Με το τραπέζι στα δόντια

Παραμονή Πρωτοχρονιάς 2018
Τι ρεβεγιόν και λούσα κάθεσαι και λες; Να ’τανε, λέει, να κατεβαίναμε στην Αχαρνών, στου Τζίμη του χοντρού, να ’τανε ο βλάχος με το μπουζούκι, να το κελάηδαγε η Μαρίκα (όλα εξόν από το «Τι σήμερα, τι αύριο, τι τώρα», μη μας κάνει την καρδιά αλοή, χρονιάρα μέρα), να σηκωνότανε ο μάγκας να χορέψει, να σήκωνε και το τραπέζι με τα δόντια και να ’φερνε τις βόλτες του. Να ’τανε κι η Γιωργία από μια μεριά και να του βαράγαμε ομού τα παλαμάκια.
Τότενες να σε φιλήσω, αδρεφέ μου, εγκαρδίως και να σου ευχηθώ «Ευτυχές το νέον έτος!»

Πιάσαμε την καλή_Γεωργία Βασιλειάδου.jpg

Έρχεται το 1961

Σταδίου 1960 Κώστας Μπαλάφας
Σταδίου και Αιόλου. Φωτογραφία: Κώστας Μπαλάφας, 1960
Σταδίου κι Αιόλου
Το ίδιο ακριβώς σημείο σε ασπρόμαυρη φωτογραφία.
Μέγαρο Μετoxικού Ταμείου από Σύνταγμα 1960
Σταδίου 1960. Ο Κώστας Μπαλάφας φωτογραφίζει τη Σταδίου κοιτάζοντας προς την Ομόνοια. Δεξιά το μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού.
Σταδίου Μέγαρο Μετοχικού Ταμείου Στρατού
Σταδίου προς Σύνταγμα. Το μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατου.

 

 

Η πλατεία με τα πολλά ονόματα

Η πλατεία Λουδοβίκου, που εικονίζεται στην παραπάνω φωτογραφία, είναι η σημερινή πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως. Περικλείεται από τις οδούς Αιόλου, Κρατίνου, Αθηνάς και Ευπόλιδος.
Ο Σταμάτης Κλεάνθης και ο Εδουάρδος Σάουμπερτ στο πολεοδομικό σχέδιό τους είχαν προτείνει μια μεγάλη πλατεία, τον Κήπο του Λαού, που θ’ άρχιζε από την Ομόνοια και θα έφτανε μέχρι την Ευριπίδου· θα είχε κτίρια με στοές, με καταστήματα στο ισόγειο και κατοικίες στον όροφο και ελεύθερο χώρο με πολύ πράσινο και σιντριβάνια. Όπως όλοι ξέρουμε, το σχέδιό τους δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Κατέφθασε ο Κλέντσε, που το άλλαξε προς όφελος της συνεχούς δόμησης και κατάργησε μεγάλο μέρος των ελεύθερων χώρων. Και πάλι, όμως, άφηνε άφθονο ελεύθερο χώρο και ορατά τα ρέματα της περιοχής, που βρίσκονταν μεταξύ του σημερινού Δημαρχείου και της Εθνικής Τράπεζας. Ένα βασιλικό διάταγμα του 1851 κουτσούρεψε ακόμα περισσότερο την έκταση, στο 1/5 της προβλεπόμενης από το σχέδιο. Το Δημοτικό Θέατρο κατέλαβε ένα ακόμα τμήμα της.
Τελικά, ο Κήπος του Λαού πήρε διαστάσεις απλής πλατείας, η οποία κατασκευάστηκε από το Δήμο Αθηναίων, επί δημαρχίας Σκούφου, γύρω στο 1860. Η περιοχή οικοδομήθηκε ταχύτατα.
Διαβάστε τη συνέχεια

Η ιστορία του άτυχου θεάτρου της πλατείας Λουδοβίκου

Το 1856 αποφασίστηκε η κατασκευή ενός θεάτρου, που ξεκίνησε για Εθνικό, αλλά στην πορεία έγινε Δημοτικό. Η ανέγερσή του διαρκώς εμποδιζόταν και σκόνταφτε. Μηχανορραφίες, έλλειψη πόρων, αλλαγές τοποθεσίας και αρχιτεκτόνων… Κατά τη διάρκεια των εργασιών έγιναν θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα και το θέατρο έβγαλε κακό όνομα· το χαρακτήριζαν «αμαρτωλό» και «στοιχειωμένο». Ύστερα από τρεις δεκαετίες, το 1888, το μέγαρο ολοκληρώθηκε και στόλισε την πλατεία Λουδοβίκου. Βρισκόταν στο κάτω μέρος της πλατείας, μεταξύ των οδών Ευπόλιδος και Κρατίνου, και η πίσω όψη του έβλεπε στην οδό Αθηνάς.

Το Δημοτικό Θέατρο
Το Δημοτικό Θέατρο το 1905. Μπροστά  είναι η πλατεία Λουδοβίκου και δεξιά η Ευπόλιδος.

Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε ύστερα από τριάντα δύο χρόνια, το 1888. Τα σχέδια ήταν του Τσίλερ. Τα αναπροσάρμοσε όμως ο Αντρέας Συγγρός, που έβαλε το χρήμα του, αλλά και τους όρους του. Δέκα χρόνια ύστερα από τα εγκαίνια, το 1898, το θέατρο περιήλθε στον Δήμο κι έγινε το Δημοτικό Θέατρο.

Διαβάστε τη συνέχεια

Το πατάρι του Λουμίδη

Λουμίδης 7-1-1938
7 Ιανουαρίου 1938

Το Σάββατο 8 Ιανουαρίου του 1938, στις 11.30 το πρωί, εγκαινιάστηκε το νέο καφεκοπτείο των αδελφών Λουμίδη στην οδό Σταδίου 42, δίπλα στην είσοδο της στοάς Νικολούδη. Καλεσμένη ήταν όλη η Αθήνα, αφού η πρόσκληση των εγκαινίων δημοσιευόταν τις προηγούμενες μέρες στις εφημερίδες.
Οι πελάτες μπορούσαν ν’ αγοράσουν γλυκά, φρεκοκαβουρδισμένο, μυρωδάτο καφέ ή να πιούν έναν καφέ στο πόδι. Για εκείνους που ήθελαν να απολαύσουν τον καφέ τους καθιστοί, υπήρχαν τραπεζάκια στο πατάρι.
Για να εξυπηρετεί τους φίλους του θεάτρου και του κινηματογράφου (η Σταδίου, άλλωστε, ήταν ο δρόμος των κινηματογράφων), που ευχαρίστως θα τελείωναν τη βραδιά τους πίνοντας τον καινούργιο, δυνατό καφέ, τον εσπρέσο, το κατάστημα έμενε ανοιχτό μέχρι τις δύο το πρωί.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα πρώτα τρόλεϊ της Αθήνας και το νυχτερινό ξήλωμα των γραμμών του τραμ

Πατησίων και Αγίου Μελετίου 1953
Τρόλεϊ στη γωνία Πατησίων και Αγίου Μελετίου.

Ύστερα από μερικές δοκιμαστικές διαδρομές, την Κυριακή 27 Δεκεμβρίου του 1953 μπήκαν επίσημα σε κυκλοφορία τα πρώτα τρόλεϊ της Αθήνας στη γραμμή 3 Πατήσια-Αμπελόκηποι, που έκαναν τη διαδρομή από πλατεία Κολιάτσου μέχρι την πλατεία Θων-τέρμα Αμπελοκήπων μέσω της Πανεπιστημίου και πάλι πίσω. Η γραμμή λειτουργούσε 16 ώρες το εικοσιτετράωρο, την εξυπηρετούσαν 38 τρόλεϊ και μεταξύ αφετηρίας και τέρματος υπήρχαν 16 στάσεις.

τρόλεϊ μπας 27-12-1953
27 Δεκεμβρίου 1953
τρόλεϊ δοκιμαστική διαδρομή 18-12-1953
Τρόλεϊ της γραμμής 3 Πατήσια-Αμπελόκηποι κάνει την πρώτη δοκιμαστική διαδρομή του στις 18 Δεκεμβρίου 1953.

Διαβάστε τη συνέχεια

Αλέξης Σολομός – 1918-2018 εκατό χρόνια από τη γέννηση του ποιητή του θεάτρου

 

Αλέξης Σολομός (2)

«Η σύντομη αυτή ομιλία μου δεν είναι ιστορικό μελέτημα, απλώς ένα εγκώμιον για τον Αλέξη Σολομό, τον μεγάλο Έλληνα καλλιτέχνη που με το χιούμορ του –συνειδητά προτάσσω την αρετή του αυτή– το βάθος της σκέψης του, την ευφάνταστη ευρηματικότητα του, την αγάπη του για τον άνθρωπο και την πνευματική σύλληψη της ζωής που πέτυχε να προβάλει μέσα από το έργο του, καθίσταται ένας μεγάλος ποιητής του θεάτρου. Τον ευχαριστούμε για ό,τι μας χάρισε», είπε ο σκηνοθέτης και πρόεδρος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών Σπύρος Ευαγγελάτος, τελειώνοντας την ομιλία που εκφώνησε στις 25 Μαΐου 1997, κατά την αναγόρευση του Αλέξη Σολομού σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.


Ένα από τα έργα που έγραψε ο Αλέξης Σολομός είναι «Ο τελευταίος Ασπροκόρακας», μια σάτιρα της αστικής οικογένειας. Το έργο ανέβηκε τον Αύγουστο του 1944, Κατοχή ακόμα, σε ένα υπαίθριο θέατρο της οδού Χέιδεν. Η θεατρική κριτική της εποχής διχάστηκε. Το Βήμα το χαρακτήρισε σαν την πιο αξιόλογη κωμωδία της νεοελληνικής δραματουργίας, ενώ τα Νέα έγραψαν ότι το έργο έπρεπε να είχε σκιστεί προτού παιχτεί.
Μπορείτε να το ακούσετε ΕΔΩ, από την εκπομπή Θεατρική Βραδιά. Πρόλογος και σκηνοθεσία του Αλέξη Σολομού. Στη ραδιοφωνική παράσταση παίζουν οι ηθοποιοί Ελένη Χατζηαργύρη, Λυκούργος Καλλέργης, Στέλιος Βόκοβιτς, Κάκια Παναγιώτου, Άννα Φόνσου, Χρήστος Πάρλας, Γιώργος Γεωγλερής, Γιάννης Αργύρης και άλλοι.


• Βιογραφία του Αλέξη Σολομού
• Άρθρο της Δώρας Χειράκη από τον ιστότοπο της ΕΡΤ
• Αποσπάσματα από συνέντευξή του στο Βήμα τον Οκτώβριο του 1999
Ομιλίες του Σπύρου Ευαγγελάτου, του Βάλτερ Πούχνερ και του τιμώμενου Αλέξη Σολομού κατά την αναγόρευσή του ως επίτιμου διδάκτορα του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών, τον Μάιο του 1997.

Ακόμα μία Οβομαλτίνη σε κόμικ

Για τα παιδιά δυναμωτικό, για τους μεγάλους υπνωτικό;
Σε διαφήμιση του 1937 είδαμε τον Μίμη, ένα αγόρι που ήταν αδύνατο σαν μακαρόνι, να παίρνει βάρος και να δυναμώνει χάρη στην Οβομαλτίνη. Στην παρακάτω διαφήμιση του 1933, η Δώρα, μια νέα γυναίκα που υποφέρει από αϋπνίες, λύνει το πρόβλημά της με την Οβομαλτίνη.
Δημιουργείται η απορία πώς πλασαρίστηκε η Οβομαλτίνη, όταν ήρθε από την Ελβετία στην Ελλάδα. Ήταν για μεγάλους ή για μικρούς; Ήταν κατευναστικό ή τονωτικό;
Ας παρακολουθήσουμε, όμως, την αγωνία της Δώρας.
Η Δώρα, όσα προβατάκια και αν μετρήσει, είναι αδύνατον να κοιμηθεί. Αποτέλεσμα; Έχει γίνει ράκος από την αϋπνία. Στο σουπερμάρκετ ακούει δύο φίλες της, ντυμένες γκραν, που δεν έχουν αντιληφθεί την παρουσία της, να σχολιάζουν ότι δείχνει δέκα χρόνια μεγαλύτερη από τον άντρα της. Μετά από τέτοιο χτύπημα κάτω από τη ζώνη, η Δώρα δοκιμάζει την Οβομαλτίνη. Πίνει το βράδυ και σε δέκα λεπτά κοιμάται μονορούφι μέχρι το πρωί, για να ξυπνήσει άλλος άνθρωπος.

Οβομαλτίνη 1933
1933

Οι διαφημίσεις της Οβομαλτίνης ήταν εισαγόμενες και απεικόνιζαν μια καθημερινότητα τύπου αριστοκρατικό Κολωνάκι. Εκτός αυτού στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’30 δεν υπήρχαν σουπερμάρκετ, αλλά παντοπωλεία, κοινώς μπακάλικα.
Δείτε ΕΔΩ τη διαφήμιση του 1937, με τον αδύνατο σαν μακαρόνι Μίμη και τη ζάπλουτη θεία Ευτέρπη.

Ο τελευταίος ανεμόμυλος της Αθήνας

Το εντυπωσιακό δεν είναι ότι είχε η Αθήνα ανεμόμυλο. Κάπου θ’ άλεθαν το στάρι τους οι Αθηνιώτες. Ο συγκεκριμένος γύριζε και κροτούσε στον λόφο του Αρδηττού, στο Μετς. Το εντυπωσιακό είναι ότι ο ανεμόμυλος αυτός, ο μοναδικός που είχε απομείνει, αφού επέζησε απ’ όσα συγκλόνισαν την πόλη –από τουρκοκρατία, βαυαροκρατία, πολέμους, Κατοχή, Δεκεμβριανά (στις μάχες της Αθήνας έχασε την σκεπή του), αντιπαροχές, εργολάβους, χούντα– κατεδαφίστηκε από τον ιδιοκτήτη του το ειρηνικό, δημοκρατικό και ασφαλές έτος 1986, παρ’ όλες τις διαμαρτυρίες των γειτόνων και όσων υποστήριζαν ότι έπρεπε να χαρακτηριστεί διατηρητέος.
Ήταν ο ανεμόμυλος του Γιωργάκη Αργυρίου, που είχε χτιστεί τον 18ο αιώνα και άλεθε μέχρι το 1880. Μέχρι την κατεδάφισή του χρησιμοποιούταν ως κατοικία.

Και κάτι ακόμα…

Ο Ελαιώνας που είχαμε

Αστεροσκοπείο 1860 πίσω ο Ελαιώνας
Το Αστεροσκοπείο και στο βάθος ο Ελαιώνας, 1860.

«Πυκνός, βαθύς, σκιερός, πού μεν μαύρος, πού δε πρασινίζων, με τας πυκνάς συστάδας των δένδρων του, με τα φαλακρά και αμπελόσπαρτα μέρη του, με τας οφιοειδείς οδούς του, τας μη στερουμένας ποιήσεως γεφύρας του, τους κατεσπαρμένους εδώ κι εκεί μανοσπόρους* αγροτικούς οικίσκους του, εξετείνετο ο γηραιός Ελαιών, το ωραίον αυτό συμπλήρωμα της μοναδικής των ορέων στεφάνης, η πτωχή αύτη, αλλ’ ειλικρινής απάντησις της στείρας Αττικής γης εις το θείον των ανθρώπων έργον, την Ακρόπολιν.

Ακρόπολη, προπύλαια, στο βάθος Αστεροσκοπείο και ο Ελαιώνας
Τα Προπύλαια, το Αστεροσκοπείο και στο βάθος ο Ελαιώνας.

Η πρωία ήταν γλυκυτάτη, καίτοι ήτο ήδη 6 Δεκεμβρίου. Ωραίος ήλιος κατεφώτιζε το δάσος, εθέρμαινε δια των αδυνάτων ακτίνων του και έδιδε εύθυμον χροιάν εις τα δένδρα, τους ανθρώπους, τας οικίας. Πνοή ανέμου δεν ετάρασσε την ανάπαυσιν της φύσεως και το έδαφος ξηρόν και απολιθωθέν κατόπιν ισχυροτάτου βορρά επελθόντος μετά ραγδαίαν βροχήν αντήχει ιδιαιτέρως το ποδοβολητόν των ίππων και είχεν εις τον ύπατον βαθμόν την τόσον προσιδιάζουσα εις το αττικόν έδαφος ελαστικότητα».

θέα από το Αστεροσκοπείο Kuhn, J 1870
Θέα από το Αστεροσκοπείο, 1870. Στο βάθος ο Ελαιώνας.

*μανόσπορος: ο αραιά σπαρμένος


Απόσπασμα από το κεφάλαιο «Στον Ελαιώνα», από το βιβλίο του Ν. Ι. Σπανδωνή Η Αθήνα μας, Εκδοτικόν Κατάστημα Γεωργίου Δ. Φέξη, 1893