Τα στρατοδικεία

 

Κείμενο του Ηλία Πετρόπουλου από το βιβλίο Πτώματα, πτώματα, πτώματα…

Στή διάρκεια του Ἀνταρτοπολέμου τά στρατοδικεῖα τῆς Θεσσαλονίκης δουλεύανε ρολόι. Μέ τόν ἴδιο ρυθμό δουλεύανε καί τά ἐκτελεστικά ἀποσπάσματα. Οἱ ἐκτελέσεις γινόντουσαν πίσω ἀπό το Γεντί-Κουλέ. Τά πτώματα τά ἔθαβαν ἐπί τόπου. Ἐκείνη τήν ἐποχή πίσω ἀπό τό Γεντί-Κουλέ ἦταν μιά ἀπέραντη ἐρημιά. Τά κοντινότερα σπίτια (Συκιές μεριά) ἀπεῖχαν τουλάχιστον πεντακόσια μέτρα.

Τά μοναδικά πράγματα πού ἔβλεπες πίσω ἀπό το Γεντί-Κουλέ ἤσανε τό γκρεμισμένο μνῆμα του Μπαμπά, ἕνα μαρμαρένιο κολονάκι καί μιά κερασιά. Αὐτός ὁ Μπαμπάς ἤταν κάποιος ἅγιος δερβίσης. Στον τάφο του ἔκαιγε ἕνα ἀκοίμητο καντήλι, πού το τροφοδοτούσανε μέ λάδι οἱ τοῦρκοι προσκυνητές (ἐρχόντουσαν ἀπό τήν Ξάνθη καί τήν Κομοτινή), ἀλλά καί δικές μας γριοῦλες. Τό κολονάκι φαίνεται να ἦταν κατάλοιπο ἀπό κάποιο ἄλλο μνῆμα. Ὅσο γιά τήν κερασιά λέγανε πώς ἐκεῖ, ἀκριβῶς μπροστά της, ἔστηναν τούς μελλοθάνατους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Τα τσιγάρα Ε του Καραβασίλη, ο καταπληκτικός σκιτσογράφος και μια σπόντα για το Μουσείο Σκίτσου που δεν έχουμε

Την εποχή που η φωτογραφία δεν ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη, οι διαφημιστικές εταιρείες κατέφευγαν στους σκιτσογράφους. Η εταιρεία Γκρέκα αγαπούσε ιδιαίτερα το σκίτσο και κάποιες καταχωρίσεις της στον τύπο ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένες. Οι παρακάτω διαφημίσεις των τσιγάρων Β. Καραβασίλη, που δημοσιεύτηκαν το 1946 στις εφημερίδες, ήταν μια ανάλαφρη νότα μέσα στο μαύρο κλίμα της εποχής των στρατοδικείων, των θανατικών εκτελέσεων, των αποκηρύξεων, της νομιμοφροσύνης, του μίσους και του αίματος.

Ήταν μία σειρά διαφημίσεων που δημοσιεύτηκε από τις 12 μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου, μία διαφήμιση κάθε μέρα. Η σειρά ξεκινούσε με λίγο μυστήριο. Ο επιστήμονας, η αγρότισσα και ο εργάτης λένε: «Μας ανέθεσαν να σας ετοιμάσουμε κάτι το εξαιρετικό». Τι; Οι αναγνώστες έμαθαν την άλλη μέρα ότι επρόκειτο για τα καινούργια τσιγάρα Ε του Β. Καραβασίλη. Άφιλτρα, βέβαια. Το φίλτρο μπήκε αργότερα στη ζωή των Ελλήνων καπνιστών. Το μικρό πακέτο των 11 τσιγάρων έκανε 700 δραχμές και το κανονικό των 22 τσιγάρων έκανε 1.300 δραχμές.
Σε όλες τις διαφημίσεις της σειράς πρωταγωνιστούσαν αυτοί οι τρεις καλοσχεδιασμένοι και κεφάτοι χαρακτήρες.

Καραβασίλης Εμπρός 12-9-1946
12 Σεπτεμβρίου 1946

Δείτε και τις άλλες διαφημίσεις της σειράς

Το στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς και ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός Θεσσαλονίκης

Συνοικισμός βαρόνου Χιρς-είσοδος στο γκέτο.jpg
Η είσοδος του Μπαρόν Χιρς. Η επιγραφή γράφει στα γερμανικά, στα λαδίνο και στα ελληνικά «Ζώνη κατοικουμένη υπό Εβραίων. Απαγορεύεται η είσοδος άνευ αδείας».

Οι φήμες που κυκλοφορούσαν από τον Δεκέμβριο του ’42 ότι η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης θα εκτοπιστεί και ότι στον σταθμό έχουν συγκεντρωθεί βαγόνια για τη μεταφορά ήταν αληθινές. Ακολούθησε η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Παρ’ όλα αυτά ο αρχιραβίνος Κόρετς τους διαβεβαίωνε ότι θα μεταφερθούν όλοι στην Κρακοβία για να ξεκινήσουν μια καινούργια ζωή.
Στις 6 Μαρτίου του 1943 ο συνοικισμός που έχτισε ο βαρώνος Χιρς δίπλα στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό για να στεγάσει τους άστεγους της πυρκαγιάς του 1890 και τα θύματα των τσαρικών πογκρόμ, περιφράχθηκε με ξύλινο φράχτη και συρματόπλεγμα. Τοποθετήθηκαν σκοπιές και προβολείς και έγινε το διαμετακομιστικό στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς. Από δω ξεκινούσαν οι αποστολές για το στρατόπεδο του θανάτου.

%cf%83%ce%b9%ce%b4%ce%b5%cf%81%ce%bf%ce%b4%cf%81%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%b8%ce%bc%cf%8c%cf%82-2
Ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός της Θεσσαλονίκης.

Στις 15 Μαρτίου ξεκίνησε η πρώτη αποστολή. Στα σαράντα κλειστά βαγόνια που προορίζονταν για μεταφορά ζώων στοιβάχτηκαν 2.800 άνθρωποι πιστεύοντας ότι πηγαίνουν στην Κρακοβία. Ύστερα από οκτώ ημερών ταξίδι τα βαγόνια αποσφραγίστηκαν στο Άουσβιτς. Κατέβηκαν χωρίς να ξέρουν σε ποιον τόπο βρίσκονται, παραζαλισμένοι και κατατρομαγμένοι από το φοβερό ταξίδι.

Σκηνές από την άφιξη Εβραίων της Ουγγαρίας στο στρατόπεδο συγκέντρωσης από το λεύκωμα του Άουσβιτς που βρίσκεται στο Yad Vashem.

Το Μπαρόν Χιρς άδειασε. Την επόμενη μέρα ξαναγέμισε. Τη μεθεπόμενη, στις 17 Μαρτίου 1943 που έφυγε η δεύτερη αποστολή, άδειασε ξανά. Η τελευταία αποστολή για τα στρατόπεδα του θανάτου έφυγε στις 7 Αυγούστου 1943.

Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Eβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο.


Γιώργος Ιωάννου
Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων

Κάθε φορά που τρίζει η σκάλα μας
«λες να ’ναι αυτοί επιτέλους;» σκέφτομαι
κι ύστερα φεύγω και με τις ώρες
κατακίτρινα ζωγραφίζω ηλιοτρόπια.

Όμως, αύριο, ώσπου να ξεχαστώ
στην αίθουσα αναμονής, το τραίνο
απ’ την Κρακοβία θα περιμένω

κι αργά τη νύχτα, όταν ίσως κατεβούν
ωχροί, σφίγγοντας τα δόντια,
«αργήσατε τόσο να μου γράψετε»,
θα κάνω δήθεν αδιάφορα.


Στην ιερή μνήμη
Η μαρμάρινη επιγραφή στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό.

Διαβάστε το άρθρο «Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης»

Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης

Το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο ήταν μια τεράστια έκταση. Τον Δεκέμβριο του ’42 δόθηκε η εντολή κατεδάφισης. Μέσα σ’ ένα μήνα είχε καταστραφεί. Τον Φεβρουάριο του ’43, άρχισε η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Τον Μάρτιο άρχισαν οι εκτοπίσεις των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα του θανάτου. Είχαν προηγηθεί ο στιγματισμός με το κίτρινο αστέρι, οι εξευτελισμοί, οι διάφορες απαγορεύσεις, η καταγραφή των ίδιων και των περιουσιών τους, το πλιάτσικο των περιουσιών, ο εγκλεισμός στα γκέτο, ο τρόμος. Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Εβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, η σύγχρονη πανεπιστημιούπολη και καύχημα της πόλης, είναι χτισμένο εξ ολοκλήρου πάνω στην έκταση που ήταν κάποτε τα εβραϊκά μνήματα.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Huffington Post στις 21 Ιανουαρίου 2017.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τζογές, ο Λάθουρας και το μεγαλείο της κοιλιακής χώρας – παραμονή μιας παλιάς πρωτοχρονιάς

Για το στομάχι
Ε, ρε κοιλία μου, μεγάλο τ’ όνομά σου. Έπρεπε να ’ρθουνε τα πράματα έτσι, για να δοκιμάσει ο κοσμάκης και να καταλάβει κάργα το μεγαλείο της κοιλιακής χώρας! Πώς; Ούλα τα μεγάλα ζητήματα, τα φλέγοντα, ούλα τα αισθήματα τα παρδαλοπίτσιλα, η υψηλή φιλαλογία του έρωτα, τα τραγούδια και η ποίηση, ούλα μετατοπιστήκανε και μπήκανε τσιφ στομάχι! Ορίστε; Ούλη η πλάση μιλάει το σήμερον για φαΐ.

— Δε μου λες, κύριος; (Σταματάς κάποιονε και τον αρωτάς στο δρόμο). Μήπως και ξέρεις τι ώρα είναι;

Συνεχίστε το διάβασμα

Οι σαλταδόροι της Κατοχής

Με την είσοδο των γερμανών στην Αθήνα στις 27 Απριλίου 1941, η πείνα ξέσπασε απότομα και με σφοδρότητα. Οι κατακτητές καταλήστεψαν αποθήκες, καταστήματα και αγροτική παραγωγή. Στη συνέχεια πουλούσαν τα προϊόντα στους συνεργάτες τους, τους μαυραγορίτες. Και οι μαυραγορίτες τα πουλούσαν σε αστρονομικές τιμές. Σπίτια, κοσμήματα, έργα τέχνης και κειμήλια άρχισαν να περνάνε στα χέρια των άθλιων μαυραγοριτών για έναν ντενεκέ λάδι ή ένα σακί αλεύρι! Λόγω του πληθωρισμού το χρήμα δεν είχε καμία αξία. Το λάδι και το αλεύρι ήταν σαν νόμισμα. Η αξία των πραγμάτων που πουλούσαν οι άνθρωποι για να γλιτώσουν από την πείνα, καθοριζόταν σε ποσότητα λαδιού και αλευριού.

%ce%b3%ce%b5%cf%81%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%af-%ce%bb%ce%b5%ce%b7%ce%bb%ce%b1%cf%84%ce%bf%cf%8d%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1
Οι ναζί λεηλατούν κατάστημα.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η θρυλική ανατίναξη των γραφείων της προδοτικής ΕΣΠΟ από την αντιστασιακή οργάνωση ΠΕΑΝ – Σεπτέμβριος 1942

Η θρυλική ανατίναξη της ΕΣΠΟ από την ΠΕΑΝ 1942

Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 1942, μεσημέρι
Μια τρομερή έκρηξη ανατινάζει το κτίριο στη γωνία των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος, όπου βρίσκεται το αρχηγείο της προδοτικής και φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ. Ένα σαμποτάζ στην καρδιά της κατακτημένης Αθήνας. Το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη. Κατέστρεψε το κτίριο, έβαλε τέλος στα βρόμικα σχέδια της ΕΣΠΟ και έθαψε κάτω από τα συντρίμμια 43 γερμανούς και 29 προδότες. Τα ραδιόφωνα της Μόσχας, Λονδίνου και Καΐρου το εξύμνησαν.
Το οργάνωσε και το εκτέλεσε η ΠΕΑΝ.

Διαβάστε λεπτομέρειες για το μεγάλο σαμποτάζ

Δημήτρης Γληνός – παιδαγωγός, φιλόσοφος, αγωνιστής, μάρτυρας

Δημήτρης Γληνός

Το πορτρέτο του Δημήτρη Γληνού είναι από το βιβλίο του «Τι είναι και τι θέλει το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο», με πρόλογο του Γιάννη Ζεύγου, που κυκλοφόρησε από τον Εκδοτικό Οργανισμό «Ρήγας» στην Αθήνα το 1944. Η πρώτη έκδοση έγινε τον Σεπτέμβρη του 1942.
Μπορείτε να το διαβάσετε ΕΔΩ.

Κώστας Περρίκος – οραματιστής, πατριώτης και αγωνιστής. Με φλόγα, γενναιότητα και αυτοθυσία ως το εκτελεστικό απόσπασμα.

Ανατίναξη γραφείων ΕΣΠΟ

Το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη γίνεται στην Αθήνα, γωνία Πατησίων και Γλάδστωνος, στα γραφεία της δωσιλογικής ΕΣΠΟ. Το οργανώνει ο Κώστας Περρίκος και το εκτελεί μαζί με τον Ουλαμό Καταστροφών της ΠΕΑΝ.
Θα μιλήσουμε γι’ αυτό αύριο, που συμπληρώνονται 74 χρόνια από το ιστορικό γεγονός, σ’ ένα μεγάλο αφιέρωμα. Σήμερα θα πούμε λίγα λόγια για έναν ξεχωριστό άνθρωπο – τον ιδρυτή και ψυχή της ΠΕΑΝ, τον Κώστα Περρίκο. Συνεχίστε το διάβασμα

Ιουλία Μπίμπα. Το σαμποτάζ, η προδοσία, η σύλληψη και τα γράμματα από τη φυλακή

Ιουλία Μπίμπα. Μια κοπέλα λεπτή, με τα μαλλιά τραβηγμένα πίσω, μοναχική, λιγομίλητη. Γεννημένη στη Σάμο. Παντρεμένη. Δασκάλα στο κατηχητικό σχολείο του Αγίου Νικολάου στο Κουκάκι. Οργανωμένη στην αντιστασιακή οργάνωση ΠΕΑΝ.

Αθήνα 1942
Μετά τον σκληρό χειμώνα του 1941-1942 η Αθήνα μοιάζει ετοιμοθάνατη και ο κατακτητής φαίνεται σαν να έχει νικήσει. Ο κατακτητής δεν είναι ο μόνος εχθρός. Οι ντόπιοι συνεργάτες του καταδυναστεύουν. Οι ελεεινοί μαυραγορίτες θησαυρίζουν άτιμα από την πείνα και τη ανάγκη των ανθρώπων πουλώντας νοθευμένα είδη πρώτης ανάγκης με αντάλλαγμα ολόκληρες περιουσίες. Η δυστυχία απλώνεται παντού. Η εξαθλίωση, η πείνα και ο θάνατος έχουν γίνει συνηθισμένα φαινόμενα. Καθημερινά άνθρωποι εξαντλημένοι από την πείνα πέφτουν νεκροί στα πεζοδρόμια.
Διαβάστε τη συνέχεια