Στο νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας, το 1936, με ένα χρονογράφημα του Σταμ.Σταμ.

Οι καιροί αλλάζουν, τα νεκροταφεία υπάγονται στους δήμους, νέοι κανόνες μεταβάλλουν παλιές συνήθειες, το χρώμα και οι εκδηλώσεις του πένθους ατονούν, οι κηδείες και τα μνημόσυνα μετατρέπονται σε κοινωνικές υποχρεώσεις, ο δήμος επωφελείται οικονομικά, ομοίως η εκκλησία, οι παπάδες, ο καφετζής.
Ο Σταμ.Σταμ. κατέγραψε εικόνες, εντυπώσεις, σκέψεις και συναισθήματα σ’ ένα χρονογράφημά του συνθέτοντας μια πολύτιμη εικόνα των κοινωνικών αλλαγών και της Ευαγγελίστριας του 1936, όταν ακόμα γίνονταν ταφές.

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, Νοέμβριος
Θλιβερόν καθήκον μ’ έφερε μίαν ημέραν εις την Ευαγγελίστριαν της Θεσσαλονίκης, όπου το ελληνικόν νεκροταφείον.
Η πρώτη εντύπωσις ενός επισκεπτομένου το νεκροταφείον της Θεσσαλονίκης είναι η καταπάτησις του νόμου περί αδιαχωρήτου των σωμάτων. Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

«Η δε γυνή…» Το πάτημα του ποδιού και άλλα γαμήλια έθιμα

Δράμα καπνοφυτείες.jpg

Ο Σεραφείμ Δερμιτζόγλου, από τη Δράμα, είχε φτάσει τα 28 κι ήταν πια καιρός να παντρευτεί και ν’ ανοίξει σπίτι. Η Όλγα Αρτζόγλου, επίσης από τη Δράμα, είχε κλείσει τα 17 και είχε μπει σε ηλικία γάμου. Έγιναν τα προξενιά, συμπαθήθηκαν οι μελλόνυμφοι, συμφώνησαν οι οικογένειες, άλλαξαν δαχτυλίδια και όρισαν να γίνει ο γάμος την Κυριακή 11 Οκτωβρίου σε κάποιο κέντρο της πόλης. (Είμαστε στην εποχή πριν από τον πόλεμο, που οι γάμοι δεν γίνονταν στην εκκλησία, αλλά στο σπίτι ή σε κέντρο).

Το απόγευμα ήταν όλα έτοιμα. Στον δίσκο τα κουφέτα, που μετά το μυστήριο θα πάρουν οι ελεύθερες για να τα βάλουν κάτω από το μαξιλάρι τους και να δουν στον ύπνο τους τον άντρα που θα παντρευτούν. Έτοιμο και το ρύζι που θα πετάξουν στο ζευγάρι για να ριζώσει ο γάμος. Οι ανύπαντροι έχουν κανονίσει μεταξύ τους ποιοι θα πιούν το κρασί που θα περισσέψει από το μυστήριο, για να καλοπαντρευτούν γρήγορα.
Η νύφη έχει γράψει στις σόλες των νυφιάτικων παπουτσιών της τα ονόματα των ανύπαντρων φιλενάδων της. Έφτασε με βήμα σερνάμενο, γιατί σύμφωνα με το έθιμο τα ονόματα έπρεπε να συρθούν στο έδαφος, για να σύρει μαζί της στον γάμο τις φιλενάδες της.

Το μυστήριο άρχισε. Μόλις ο παπάς ξεστόμισε την περικοπή της προς Εφεσίους επιστολής του αποστόλου Παύλου «η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα» ξέσπασε η θύελλα.

Διαβάστε τη συνέχεια

Όταν οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια…

Μέχρι τον πόλεμο, στην περιφέρεια και στα αστικά κέντρα, οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια. Συγκεντρώνονταν συγγενείς, φίλοι και γείτονες στη σάλα, στον εξώστη και στην αυλή για να παρακολουθήσουν το μυστήριο και να γλεντήσουν. Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο γάμος είχε επεισοδιακή, ακόμα και τραγική κατάληξη, γιατί το δάπεδο του σπιτιού, που δεν ήταν φτιαγμένο να σηκώνει τόσο βάρος, υποχωρούσε. Γαμπρός, νύφη, παπάς, κουμπάρος, συμπεθέρια, συγγενείς και φίλοι παρασύρονταν μαζί με το πάτωμα και την οικοσκευή στο ισόγειο.

γάμος σε σπίτι 1933
1933

Στην περίπτωση της Βέροιας το πάτωμα βούλιαξε κι έπεσε μέσα στον στάβλο. Διαβάστε τη συνέχεια

Αι γυμναστικαί επιδείξεις

Σφυρίχτρα, παραγγέλματα, φορεσιές στα εθνικά χρώματα, γυμναστικές ασκήσεις, επίδειξη ομαδικού πνεύματος, ευγενούς άμιλλας, πατριωτισμού και ικανοτήτων, μουσική από τα μεγάφωνα, εθνικοί χοροί, θεατρικά έργα, εθνικές ενδυμασίες, απαγγελίες, οι γονείς, οι συγγενείς, οι δάσκαλοι, ο παπάς, κάποιοι επίσημοι. Οι γυμναστικές επιδείξεις ήταν το τελευταίο άγχος της σχολικής χρονιάς. Καταργήθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Σήμαιναν άγχος για τους μαθητές, παρ’ όλο που η προετοιμασία ήταν διασκέδαση, γιατί γλίτωναν ώρες μαθήματος. Άγχος είχαν και οι εκπαιδευτικοί, που όλη τη χρονιά δεν είχαν ασχοληθεί και πολύ με την καλλιέργεια του ομαδικού πνεύματος και κοίταζαν να τα μπαλώσουν όπως όπως μετά τις διακοπές του Πάσχα. Έπρεπε όλοι να κάνουν καλή εντύπωση και το σχολείο να βγει ασπροπρόσωπο. Μετά τις γυμναστικές επιδείξεις και τα ενδεικτικά, έκλεινε το σχολείο και άρχιζε επίσημα το καλοκαίρι.
Κάποιοι τις θυμούνται με νοσταλγία. Κάποιοι δεν θέλουν ούτε να τις θυμούνται.

Γυμν Επιδείξ-Σουφλί 1936-1939
Σουφλί μεταξύ 1936 και 1939. Χορευτική επίδειξη στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Μαθητές και μαθήτριες φοράνε ποδιές με άσπρα γιακαδάκια. Οι θεατές κάθονται σε θρανία που έχουν τοποθετηθεί περιμετρικά στο προαύλιο.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα τσιγάρα Μπάιρον και Ζαπάντι

Παπαστράτος BYRON
1966

Τα Μπάιρον του Παπαστράτου ήταν τσιγάρα με φίλτρο, σε μαλακό πακέτο. Ίσως η εταιρεία Παπαστράτος, που γνώρισε στην Ελλάδα τα καπνά Αγρινίου, θέλησε να τιμήσει τον λόρδο Βύρωνα και την προσφορά του στο μαρτυρικό Μεσολόγγι. Το Μπάιρον πιθανόν είναι το μόνο ελληνικό τσιγάρο που πήρε το όνομά του από κάποια προσωπικότητα και χρησιμοποίησε το πορτρέτο της ως σήμα του.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ιατρομεσίτες

Ιατρομεσίτες 1937

Κάποια ωραία πρωία του 1937 παρουσιάστηκε σύσσωμο το διοικητικό συμβούλιο του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης στον εισαγγελέα και του ζήτησε να επέμβει, ώστε να μπει τέλος στην παράνομη δράση των ιατρομεσιτών. Ο εισαγγελέας στο παρελθόν είχε ασκήσει ποινικές διώξεις σε κάμποσους απ’ αυτούς τους αετονύχηδες, αλλά το τέρας είχε πολλά κεφάλια.
Περίπου το 80% των άρρωστων από διάφορες περιοχές της Μακεδονίας, που κατέφευγαν στη Θεσσαλονίκη για να βρουν τη γιατρειά τους, έπεφτε στα χέρια αυτών των παράσιτων. Οι ιατρομεσίτες είχαν τα πόστα τους στον σιδηροδρομικό σταθμό και στα πρακτορεία των υπεραστικών λεωφορείων.
Διαβάστε τη συνέχεια

Ο Μίμης και η Οβομαλτίνη

Οβομαλτίνη 1937
1937

Ο Μίμης είναι αδύνατος σαν μακαρόνι και η μαμά ανησυχεί. Ο μπαμπάς συμπαραστέκεται, χωρίς ν’ αναλαμβάνει καμία πρωτοβουλία, και είναι ο μόνος που δεν έχει όνομα. Να σου εμφανίζεται η πλούσια θεία Ευτέρπη, με φασαμέν, ρενάρ, αμαξάρα και σοφέρ, τα λέει έξω απ’ τα δόντια για το χάλι του παιδιού και την ανικανότητα των γονιών και αποχωρεί. Γκρινιάρα ξεγκρινιάρα, η θεία έχει δίκιο και η μαμά αποφασίζει να ζητήσει υπεύθυνη γνώμη. Φοράει καπέλο, παλτό με γούνινο γιακά, πηγαίνει στη γιατρίνα και μαθαίνει ότι η Οβομαλτίνη θα κάνει τον Μίμη από μακαρόνι κανελόνι. Ο Μίμης παίρνει βάρος και η θεία Ευτέρπη δεν πιστεύει στα μάτια της.

Διαβάστε τη συνέχεια

Μαρίκα Καναροπούλου – το Μαρικάκι η Τουρκαλίτσα

Μαρίκα Καναροπούλου

Στο άρθρο για τον Έλατο τον ξακουστό, ανέφερα ότι στο πάλκο του τραγούδησε η Μαρίκα η Τουρκαλίτσα. Κάποιος υποχρεωτικός αναγνώστης με πληροφόρησε ότι πρόκειται για τη Μαρίκα Καναροπούλου. Μου έστειλε μάλιστα και τον σχετικό σύνδεσμο του ρεμπέτικου φόρουμ. Εκεί είδα ότι πολύ λίγα πράγματα είναι γνωστά για τη ζωή της. Κι ακόμα πως κάποιος μεγάλος θαυμαστής της φωνής της αναζητά πληροφορίες – ένας παλιός γνώριμος, όχι μόνον δικός μου, αλλά και πολλών από μας, από τις εκπομπές του στην τηλεόραση. Ο Κώστας Λαδόπουλος.

Όταν οι πληροφορίες είναι ελάχιστες και η παραμικρή πληροφορία είναι πολύτιμη. Από τα αποκόμματα εφημερίδων που έχω συγκεντρώσει, προκύπτει ότι το Μαρικάκι τραγουδούσε στον Έλατο την περίοδο 1939-1940. Μάλιστα, έκανε έναρξη στις 20 Νοεμβρίου 1939.

Έλατος 19 Νοε 1939
19 Νοεμβρίου 1939

♫ ♫ Διαβάστε τη συνέχεια

Είδομεν το φως το ηλεκτρικόν

Πριν από την ίδρυση της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, το 1950, η μερικώς ηλεκτροδοτούμενη Ελλάδα έπαιρνε ρεύμα από διάφορες εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μερικώς ηλεκτροδοτούμενη παρέμεινε η Ελλάδα και μετά την ίδρυση της ΔΕΗ. Ας μην φανταστεί κανείς μόνον απομακρυσμένα ορεινά χωριά ή νησιά της άγονης γραμμής. Και στο λεκανοπέδιο της Αττικής υπήρχαν σπίτια χωρίς ηλεκτρικό. Αλλά και στις ηλεκτροδοτημένες περιοχές, η παροχή του ρεύματος δεν ήταν διαρκής και τα σπερματσέτα δεν έλειπαν από κανένα σπίτι.

Τα πράγματα έφτιαξαν από το 1970 και μετά, όταν δημιουργήθηκε το εθνικό δίκτυο ηλεκτροδότησης και το ηλεκτρικό ρεύμα έγινε κοινωνικό αγαθό για όλους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η λεωφόρος Κηφισιάς έφτανε μέχρι το Σύνταγμα και οι δρόμοι είχαν δεντροστοιχίες με πιπεριές

 

— Κηφισιᾶς 160.
[…]  Καί ἡ ἅμαξα κατά τό ἥμισυ ἀνοικτή τώρα ἐρρίφθη ταχεῖα πρός την όδόν Σταδίου.
Πρό ὀλίγου εἶχε παύσει ἡ βροχή καί εἰς τόν οὐρανόν ἔλαμπεν ἡ σελήνη. Ἡ ἀτμοσφαῖρα εἶχε τήν διαύγειαν τήν ὁποίαν μόνον εἰς τάς Ἀθήνας μέ τόν βορρᾶν ἠμπορεῖ ν’ ἀπαντήσῃ κανείς. Ὁ καιρός ὅμως ἦτο ψυχρότατος. Ἡ όδός Σταδίου ἐξετείνετο ἐρημος καί ποῦ καί ποῦ μόλις ἐφαίνετο μία σκιά διαβατική, σπεύδουσα νά προστατευθῇ ὑπό στέγην. Οἱ φρουροί ἀστυφύλακες χωσμένοι εἰς τάς παραστάδας τῶν θυρῶν, εἶχαν τόσην ἀκαμψίαν καί ἀκινησίαν ἀπό τό ψῦχος, ὥστε θά τούς ἐνόμιζε κανείς μαρμαρωμένους φύλακας ἀσφαλείας, τήν ὁποίαν κανείς δέν εἶχε τήν δύναμιν νά προσβάλῃ.
Ἡ ἅμαξα ἐπερνοῦσε τώρα πρό τῶν καφενείων τῆς πλατείας Συντάγματος, Διαβάστε τη συνέχεια