Τα Βούρλα, οι πρόσφυγες της Δραπετσώνας και ο μπουρδελο-αριστοκράτης πολιτικός

Έχουμε μιλήσει για τις συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων στα Ταμπούρια και στην Ανάσταση. Οι ίδιες άθλιες συνθήκες επικρατούσαν παντού όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες (κάποιες φορές και αθλιότερες, όπως στο Ουζεΐρ-μπεη της Θεσσαλονίκης).
Σε συνοικισμούς χωρίς φως, χωρίς ύδρευση, χωρίς υπονόμους, οι πρόσφυγες ζούσαν μέσα σε ανήλιαγες παράγκες. Η στέγη ήταν από τσίγκο και το πάτωμα πατημένο χώμα. Οι παράγκες ήταν μονοκάμαρες. Συνέβαινε την κάμαρα να τη μοιράζονται δύο οικογένειες. Τότε, ένας μπερντές χώριζε το δωμάτιο στα δύο. Στις παράγκες έμπαινε η βροχή και ο αέρας από τις τρύπες των τσίγκων και τις χαραμάδες των σανιδιών. Ο ήλιος μόνον δεν έμπαινε. Τουαλέτες δεν υπήρχαν. Οι συνοικισμοί διέθεταν δημόσια αποχωρητήρια σε βρομερά παραπήγματα, που ήταν εστίες μόλυνσης. Οι δρόμοι ήταν χωματόδρομοι και τον χειμώνα η λάσπη έφτανε μέχρι το γόνατο. Φυσικά θέριζαν οι αρρώστιες και όλες οι οικογένειες είχαν τουλάχιστον από έναν άρρωστο. Οι γιατροί και τα φάρμακα σπάνιζαν.

Οι παράγκες της Αγια-Σωτείρας στην παλιά Κοκκινιά, το 1929.

Η Δραπετσώνα είχε έναν ακόμα λόγο να διαμαρτύρεται και αυτός ήταν τα Βούρλα. Σε κανέναν άλλο συνοικισμό δεν υπήρχε μπορντέλο τέτοιων διαστάσεων, με τόσο πολλές γυναίκες, που να ελκύει τόσον υπόκοσμο. Όλα τα λιμάνια της Μεσογείου ξέρανε τα Βούρλα, το δημόσιο μπορντέλο που έφτιαξε ο δήμος του Πειραιά και που λειτούργησε επί εξήντα χρόνια υπό την προστασία του κράτους και την περιφρούρηση της αστυνομίας.
Όταν έφτασαν οι πρόσφυγες, τα Βούρλα ήταν χτισμένα έξω από τον Πειραιά, στη μέση της ερημιάς. Αυτός ήταν άλλωστε ο σκοπός. Να εγκλειστούν εκεί όλες οι πόρνες του Πειραιά, για να μετατοπιστεί ο υπόκοσμος έξω από την αναπτυσσόμενη πόλη. Μπορντέλο-στρατώνα, το χαρακτηρίζει ο Ηλίας Πετρόπουλος.
Με την εγκατάσταση των προσφύγων, η Δραπετσώνα έγινε κι αυτή πόλη – μια προσφυγούπολη σαράντα χιλιάδων ψυχών. Οι παράγκες απλώθηκαν με αποτέλεσμα τα Βούρλα να βρίσκονται πλέον μέσα στον συνοικισμό.

Δραπετσώνα αρχές της δεκαετίας του ’30.

Όσα διαβήματα και αν έκαναν οι πρόσφυγες στους πατέρες του Έθνους, δεν κατάφερναν τίποτα. Οι πολιτικοί τους τάιζαν ελπίδες και διαβεβαιώσεις, αλλά τα Βούρλα παρέμεναν ο εφιαλτικός γείτονας των οικογενειαρχών. Απ’ τη μέσα μεριά του ψηλού μαντρότοιχου, 150 «πρόστυχες» γυναίκες. Στην απέξω μεριά, μεθύσια, βρισιές, καυγάδες, μαχαιρώματα, πυροβολισμοί, τεκέδες, χυδαιότητα, αλητεία, ναρκωτικά… Από την τρίμετρη πορτάρα μπαινόβγαινε κάθε καρυδιάς καρύδι: πελάτες, νταβατζήδες, υπόκοσμος… Το βράδυ, που έκλειναν τα Βούρλα και σφάλιζε η πορτάρα, όλος αυτός ο συρφετός ξεχυνόταν στον συνοικισμό και δημιουργούσε επεισόδια πολλές φορές αιματηρά. Όταν έβγαιναν οι κοπέλες για βόλτα, επικρατούσε ένταση κι άρχιζαν τα φτυσίματα και οι τσακωμοί. Ήταν ανεπιθύμητες και ούτε στην εκκλησία δεν τις άφηναν να πατήσουν.

Οι πρόσφυγες απείλησαν ότι θα βάλουν φωτιά και θα κάψουν τους «δυσώνυμους οίκους». Τα παιδιά τους σταμάτησαν να τα στέλνουν σχολείο, γιατί το σχολικό κτίριο ήταν χτισμένο δίπλα στα Βούρλα. Άραγε ποιος φωτεινός εγκέφαλος συνέλαβε την ιδέα να χτιστεί σχολείο μεσοτοιχία με μπορντέλο; Και τι μπορντέλο! 72 «σπίτια» τουλάχιστον!
Οι πρόσφυγες εποφθαλμιούσαν το οικόπεδο για χώρο εγκατάστασης. Όταν επί Βενιζέλου τα Βούρλα έκλεισαν, οι πρόσφυγες ανακουφίστηκαν που απαλλάχτηκαν από τις «παλιογυναίκες» κι από το σκυλολόι και έλπισαν ότι θα έπιαναν εκείνοι τα καμαράκια. Όμως τα Βούρλα ξανάνοιξαν. «Παλιογυναίκες» και σκυλολόι ξαναγύρισαν. Τότε οι πρόσφυγες αγανάχτησαν επικίνδυνα.

1933. Πρόσφυγες φωτογραφίζονται μετά τη λήξη κάποιας συγκέντρωσης διαμαρτυρίας.

Οι πολιτικοί δεν ήθελαν να τους δυσαρεστήσουν και τους έλεγαν μεγάλα λόγια. Οι πρόσφυγες ίσως δεν ήξεραν, αλλά οι πολιτικοί γνώριζαν πολύ καλά πως δεν μπορούσαν να κάνουν απολύτως τίποτα. Τα Βούρλα ήταν μια μεγάλη κερδοσκοπική επιχείρηση, στην οποία ήταν ανακατεμένα ισχυρά ονόματα και που από το 1875 τάιζε πολλούς. Ποιος θα τους πήγαινε κόντρα;
Ο δήμαρχος του Πειραιά συγκάλεσε δημοτικό συμβούλιο για να εξετάσουν πώς θα αντιμετωπίσουν το αίσχος των Βούρλων. Άραγε ο δήμαρχος και οι σύμβουλοι αγνοούσαν ότι κάθε χρόνο ο δήμος του Πειραιά εισέπραττε το συμφωνημένο μερίδιό του από τον εργολάβο που εκμεταλλευόταν την επιχείρηση των Βούρλων;

Ήδη από το 1930 ο Αγώνας της Γυναίκας, η εφημερίδα του Συνδέσμου των Δικαιωμάτων της Γυναίκας, έγραφε: «Ο δήμος Πειραιώς παζαρεύει την εκμετάλλευση του ανθρώπινου υλικού του πιο βδελυρού οίκου ανοχής που μπορεί κανείς να φανταστεί, των Βούρλων. Και παραχωρεί την εκμετάλλευση σε ορισμένα πρόσωπα για χρηματικό αντάλλαγμα! Δηλαδή γίνεται κι αυτός σωματέμπορος!»

Η Καθημερινή, στις 8 Ιουλίου 1930 αποκαλούσε τα Βούρλα Βαστίλη, τους εργολάβους σωματεμπόρους και έδινε την πληροφορία ότι ο δήμος του Πειραιά παραχωρεί προς εκμετάλλευση στους σωματεμπόρους του 250 γυναίκες, οι οποίες τους πληρώνουν τρεις ή τρεισήμισι μεταλλικές δραχμές.

Όλοι γνώριζαν το διαρκές έγκλημα της εκμετάλλευσης των έγκλειστων γυναικών που συντελούταν από το 1875. Αλλά ενώ ξεμπροστιάστηκε, η έλλειψη πληροφοριών που έχουμε δείχνει ότι κουκουλώθηκε για να μείνει κρυφό.

Μέχρι και στη Βουλή έγινε συζήτηση.

Έπρεπε να έρθει ο πόλεμος για ν’ αλλάξει χρήση το ακίνητο. Όμως κανείς δεν χάρηκε, γιατί τότε απλώθηκε παντού το πυκνό σκοτάδι της Κατοχής. Το μπορντέλο έγινε φυλακή. Οι γυναίκες των Βούρλων πετάχτηκαν στον δρόμο. Τα συμφέροντα μετακινήθηκαν αλλού. Η Τρούμπα είχε ανατείλει.

Σαντέζα σε μπαρ του Πειραιά, 1933. Σκίτσο του Νάγου από την Ακρόπολη.
Υπήρχαν πολλά μπαρ στον Πειραιά, αλλά όταν έλεγαν «Τα μπαρ», εννοούσαν αποκλειστικά τα μπαρ της Φιλελλήνων και της Φίλωνος.

Το ακίνητο πάνω στο οποίο χτίστηκαν τα Βούρλα ήταν του παππού του Πιπινέλη. Το είχε αγοράσει όταν ήταν ακόμα έλος και φύτρωναν βούρλα. Η κερδοσκοπική επιχείρηση είχε αρχίσει να στήνεται. Ο παππούς καθάρισε το οικόπεδο, το μπάζωσε και το παρέδωσε για να χτιστεί το ευαγές ίδρυμα. Έτσι λένε. (Ο εργολάβος και τι περιλάμβανε η συμφωνία του με τον δήμο του Πειραιά είναι άλλη ιστορία). Λένε επίσης ότι την εποχή που τα Βούρλα ήταν Δικαστική Φυλακή Πειραιώς, (από κει που έγινε η θρυλική απόδραση των 27 κομμουνιστών κρατούμενων), το οικόπεδο ήταν στο όνομα της μάνας του Πιπινέλη. Και τέλος, ένας στίχος μας πληροφορεί πως το όνομα του Πιπινέλη ήταν ανακατεμένο και στην Τρούμπα.

Πότε Βούρλα, πότε Τρούμπα,
γεια σου, Πιπινέλη, λούμπα!

Ο Παναγιώτης Πιπινέλης ήταν πολιτικός, διπλωμάτης και συγγραφέας. Όταν ο Καραμανλής έφυγε νύχτα για το Παρίσι, με ψεύτικο διαβατήριο στο όνομα Τριανταφυλλίδης, ο βασιλιάς διόρισε πρωθυπουργό τον Πιπινέλη, ο οποίος αργότερα, επί χούντας, χρημάτισε υπουργός Εξωτερικών. Ο Βασίλης Ραφαηλίδης τον αποκαλούσε μπουρδελοαριστοκράτη.


• Για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης των προσφύγων, μπορείτε να διαβάστε δύο άρθρα:
Οι παράγκες στα Ταμπούρια και στην Ανάσταση
και
Ουζεΐρ-μπεη ο αθλιότερος προσφυγικός συνοικισμόςτης Θεσσαλονίκης, ένα νεκροταφείο ψυχών

• Όσο για τα Βούρλα, ετοιμάζεται η δεύτερη έκδοση του βιβλίου «Κάτι να μείνει από μένα-Πόρνες στα Βούρλα». Ετοιμάζεται πυρετωδώς και κάτι άλλο. Θα σας πω σύντομα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s