Αι γυμναστικαί επιδείξεις

Σφυρίχτρα, παραγγέλματα, φορεσιές στα εθνικά χρώματα, γυμναστικές ασκήσεις, επίδειξη ομαδικού πνεύματος, ευγενούς άμιλλας, πατριωτισμού και ικανοτήτων, μουσική από τα μεγάφωνα, εθνικοί χοροί, θεατρικά έργα, εθνικές ενδυμασίες, απαγγελίες, οι γονείς, οι συγγενείς, οι δάσκαλοι, ο παπάς, κάποιοι επίσημοι. Οι γυμναστικές επιδείξεις ήταν το τελευταίο άγχος της σχολικής χρονιάς. Καταργήθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Σήμαιναν άγχος για τους μαθητές, παρ’ όλο που η προετοιμασία ήταν διασκέδαση, γιατί γλίτωναν ώρες μαθήματος. Άγχος είχαν και οι εκπαιδευτικοί, που όλη τη χρονιά δεν είχαν ασχοληθεί και πολύ με την καλλιέργεια του ομαδικού πνεύματος και κοίταζαν να τα μπαλώσουν όπως όπως μετά τις διακοπές του Πάσχα. Έπρεπε όλοι να κάνουν καλή εντύπωση και το σχολείο να βγει ασπροπρόσωπο. Μετά τις γυμναστικές επιδείξεις και τα ενδεικτικά, έκλεινε το σχολείο και άρχιζε επίσημα το καλοκαίρι.
Κάποιοι τις θυμούνται με νοσταλγία. Κάποιοι δεν θέλουν ούτε να τις θυμούνται.

Γυμν Επιδείξ-Σουφλί 1936-1939
Σουφλί μεταξύ 1936 και 1939. Χορευτική επίδειξη στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Μαθητές και μαθήτριες φοράνε ποδιές με άσπρα γιακαδάκια. Οι θεατές κάθονται σε θρανία που έχουν τοποθετηθεί περιμετρικά στο προαύλιο.

Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Είδομεν το φως το ηλεκτρικόν

Πριν από την ίδρυση της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, το 1950, η μερικώς ηλεκτροδοτούμενη Ελλάδα έπαιρνε ρεύμα από διάφορες εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μερικώς ηλεκτροδοτούμενη παρέμεινε η Ελλάδα και μετά την ίδρυση της ΔΕΗ. Ας μην φανταστεί κανείς μόνον απομακρυσμένα ορεινά χωριά ή νησιά της άγονης γραμμής. Και στο λεκανοπέδιο της Αττικής υπήρχαν σπίτια χωρίς ηλεκτρικό. Αλλά και στις ηλεκτροδοτημένες περιοχές, η παροχή του ρεύματος δεν ήταν διαρκής και τα σπερματσέτα δεν έλειπαν από κανένα σπίτι.

Τα πράγματα έφτιαξαν από το 1970 και μετά, όταν δημιουργήθηκε το εθνικό δίκτυο ηλεκτροδότησης και το ηλεκτρικό ρεύμα έγινε κοινωνικό αγαθό για όλους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Φουστανελάδες, έντομα και γκαζιέρες

Η φουστανέλα πολλές φορές ταλαιπωρήθηκε στις παλιές διαφημίσεις. Το μάκρος της ανεβοκατέβηκε ανάλογα με τα γούστα, φορέθηκε από άντρες και γυναίκες, και κάποιες φορές συνδυάστηκε με ψηλοτάκουνη γόβα δίνοντας κιτς αποτελέσματα. Όμως, οι δύο παρακάτω διαφημίσεις είναι ευρήματα, γιατί τα σκίτσα έχουν φιλοτεχνηθεί από δύο σπουδαίους καλλιτέχνες.

εντομοκτόνο 1932
Σκίτσο του Αλή Ντίνο Μπέη, 1932

Οι φουστανελάδες με το φέσι με τη μακριά φούντα, που φλιτάρουν καθισμένοι και σκοτώνουν έντομα, είναι σκίτσο του Αλή Ντίνο Μπέη.

Πίτσος Γκαζιέρα 1948
Σκίτσο του Φωκίωνα Δημητριάδη, 1948

Ο φουστανελάς που ορθώνει το ανάστημά του μπροστά στις μεγάλες δυνάμεις, περήφανος για την γκαζιέρα Πίτσος, είναι σκίτσο του Φωκίωνα Δημητριάδη.

Η Τσικνοπέμπτη, ο μπαλνταφάς και ο Γήσης

Γήσης Παπαγεωργίου
Γήσης Παπαγεωργίου

Ο κύριος της φωτογραφίας είναι ένας πολύ γνωστός και εξαιρετικός σκιτσογράφος. Όταν παραιτήθηκε από πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού, ασχολήθηκε με τη γελοιογραφία σε γνωστές εφημερίδες. Το λεύκωμα «Ελληνικοί πέτρινοι φάροι» που κρατάει ο Γήσης Παπαγεωργίου οφείλεται στην έρευνά του γύρω από τους πέτρινους φάρους και ολοκληρώνεται με δικά του σχέδια. Ερεύνησε και σχεδίασε τις στολές του Πολεμικού Ναυτικού από τον καιρό του Καποδίστρια ώς τις μέρες μας. Στη συνέχεια το ενδιαφέρον του τράβηξε η ελληνική παραδοσιακή φορεσιά και εδώ και δεκαοχτώ χρόνια ερευνά το θέμα και σχεδιάζει. 
Προτού τα κάνει όλα αυτά και άλλα πολλά σπουδαία πράγματα, ήταν ένα παιδί που ήθελε να ντυθεί καουμπόης, αλλά βρέθηκε μέσα στην «ξέμπαρκη» στολή του θείου του, να περνάει άσχημα σ’ έναν παιδικό χορό, ντυμένος στο περίπου ιππότης.

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ σήμερα μου είπανε κι εγώ θυμήθηκα τότε παλιά που γινόντουσαν σαν και σήμερα οι «μπαλνταφάδες» εκ του ball d’ enfant, λέξις γαλλική, εφαρμογή εκτέλεση ελληνική. Διαβάστε τη συνέχεια

Γιορτινό, αθηναϊκό, κατοχικό τραπέζι

Αμέσως μόλις μπαίνουν οι γερμανοί στην Αθήνα, εξαφανίζονται τα τρόφιμα και η πείνα ξεσπάει απότομα. Η επαρχία κάπως τα βολεύει. Οι μεγάλες πόλεις, όμως, υποφέρουν και πιο πολύ η Αθήνα.

ξηροί καρποί1941

Τα πράγματα έχουν αξία μόνον εφόσον μπορούν να μεταφραστούν σε τρόφιμα.

μικρές αγγελίες1941

Μ’ αυτά που δημοσιεύουν, οι εφημερίδες κάνουν μόνον για χαρτί περιτυλίγματος.

Καθημερινή 1941

εκδήλωση ευγνωμοσύνης 1941.jpg

Πόσω μάλλον που το χαρτί περιτυλίγματος έχει εξαφανιστεί.

χαρτί περιτυλίγ 1941

Ο σκληρός χειμώνας 1941-1942, ο χειμώνας της πείνας, έχει αρχίσει. Όσοι έχουν συγγενείς στην επαρχία, περιμένουν με λαχτάρα ένα δέμα για να φάνε κανένα φαγητό της προκοπής.

δέματα 1941.jpg

Θα προσπαθήσουμε να συνθέσουμε ένα γιορτινό μενού από δημοσιεύματα της Βραδυνής του 1941 και κυρίως από τις στήλες «Αθηναϊκή ζωή» και «Η μαγειρική των περιστάσεων».

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα στρατοδικεία

 

Κείμενο του Ηλία Πετρόπουλου από το βιβλίο Πτώματα, πτώματα, πτώματα…

Στή διάρκεια του Ἀνταρτοπολέμου τά στρατοδικεῖα τῆς Θεσσαλονίκης δουλεύανε ρολόι. Μέ τόν ἴδιο ρυθμό δουλεύανε καί τά ἐκτελεστικά ἀποσπάσματα. Οἱ ἐκτελέσεις γινόντουσαν πίσω ἀπό το Γεντί-Κουλέ. Τά πτώματα τά ἔθαβαν ἐπί τόπου. Ἐκείνη τήν ἐποχή πίσω ἀπό τό Γεντί-Κουλέ ἦταν μιά ἀπέραντη ἐρημιά. Τά κοντινότερα σπίτια (Συκιές μεριά) ἀπεῖχαν τουλάχιστον πεντακόσια μέτρα.

Τά μοναδικά πράγματα πού ἔβλεπες πίσω ἀπό το Γεντί-Κουλέ ἤσανε τό γκρεμισμένο μνῆμα του Μπαμπά, ἕνα μαρμαρένιο κολονάκι καί μιά κερασιά. Αὐτός ὁ Μπαμπάς ἤταν κάποιος ἅγιος δερβίσης. Στον τάφο του ἔκαιγε ἕνα ἀκοίμητο καντήλι, πού το τροφοδοτούσανε μέ λάδι οἱ τοῦρκοι προσκυνητές (ἐρχόντουσαν ἀπό τήν Ξάνθη καί τήν Κομοτινή), ἀλλά καί δικές μας γριοῦλες. Τό κολονάκι φαίνεται να ἦταν κατάλοιπο ἀπό κάποιο ἄλλο μνῆμα. Ὅσο γιά τήν κερασιά λέγανε πώς ἐκεῖ, ἀκριβῶς μπροστά της, ἔστηναν τούς μελλοθάνατους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα τσιγάρα Ε του Καραβασίλη, ο καταπληκτικός σκιτσογράφος και μια σπόντα για το Μουσείο Σκίτσου που δεν έχουμε

Την εποχή που η φωτογραφία δεν ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη, οι διαφημιστικές εταιρείες κατέφευγαν στους σκιτσογράφους. Η εταιρεία Γκρέκα αγαπούσε ιδιαίτερα το σκίτσο και κάποιες καταχωρίσεις της στον τύπο ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένες. Οι παρακάτω διαφημίσεις των τσιγάρων Β. Καραβασίλη, που δημοσιεύτηκαν το 1946 στις εφημερίδες, ήταν μια ανάλαφρη νότα μέσα στο μαύρο κλίμα της εποχής των στρατοδικείων, των θανατικών εκτελέσεων, των αποκηρύξεων, της νομιμοφροσύνης, του μίσους και του αίματος.

Ήταν μία σειρά διαφημίσεων που δημοσιεύτηκε από τις 12 μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου, μία διαφήμιση κάθε μέρα. Η σειρά ξεκινούσε με λίγο μυστήριο. Ο επιστήμονας, η αγρότισσα και ο εργάτης λένε: «Μας ανέθεσαν να σας ετοιμάσουμε κάτι το εξαιρετικό». Τι; Οι αναγνώστες έμαθαν την άλλη μέρα ότι επρόκειτο για τα καινούργια τσιγάρα Ε του Β. Καραβασίλη. Άφιλτρα, βέβαια. Το φίλτρο μπήκε αργότερα στη ζωή των Ελλήνων καπνιστών. Το μικρό πακέτο των 11 τσιγάρων έκανε 700 δραχμές και το κανονικό των 22 τσιγάρων έκανε 1.300 δραχμές.
Σε όλες τις διαφημίσεις της σειράς πρωταγωνιστούσαν αυτοί οι τρεις καλοσχεδιασμένοι και κεφάτοι χαρακτήρες.

Καραβασίλης Εμπρός 12-9-1946
12 Σεπτεμβρίου 1946

Δείτε και τις άλλες διαφημίσεις της σειράς

Το στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς και ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός Θεσσαλονίκης

Συνοικισμός βαρόνου Χιρς-είσοδος στο γκέτο.jpg
Η είσοδος του Μπαρόν Χιρς. Η επιγραφή γράφει στα γερμανικά, στα λαδίνο και στα ελληνικά «Ζώνη κατοικουμένη υπό Εβραίων. Απαγορεύεται η είσοδος άνευ αδείας».

Οι φήμες που κυκλοφορούσαν από τον Δεκέμβριο του ’42 ότι η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης θα εκτοπιστεί και ότι στον σταθμό έχουν συγκεντρωθεί βαγόνια για τη μεταφορά ήταν αληθινές. Ακολούθησε η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Παρ’ όλα αυτά ο αρχιραβίνος Κόρετς τους διαβεβαίωνε ότι θα μεταφερθούν όλοι στην Κρακοβία για να ξεκινήσουν μια καινούργια ζωή.
Στις 6 Μαρτίου του 1943 ο συνοικισμός που έχτισε ο βαρώνος Χιρς δίπλα στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό για να στεγάσει τους άστεγους της πυρκαγιάς του 1890 και τα θύματα των τσαρικών πογκρόμ, περιφράχθηκε με ξύλινο φράχτη και συρματόπλεγμα. Τοποθετήθηκαν σκοπιές και προβολείς και έγινε το διαμετακομιστικό στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς. Από δω ξεκινούσαν οι αποστολές για το στρατόπεδο του θανάτου.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης

Το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο ήταν μια τεράστια έκταση. Τον Δεκέμβριο του ’42 δόθηκε η εντολή κατεδάφισης. Μέσα σ’ ένα μήνα είχε καταστραφεί. Τον Φεβρουάριο του ’43, άρχισε η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Τον Μάρτιο άρχισαν οι εκτοπίσεις των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα του θανάτου. Είχαν προηγηθεί ο στιγματισμός με το κίτρινο αστέρι, οι εξευτελισμοί, οι διάφορες απαγορεύσεις, η καταγραφή των ίδιων και των περιουσιών τους, το πλιάτσικο των περιουσιών, ο εγκλεισμός στα γκέτο, ο τρόμος. Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Εβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, η σύγχρονη πανεπιστημιούπολη και καύχημα της πόλης, είναι χτισμένο εξ ολοκλήρου πάνω στην έκταση που ήταν κάποτε τα εβραϊκά μνήματα.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Huffington Post στις 21 Ιανουαρίου 2017.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τζογές, ο Λάθουρας και το μεγαλείο της κοιλιακής χώρας – παραμονή μιας παλιάς πρωτοχρονιάς

Για το στομάχι
Ε, ρε κοιλία μου, μεγάλο τ’ όνομά σου. Έπρεπε να ’ρθουνε τα πράματα έτσι, για να δοκιμάσει ο κοσμάκης και να καταλάβει κάργα το μεγαλείο της κοιλιακής χώρας! Πώς; Ούλα τα μεγάλα ζητήματα, τα φλέγοντα, ούλα τα αισθήματα τα παρδαλοπίτσιλα, η υψηλή φιλαλογία του έρωτα, τα τραγούδια και η ποίηση, ούλα μετατοπιστήκανε και μπήκανε τσιφ στομάχι! Ορίστε; Ούλη η πλάση μιλάει το σήμερον για φαΐ.

— Δε μου λες, κύριος; (Σταματάς κάποιονε και τον αρωτάς στο δρόμο). Μήπως και ξέρεις τι ώρα είναι;

Συνεχίστε το διάβασμα