιλικό Νομισματοκοπείο. Από το τελευταίο τέταρτο του 19ου αι. στέγαζε το υπουργείο Οικονομικών, μέχρι το 1939, που κατεδαφίστηκε. Στη θέση του δεν χτίστηκε τίποτα και έμεινε ελεύθερο το τμήμα της πλατείας Κλαυθμώνος προς τη Σταδίου.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα νερά του Καϊμακτσαλάν

Τον Ιούλιο του 1936 ο Σταμ. Σταμ. ανέβηκε στην κορυφή του Καϊμακτσαλάν, στο παράξενο εκκλησάκι που οικοδομήθηκε από υλικά του πολέμου: τσιμέντα, σιδερόβεργες, συρματοπλέγματα, κάλυκες οβίδων, λόγχες, κράνη κ.λπ., για να παρευρεθεί στην ετήσια γιορτή στη μνήμη των Σέρβων πεσόντων του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.
Μας έδωσε μια σειρά χρονογραφήματα με πληροφορίες και σκίτσα, για τη σερβική γιορτή (ΕΔΩ) και για τους Σαρακατσάνους του Καϊμακτσαλάν (ΕΔΩ). Στο χρονογράφημα για τις πηγές του βουνού βασίζεται το παρακάτω άρθρο.

Ο ναός, που είδαμε πιο πάνω σε σκίτσο του Σταμ. Σταμ., είναι αφιερωμένος στον προφήτη Ηλία.
Στο Καϊμακτσαλάν το καλοκαίρι κρατάει λίγο και ο χειμώνας αρχίζει νωρίς με δυνατούς ανέμους, βαριές ομίχλες, καταιγίδες και χιονοθύελλες. Η κορυφή του βουνού δεν ησυχάζει ποτέ. Το εκκλησάκι, σκεπασμένο με πάγο, αποκτάει μια απόκοσμη ομορφιά.

Στο Καϊμακτσαλάν η άνοιξη μπαίνει στο τέλος Ιουλίου
Στα απάγγεια του Καϊμακτσαλάν το χιόνι δεν έχει λυώσει. Ο Ιούλιος πλησιάζει στο τέλος του και μοιάζει σαν να μπήκε μόλις η άνοιξη. Η γη στολίζεται με χρώματα και ανθίζουν οι μενεξέδες. Στο χωριό Ρόντοβο (σήμερα Κορυφή Αλμωπίας), που είναι κάτω από τη βορινή κορφή του βουνού, τα στάχυα είναι καταπράσινα, ενώ στους κάμπους θέρισαν κι αλώνισαν κι έχουν ήδη αρχίσει να τρώνε ψωμί.
Ανεβαίνοντας στο βουνό οι μενεξέδες δεν είναι μοβ, είναι κίτρινοι, χρυσοκίτρινοι σαν σταλαγματιές φως μέσα στα κύματα της παχιάς πρασινάδας. Και η πρασινάδα αυτή, ένα περίεργο χορτάρι, σαν μακριές κλωστές, ποώδες, σφιχτό, πυκνό, καταπράσινο, υγρό και γυαλιστερό και κατακεντημένο από άνθη. Άνθη πρωτοφανή και περίεργα.

Ξένοι βοτανολόγοι μελέτησαν τη χλωρίδα του βουνού, μοναδική σε πλούτο, ποικιλία και σπουδαιότητα. Αλλά και οι δικοί μας…
Και οι δικοί μας; Οι δικοί μας, τι; Γραφείο, πρωτόκολλο, εγκύκλιοι, θεωρία και περίπατο στο Ζάππειο.

Οι δικοί μας όχι, τουλάχιστον στα χρόνια του Σταμ. Σταμ.

Διαβάστε τη συνέχεια

Οι τραγωδίες των άγριων ραδικιών

Ο Σταμ. Σταμ. στη δεκαετία του ’30 επισκέφθηκε τη Θεσσαλονίκη κι έγραψε μια σειρά από χρονογραφήματα που αποτυπώνουν τη ζωή της πόλης, από τα κεντρικά σημεία ως τις απόμερες γειτονιές. Το παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα χρονογραφήματος και «Οι τραγωδίες των άγριων ραδικιών» είναι ένας από τους υπότιτλούς του.

Πριν περάσουμε το φρούριο για να μπούμε εις την συνοικία του Εσκί Ντελίκ συναντάμε κάτι κατοικήματα ή μάλλον φωλεάς, που είναι κολλημένα εις την πλαγιάν του βράχου του φρουρίου, ωσάν πεταλίδες εις τα κοτρώνια της ακροθαλασσιάς.
Τα κατοικήματα αυτά φαίνεται ότι μεγαλώνουν κατά περιόδους χρονικάς. Ένας κυκλοτερής σωρός λίθων με μία λαμαρίνα από πάνω και κατεσκευάσθη η κουζίνα, άλλη μαντροειδής συσσώρευσις και έγινε το πλυσταριό.
Εκεί στεγάζεται ο κόσμος του καθημερινού γολγοθά, της βιοπάλης, ο εσταυρωμένος κόσμος, ο οποίος δεν βλέπει ανάστασιν ποτέ, αλλά ταφήν διηνεκώς, και του οποίου η μόνη παρηγορία και απολύτρωσις είναι η ειρήνη του θανάτου.

Διαβάστε τη συνέχεια

Οβομαλτίνη σε κόμικ και κόμικ-στριπ

Έχουμε ξαναμιλήσει για την Οβομαλτίνη, κυρίως γιατί οι (εισαγόμενες) διαφημίσεις της ήταν σε μορφή κόμικς, πράγμα πρωτότυπο για τη δεκαετία του ’30.

1938

Το θέμα είναι ένα ανόρεχτο αγόρι, που συνεχώς χάνει βάρος και δυνάμεις απελπίζοντας τους δικούς του. Όλα αλλάζουν εντυπωσιακά, μόλις δοκιμάζει την Οβομαλτίνη.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η ανεπανάληπτη Αγγέλα Λυκιαρδοπούλου

Στο άρθρο για τα «αντρικά», είχα υποσχεθεί φωτογραφία της Αγγέλας Λυκιαρδοπούλου στη χαρακτηριστική και πρωτοποριακή για την εποχή εμφάνισή της με σμόκιν.
Ιδού η ανεπανάληπτη Αγγέλα και λίγα λόγια για τη ζωή της.

Η Αγγέλα Λυκιαρδοπούλου ήταν η πρώτη Ελληνίδα καλλιτέχνιδα που εμφανίστηκε επί σκηνής φορώντας σμόκιν. (Φωτογραφία από το αρχείο του Βαγγέλη Λυκιαρδόπουλου).

Συνεχίστε! Έχει κι άλλο…

Ο μπάρμπα Γιάννης ο κανατάς, ο τενόρος, το σουξέ και η πονηρή Κολούμπια

Ο μπάρμπα-Γιάννης ο κανατάς ήταν τύπος της Παλιάς Αθήνας. Οι παππούδες των παππούδων των σύγχρονων Γκάγκαρων μπορεί και να τον γνώρισαν προσωπικά. Οι υπόλοιποι γνώρισαν τη φήμη του και το τραγούδι που γράφτηκε γι’ αυτόν, περί το 1870, από τον αρχιμουσικό της Βασιλικής Φρουράς Ανδρέα Σάιλερ, που διασκεύασε μια ιταλική μελωδία.
Τα χρόνια πέρασαν, η Παλιά Αθήνα έσβησε και ο μπάρμπα-Γιάννης ξεχάστηκε. Ώσπου, το 1933, ο τενόρος και συνθέτης Πέτρος Επιτροπάκης ανέσυρε από τη λήθη το παλιό τραγούδι, το διασκεύασε και το τραγούδησε σε μία ανεπανάληπτη, λυρική και ταυτόχρονα χιουμοριστική, εκτέλεση. Σε χρόνο ρεκόρ έγινε τεράστια επιτυχία, σε σημείο να ξεπεράσει το αθάνατο «Γελεκάκι» του Ολλανδέζου.

Η παρτιτούρα του τραγουδιού εκδόθηκε από τον Μουσικό Οίκο Γαϊτάνου.
(Φωτογραφία από το αρχείο του ΕΛΙΑ).

Το έπαιζαν στο πιάνο οι κόρες των καλών οικογενειών, το τραγουδούσαν οι συντροφιές «στις μάντρες της αθηναϊκής γειτονιάς που λέγονται ταβέρνες», το έλεγαν οι κανταδόροι (που τους κυνηγούσε η αστυνομία, γιατί κάποιος σοφός νους είχε αποφασίσει ότι τα άσματα διατάρασσαν την τάξη), το έπαιζαν τα γραμμόφωνα. Γενικά, όλη η Αθήνα τραγουδούσε «μπάρμπα Γιάννη κανατά».
Σε λίγο, λόγω της επιτυχίας του τραγουδιού, οι εφημερίδες άρχισαν να γράφουν για τον ξεχασμένο τύπο της Παλιάς Αθήνας, που τον θυμήθηκε και τον ανάστησε η σύγχρονη.

Διαβάστε τη συνέχεια

Οι μαντινάδες και το βιτριόλι

Τις τελευταίες μέρες παρακολουθούμε τις εξελίξεις του δράματος της κοπέλας, που κάποια μαυροντυμένη γυναίκα, με μάσκα, την παραμόνεψε και της έριξε στο πρόσωπο βιτριόλι. Δώδεκα χρόνια πριν, το 2008, η Κωνσταντίνα Κούνεβα, λόγω της συνδικαλιστικής δράσης της, έπεφτε θύμα επίθεσης με βιτριόλι από άγνωστους, οι οποίοι δεν έχουν συλληφθεί ακόμα.
Στις εφημερίδες παλιότερων δεκαετιών βρίσκουμε αρκετές ειδήσεις επίθεσης με βιτριόλι. Οι συνηθέστερες ήταν από γυναίκες που εκδικούνταν τον άπιστο εραστή ή τον βάναυσο σύζυγο, όπως στην περίπτωση της Σωτηρίας Μπέλου. Οι επιθέσεις από γυναίκα σε γυναίκα ή από άντρα σε γυναίκα ήταν σπανιότερες.

Τον Οκτώβριο του 1939 οι εφημερίδες έγραψαν για την άγρια εκδίκηση μιας εγκαταλειφθείσης, που έριξε βιτριόλι στον εγκαταλείψαντα. Αποκαλύφθηκε όμως ότι η υπόθεση είχε και άλλες πτυχές, αφού η κοπέλα, με εγκαύματα στο πρόσωπο, υπέβαλλε μήνυση εναντίον του φίλου της, επειδή της έριξε βιτριόλι, αφού πρώτα την ξυλοκόπησε. Η κίνηση που έκανε για να προστατευτεί, όταν τον είδε να βγάζει το μπουκάλι με το οξύ, είχε σαν αποτέλεσμα το περισσότερο από το καυστικό υγρό να πέσει επάνω του.

Επίθεση από άντρα σε άντρα νομίζω ότι έχει καταγραφεί την τελευταία εικοσαετία και οι λόγοι δεν ήταν ερωτικοί.


Οι μαντινάδες και το βιτριόλι
Σ’ ένα χωριό έξω από το Ηράκλειο, δύο νέοι, η Αναστασία και ο Ηρακλής, ερωτεύτηκαν και τα έφτιαξαν. Αφού ολοκλήρωσαν τις σχέσεις τους, εκείνος δεν έδειχνε καμία διάθεση να πραγματοποιήσει τον γάμο που της είχε υποσχεθεί και στο τέλος την παράτησε. Η Αναστασία υπέβαλλε μήνυση εναντίον του, «την διέφθειρε και την εγκατέλειψε». Το Πλημμελειοδικείο Χανίων καταδίκασε τον Ηρακλή σε επτάμηνη φυλάκιση. Όταν αποφυλακίστηκε και γύρισε στο χωριό, για να εκδικηθεί την Αναστασία, την πείραζε συνεχώς. Σκάρωνε πειραχτικές μαντινάδες, που τις τραγουδούσε περνώντας προκλητικά έξω από το σπίτι της και στις μαζώξεις με τους φίλους του.
Σε κάποια γιορτή, που ήταν μαζεμένο όλο το χωριό και χόρευε και γλεντούσε, ο Ηρακλής με τη λύρα του τραγούδησε μπροστά σε όλους:

«Της Μαρωνιάς ο ποταμός,
βρέχει δε βρέχει, τρέχει,
ήκαμα εγώ το κέφι μου
κι ας σε χαρεί που σ’ έχει».

Διαβάστε τη συνέχεια

Δύο ζαχαροπλαστεία πολυτελείας, ένας ζαχαροπλάστης που δεν το ’βαζε κάτω και δυο χιλιάδες πιτσιρίκια

Είχαμε μιλήσει παλιότερα για το ζαχαροπλαστείο Δεσποτικό, που άνοιξε προπολεμικά ο Αντώνης Ακζιώτης στην οδό Μέρλιν στο Κολωνάκι, για τον άσχημο ρόλο του εκδότη Σαλίβερου, που του το άρπαξε μέσα απ’ τα χέρια, και για τον επίσης άσχημο ρόλο του Σπύρου Μελά, που παρασκηνιακά σιγοντάριζε το αφεντικό του. Το άρθρο μπορείτε να το διαβάσετε ΕΔΩ. Επανερχόμαστε βάζοντας στο σκηνικό τον Τσελεμεντέ, την εξωφρενική απόφαση της κυβέρνησης Τσαλδάρη για υποχρεωτική κατανάλωση σταφιδόψωμου και μια φιλανθρωπία που σταμάτησε την κυκλοφορία στο κέντρο της Αθήνας.

Η οδός Μέρλιν τη δεκαετία του ’30, όταν επί Κοτζιά γίνονταν έργα οδοποιίας. (Φωτογραφία από το αρχείο του ΕΛΙΑ)

Το 1932 ο Ακζιώτης είχε την ιδέα να ιδρύσει σχολή μέσα στο ζαχαροπλαστείο Δεσποτικό και να παραδίδει μαθήματα μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής. Η ιδέα του ήταν πρωτότυπη και τα μαθήματα είχαν μεγάλη επιτυχία. Τα παρακολούθησαν «περισσότεραι των χιλίων ατθίδων» – δεσποινίδες και κυρίες πλούσιων οικογενειών, που ήθελαν να βελτιώσουν τις γνώσεις τους και κρατούσαν σημειώσεις. Τα μαθήματα έμοιαζαν πιο πολύ με κοσμικές συγκεντρώσεις και όταν μάλιστα επρόκειτο να παρευρεθούν δημοσιογράφοι, η τουαλέτα και το παρφέν πήγαινε σύννεφο.

Διαβάστε τη συνέχεια