«Βούρλα» στην ΕΡΤ2

Περιμένουμε με πολύ ενδιαφέρον την Κυριακή 31 Μαρτίου, 19.00, που θα προβληθεί από την ΕΡΤ2 το πρώτο επεισόδιο του τέταρτου κύκλου της σειράς ΣΤΕΚΙΑ με θέμα τα Βούρλα, το τεράστιο μπορντέλο στη Δραπετσώνα, που έφτιαξε ο δήμος του Πειραιά και λειτούργησε εξήντα χρόνια. Αγαπητικοί, πελάτες, ρεμπέτες, ουσίες, τεκέδες, νοικοκυραίοι, χωροφύλακες, πολιτικά παιχνίδια και γυναίκες χωρίς όνομα και χωρίς μέλλον. Για όλα αυτά και άλλα θα μιλήσουν ερευνητές του θέματος και ανάμεσά τους κι εγώ, με την ιδιότητα της συγγραφέα του βιβλίου «Κάτι να μείνει από μένα – Πόρνες στα Βούρλα».
Μην το χάσετε!

Advertisements

Σάββατο 25 Μαρτίου του 1933, η μέρα που κυμάτισε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό

 

Στις 8.30 το πρωί της 25ης Μαρτίου 1933, (άραγε τυχαία η επιλογή της ημερομηνίας;) συγκεντρώθηκαν στη γερμανική πρεσβεία τα 200 μέλη της γερμανικής παροικίας της Αθήνας, για να πάρουν μέρος στην τελετή έπαρσης της καινούργιας σημαίας. Ο αρχηγός της ναζιστικής αποστολής, που ήρθε γι’ αυτό τον σκοπό από τη Γερμανία, παρέδωσε στον πρεσβευτή την παλιά αυτοκρατορική σημαία, καθώς και την καινούργια με τον αγκυλωτό σταυρό. Οι δύο αυτές σημαίες, σύμφωνα με διάταγμα του νέου καγκελάριου, του Χίτλερ, θα αντικαθιστούσαν προσωρινά την παλιά δημοκρατική, μέχρι να αποφασιστεί ποια από τις δύο θα καθιερωνόταν ως εθνική σημαία. Ο πρεσβευτής Άιζενλορ ανάρτησε και τις δύο στον εξώστη του μεγάρου, ενώ οι συγκεντρωμένοι επευφημούσαν ζωηρά και έψαλλαν τον γερμανικό εθνικό ύμνο.


Τη νύχτα 24 προς 25 Μαρτίου 1933 βγήκαν οι κομμουνιστές και έγραψαν με κόκκινη μπογιά συνθήματα «Κάτω ο πόλεμος» Διαβάστε τη συνέχεια

Ο μπακαλιάρος και η παρέα του

Μπακαλιάρος ήταν το παρατσούκλι που κόλλησαν στον Μεταξά, όταν το ’σκασε στην Ιταλία, κρυμμένος σ’ ένα νορβηγικό φορτηγό, που μετέφερε μπακαλιάρους. Αυτό το έχουμε ξαναπεί. Αργότερα που έγινε εθνικός κυβερνήτης, έστελνε αξιωματούχους του στη Γερμανία για ειδική εκπαίδευση στην γκεστάπο (μάλιστα, στη γκεστάπο!) και ο ίδιος προσωπικώς δεξιώθηκε τον Γκέμπελς και τις δύο φορές που αυτό το απόπλυμα ήρθε στον τόπο μας. Και αυτό το έχουμε ξαναπεί.

Μεταξάς Γκέμπελς και Κοτζιάς-Σεπτ 36
Σεπτέμβριος 1936.

Αυτό που δεν έχουμε ξαναπεί αφορά τη χαμογελαστή συντροφιά της παραπάνω φωτογραφίας. Δεξιά είναι ο Μεταξάς και δίπλα του το ζεύγος Γκέμπελς. Ο ψηλός, πίσω, με το μουστάκι και το φριζέ μαλλί είναι ο Κώστας Κοτζιάς, υπουργός Διοικήσεως Πρωτευούσης επί δικτατορίας Μεταξά. Πριν καταλάβει αυτό το αξίωμα, είχε χρηματίσει δήμαρχος Αθηναίων.
Ο Κοτζιάς ήταν φιλοβασιλικός, αντικομμουνιστής, υπήρξε θαυμαστής του φασισμού,  υποστηρικτής του ναζισμού, είχε αναπτύξει προσωπικές σχέσεις με εθνικοσοσιαλιστές και συνδεόταν δια προσωπικής φιλίας με τον Γκέμπελς. Την περίοδο της μαύρης Κατοχής την πέρασε στην Αμερική.
«Χαίρε που στρίψανε με ζούλα και πήγανε στην Αμερική» ♫ που λέει και το τραγούδι για τη φυλακή της Παλιάς Στρατώνας. Το θυμήθηκα παρεμπιπτόντως, η Παλιά Στρατώνα δεν έχει σχέση με το θέμα μας.

Μετά την Απελευθέρωση, ο Κοτζιάς επέστρεψε. Εκλέχτηκε βουλευτής και ξαναβγήκε δήμαρχος, αλλά πέθανε ξαφνικά λίγους μήνες μετά, το 1951. Από τότε και επί 26 χρόνια, η Αθήνα τον τιμούσε έχοντας δώσει το όνομά του στην κεντρική πλατεία, η οποία από το 1977 έχει μετονομαστεί σε πλατεία Εθνικής Αντίστασης.

Μπακαλιάρος σκορδαλιά. Ναι, αλλά ο σωστός!

Μπακαλιάρος σκορδαλιά 1953
1953

Είναι γνωστή η ασυνεννοησία Αθηναίων και Σαλονικιών σχετικά με τη σωστή ονομασία των πιτόγυρων, των σάντουιτς και των τυριών. Όσοι νομίζουν ότι το σουβλάκι είναι μονοσήμαντη έννοια είναι μακριά νυχτωμένοι.
Σε πανελλαδικό επίπεδο, διαφωνίες έχουν παρατηρηθεί γύρω από το θέμα «μουσακάς», αν θα είναι με μελιτζάνες και κολοκύθια ή μόνον με μελιτζάνες και αν θα μπει στρώση πατάτας. Οι διαφωνίες αυτές αφορούν τον τρόπο παρασκευής, δεν έχουν μεγάλη ένταση και οι λογομαχίες, κατά κανόνα, λήγουν ειρηνικά.
Η σκορδαλιά είναι ένα ζήτημα που θα μπορούσε να δημιουργήσει αναταράξεις, αλλά το συγκεκριμένο έδεσμα έχει πάψει στην εποχή μας να είναι όσο δημοφιλές ήταν παλιότερα, λόγω περιορισμένης ανοχής στην έντονη μυρωδιά του σκόρδου.
Παραδοσιακά η σκορδαλιά βρίσκεται στο ελληνικό τραπέζι την 25η Μαρτίου, όταν η χριστιανοσύνη γιορτάζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και ο ελληνισμός την έναρξη της Επανάστασης του 1821, και συνοδεύει τον τηγανιτό μπακαλιάρο. Το πατροπαράδοτο έθιμο θέλει μπακαλιάρο σκορδαλιά και την Κυριακή των Βαΐων, όπως προτρέπει η διπλανή καταχώριση.
Η σκορδαλιά με καρύδι είναι εκλεκτό έδεσμα, το οποίο καταναλώνεται με φειδώ, και σ’ αυτό συμφωνούν όλοι. Οι διαφωνίες προκύπτουν γύρω από το αν η σωστή σκορδαλιά φτιάχνεται με ψωμί ή με πατάτα. Και οι δύο εκδοχές έχουν τους φανατικούς υποστηρικτές τους.
Αν η σκορδαλιά με πατάτα θα είναι απλή σκορδαλιά ή αλιάδα καθορίζεται από την ποσότητα του σκόρδου. Η αλιάδα, ως γνωστόν, είναι πύραυλος. Η κεφαλονίτικη αλιάδα θέλει αμέτρητα σκόρδα και πολύ κοπάνημα στο γουδί.
Όσο για τον μπακαλιάρο, είτε είναι φιλέτο είτε είναι κροκέτες, τρώγεται ευχάριστα, φτάνει να έχει ξαλμυριστεί σωστά και να είναι τραγανός, πράγμα που επιτυγχάνεται με προσθήκη μαγιάς στο κουρκούτι.

Η πελάδα του Μπριόλα
Κάποιοι Αθηναίοι καλοφαγάδες έλεγαν ότι την καλύτερη σκορδαλιά την έφτιαχνε μια ταβέρνα στο Παγκράτι, η «Πελάδα του Μπριόλα». Διαβάστε τη συνέχεια

Η γυναίκα που ψηφίζει – ένα ρεμπέτικο με τη Μαρίκα Νίνου

Μαρίκα Νίνου με μπαγλαμαδάκι
Η Μαρίκα Νίνου παίζει μπαγλαμαδάκι. Φωτογραφία από το βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου «Ρεμπέτικα Τραγούδια».

Η γυναίκα που ψηφίζει

Ο κόσμος άλλαξε και πάρτε το χαμπάρι
και η γυναίκα στο εξής θα κουμαντάρει.
Ήρθε καιρός να φύγω πια απ’ τη ρουτίνα,
απ’ του συζύγου τη σκλαβιά κι απ’ την κουζίνα.

Είμαι η γυναίκα η μοντέρνα που ψηφίζω,
γλεντώ στα κέντρα, πίνω ουίσκι και καπνίζω.
Στην εξουσία κανενός πια δεν ανήκω,
δεν έχει τώρα κάτσε-κάτσε, σήκω-σήκω.

Στις εκλογές θα βάλω κάλπη στην Αθήνα,
θα πάρω ψήφους και θα βγω και δημαρχίνα.
Στα υπουργεία με τουπέ θα μπαίνω μέσα
κι έτσι σε όλες τις δουλειές θα ’χω τα μέσα.

Το τραγούδι ερμήνευσε η αλησμόνητη Μαρίκα Νίνου. Ηχογραφήθηκε το 1950. Οι στίχοι είναι του Κώστα Μάνεση, μιας ιδιαίτερης περίπτωσης στιχουργού, που κινούταν με μεγάλη ευκολία από το λαϊκό στο ελαφρό τραγούδι, έγραψε επιτυχίες, εξέδωσε περιοδικά και κατάγγειλε την άνιση και άδικη αντιμετώπιση των στιχουργών από συνθέτες και εταιρείες δίσκων. Η μουσική είναι του Απόστολου Καλδάρα.
Απολαύστε το!

Μέχρι τη συνταγματική αναγνώριση της ισότητας των δύο φύλων, η γυναίκα βρισκόταν κάτω από την εξουσία του πατέρα, του αδερφού, ενίοτε και του ξαδέρφου, ή του συζύγου. Τα εγκλήματα τιμής έδιναν κι έπαιρναν. Τα δικαστήρια δεν δίκαζαν τον φονιά (κυρίως αν ανήκε σε οικογένεια με όνομα), αλλά την ηθική του θύματος. Η δικαιοπρακτική ικανότητα της γυναίκας, σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, ήταν περιορισμένη, όπως ήταν των ολιγοφρενών και των ανήλικων. Η αμοιβή της, για ίση δουλειά, ήταν μικρότερη από την αμοιβή των αντρών. Το επιχείρημα ήταν «Τι τα θέλει τα λεφτά η γυναίκα; Για λούσα;» Για να καταργηθεί η βλακεία του «πένθιμου ενιαυτού» και ο αναχρονιστικός θεσμός της προίκας, που είχε μεταβάλλει τον γάμο σε αγοραπωλησία, έπρεπε να φτάσει το 1982, που άλλαξε το Οικογενειακό Δίκαιο.
Στη δεκαετία του ’30 αναγνωρίστηκε το δικαίωμα ψήφου στις γυναίκες, αλλά μόνον στις δημοτικές εκλογές και υπό όρους, που δεν ίσχυαν για τους άντρες.

Η γυναικεία ψήφος έγινε αντικείμενο σαρκασμού, ειρωνείας, κρύων και σεξιστικών αστείων και πέρασαν δύο δεκαετίες για να αποκτήσουν οι γυναίκες το δικαίωμα του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι.

Δείτε περισσότερα στο Γυναικεία ψήφος. Άλλο φρούτο κι αυτό!

 

Εγώ είμαι η νέα γυναίκα – το πρώτο ελληνικό φεμινιστικό τραγούδι

Ακόμα και όταν οι γυναίκες απόκτησαν πλήρες δικαίωμα ψήφου, στη δεκαετία του ’50, η χειραφετημένη γυναίκα ήταν μια… κοινωνική ανωμαλία. Πόσο μάλλον την εποχή που η εικοσάχρονη Μαρίκα Κοτοπούλη τραγούδησε τη «Νέα Γυναίκα», στην επιθεώρηση «Παναθήναια 1908», φορώντας κοντή φούστα, κολάρο, γραβάτα, σακάκι, ρεπούμπλικα και κρατώντας μαγκούρα.

Κοτοπούλη 1908
Πρώτη καθιστή από αριστερά είναι η Μαρίκα Κοτοπούλη. Η φωτογραφία είναι του 1908 και πιθανότατα παρουσιάζει τον θίασο της επιθεώρησης «Παναθήναια 1908».

Η «Νέα Γυναίκα» θεωρείται το πρώτο ελληνικό φεμινιστικό τραγούδι και γνώρισε διάφορες εκτελέσεις από σημαντικές πρωταγωνίστριες.

Άννα Καλουτά
Η Άννα Καλουτά σε σκηνή από την ταινία «Εκείνες που δεν πρέπει ν’ αγαπούν».

Απολαύστε το με τη φωνή της αστραφτερής Άννας Καλουτά. Στο πιάνο τη συνοδεύει ο Αντώνης Τσίχλας.

 

• Η φωτογραφία της Μαρίκας Κοτοπούλη με τον θίασο της επιθεώρησης «Παναθήναια 1908» και οι πληροφορίες για το νούμερο, είναι από τη σελίδα του fb Μαρίκα Κοτοπούλη – Marika Kotopouli [1887-1954]. ΕΔΩ μπορείτε να δείτε την ανάρτηση και περισσότερες πληροφορίες.