Οικόπεδα με δόσεις

οικόπεδα Ακρόπολις 3-1-1940

1940

Η ανάγκη των ανθρώπων ν’ αποκτήσουν «ένα κεραμίδι για να βάλουν από κάτω το κεφάλι τους» έγινε αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους επιτήδειους. Στήθηκαν μεγάλες επιχειρήσεις που αγόραζαν ή καταπατούσαν κομμάτια γης κοντά στην Αθήνα ή κοντά σε χωριά της Αθήνας ή ακόμα και σε έρημες περιοχές· τα χώριζαν σε όσο γινόταν περισσότερα τμήματα, τα βάφτιζαν οικόπεδα και τα πούλαγαν με μηνιαίες δόσεις.

1954 και 1964
Το τρεχούμενο νερό, οι ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι, οι πλατείες και οι λεωφόροι, το σχολείο, η τακτική συγκοινωνία και ο ηλεκροφωτισμός θα παραμείνουν «υπό μελέτην».

Διαβάστε περισσότερα

Η τραγική ιστορία ενός πατέρα

Στη μνήμη του Βελισσάριου

Η ιστορία ξετυλίγεται σε κάποιον προσφυγικό συνοικισμό. Tα γνωρίσματα των συνοικισμών κοινά. Μονοκάμαρες παράγκες με τσίγκο για σκεπή, που έμπαιναν μέσα τα στοιχεία της φύσης εκτός από τον ήλιο. Χωματόδρομοι, που τον χειμώνα βούλιαζες μέχρι το γόνατο στη λάσπη. Τα αποχωρητήρια ήταν κοινόχρηστα – ελεεινά παραπήγματα, εστίες μόλυνσης. H περίθαλψη ήταν ανύπαρκτη, τα φάρμακα σπάνιζαν. Η υγρασία τσάκιζε τα κόκαλα και οι ρευματισμοί χτυπούσαν και τους μεγάλους και τα παιδιά. Η φυματίωση και οι πυρετοί θέριζαν. Η παιδική θνησιμότητα ήταν τρομακτική. Ανεργία, αθλιότητα και μαύρη φτώχεια!


Ο Παύλος και η Παρασκευή από τότε που παντρεύτηκαν, πριν από οχτώ χρόνια, έμεναν σε μια ξύλινη παράγκα του συνοικισμού. Έκαναν τέσσερα παιδιά, τρία κορίτσια κι ένα αγόρι.
Ο Παύλος, ένας άνθρωπος άκακος, που κοίταζε τη δουλειά του και αγαπούσε το σπίτι του, ήταν πλανόδιος μανάβης. Τα χαράματα έζευε το άλογο στη σούστα κι έβγαινε στις γειτονιές για το μεροκάματο. Γυρνούσε το βράδυ κατάκοπος. Η Παρασκευή στο σπίτι με τα παιδιά.
Οι μέρες κυλούσαν ίδιες κι απαράλλαχτες και στερημένες, μέχρι που στην απέναντι παράγκα ήρθαν να κατοικήσουν καινούργιοι γείτονες. Η μάνα, ο πατέρας και ο γιος.
Ο γιος, ο Βαγγέλης ξεχώριζε. Ήταν νέος κι όμορφος. Και η Παρασκευή ήταν νέα κι όμορφη. Ο Βαγγέλης δεν ήταν ο πρίγκιπας του παραμυθιού, εκκενωτής βόθρων ήταν, αλλά κοντά σ’ αυτόν το όνειρό της για μια αλλιώτικη ζωή έπαιρνε σάρκα και οστά. Δεν άργησαν να τα μπλέξουν. Σφοδρός έρωτας!

Λένε ότι ο σύζυγος τα μαθαίνει τελευταίος. Και ο Παύλος τελευταίος τα έμαθε. Πρώτα βούιξε η γειτονιά κι ύστερα κάποιοι γείτονες τον έπιασαν και του είπαν να έχει τον νου του, γιατί πολλά ακούγονται για τη γυναίκα του και τον απέναντι. «Βγαίνουν ραντεβού, όταν φεύγεις, αλλά τον μπάζει και στο σπίτι σας».
Τους πίστεψε και δεν τους πίστεψε. Αποφάσισε να εξακριβώσει τι γίνεται και μια μέρα γύρισε στο σπίτι νωρίς το μεσημέρι. Βρήκε τα τέσσερα παιδιά να κλαίνε έξω από την παράγκα. Πήγε ν’ ανοίξει και η πόρτα ήταν μανταλωμένη.
— Η μαμά είναι μέσα με τον Βαγγέλη, τον αντικρινό, του είπαν.
Άρχισε να χτυπάει με δύναμη. Η πόρτα άνοιξε απότομα και πετάχτηκε ο Βαγγέλης κραδαίνοντας ένα μαχαίρι:
— Μην πειράξεις τη γυναίκα, γιατί θα ’χεις να κάνεις μαζί μου. Σε σκοτώνω και δεν σε πληρώνω! βρυχήθηκε κι έφυγε αγριεμένος.
Ο μανάβης μπήκε στο σπίτι του και πίσω του τα τέσσερα παιδιά. Βρήκε τη γυναίκα του μισόγυμνη στο κρεβάτι.
Δεν δημιούργησε σκηνή, ίσως να μην ύψωσε καν τη φωνή του. Της είπε μονάχα:
— Τι ήταν αυτό που έκανες; Δεν σκέφτηκες τα παιδιά σου; Συμμαζέψου κι άσ’ τους έρωτες.
Η απάντησή της ήταν ότι αυτή τον Βαγγέλη αγαπάει, τελεία και παύλα, κι άμα την παραζορίσει, θα του αφήσει τα ρημάδια του, τα παιδιά, και θα φύγει.

Διαβάστε τη συνέχεια

Οι παράγκες στα Ταμπούρια και στην Ανάσταση

Με την καταστροφή του ’22 έφτασαν στον Πειραιά καραβιές οι πρόσφυγες. Πεινασμένοι και δυστυχείς ζούσαν ο ένας πάνω στον άλλον μέσα σε τσαντίρια. Οι Πειραιώτες τους είδαν σαν ξένους και τους αντιμετώπισαν εχθρικά. Για να εγκατασταθούν, τους παραχωρήθηκε το παλιό νεκροταφείο του Αγίου Διονυσίου, που βρισκόταν έξω από την πόλη, στη δυτική άκρη. Ο χώρος δεν έφτανε. Οι πρόσφυγες εξαπλώθηκαν σε όλη τη Δραπετσώνα και βόρεια προς το Κερατσίνι και τα Ταμπούρια.
Βλέποντας τα Ταμπούρια και την Ανάσταση σήμερα, δεν είναι εύκολο να φανταστούμε πως κάποτε ήταν συνοικισμοί γεμάτοι άθλιες παράγκες, που στέγαζαν τους πρόσφυγες της Μικρασίας και του Πόντου. Το κράτος δεν είχε ιδέα πώς ήταν η ζωή εκεί, γιατί μέσα από τα γραφεία δεν μπορούσε να δει τη ζοφερή πραγματικότητα. Ελάχιστοι αρμόδιοι πάτησαν το πόδι τους στους συνοικισμούς.

Ταμπούρια Ανάσταση 1931 τίτλος
Φεβρουάριος 1931

Διαβάστε τη συνέχεια

Η γειτονιά του Μεβλεβί χανέ στον μεσοπόλεμο

Για τον Μεβλεβί χανέ, τον τεκέ των περιστρεφόμενων δερβίσηδων, έχουμε μιλήσει στο παρελθόν. Το άρθρο για τον Μεβλεβί χανέ δημοσιεύτηκε στο Hellas Special. Το ίδιο άρθρο, με λιγότερες φωτογραφίες, αλλά με μία περιγραφή της γειτονιάς του Μεβλεβί χανέ δημοσιεύτηκε στο Docville τ.64.  
Ο Σταμ. Σταμ. βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη τη δεκαετία του ’30 και μας δίνει πολύτιμες εικόνες της γειτονιάς και της καθημερινής ζωής. Μοναδικό απομεινάρι της τούρκικης παρουσίας ήταν το νεκροταφείο.

Σταμ Σταμ_επιτύμβιες στήλες

 

Δεξιά σου, καθώς ανεβαίνεις, σε ξαφνίζουν προς στιγμήν, καθώς ορθούνται ξαφνικά και απότομα από την γην, λευκά στρογγυλοκέφαλα και χονδροκέφαλα φαντάσματα, καθώς ορθούνται λέμε, εις μίαν κίνησιν ορμητικήν, εις την οποίαν επετρώθησαν θαρρείς αμέσως και απέμειναν εκεί φαντάσματα λησμονηθέντα παλαιών καλών καιρών.
Είναι οι πέτρινες και σαρικοφόρες στήλες των νεκρών του μεγάλου εκεί τούρκικου νεκροταφείου, που είναι σχεδόν εγκαταλελειμμένο σήμερα.

 

τούρκικο νεκροταφείο στα δυτικά τείχη
Διαβάστε τη συνέχεια

Ουζεΐρ-μπεη: ο αθλιότερος προσφυγικός συνοικισμός της Θεσσαλονίκης, ένα νεκροταφείο ψυχών

Αγνοούσα τον προσφυγικό συνοικισμό του Ουζεΐρ-μπεη της Θεσσαλονίκης, μέχρι που διάβασα την ανταπόκριση του Αντ. Θεοδωρίδη στην εφημερίδα Ακρόπολις. Παρόλο που για ένα μεγάλο διάστημα έμενα στην περιοχή όπου κατά πάσα πιθανότητα βρισκόταν αυτή η κόλαση (η ακριβής θέση είναι άγνωστη), δεν είχα ακούσει τίποτα από τους παλιούς κατοίκους. Η έρευνα που έκανε το Docville, προτού δημοσιεύσει το άρθρο μου, έδειξε ότι η ύπαρξη αυτού του συνοικισμού είναι μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας της πόλης. 
Το άρθρο για το Ουζεΐρ-μπεη εγκαινίασε τη συνεργασία μου με το Docville της εφημερίδας Documento και δημοσιεύτηκε στις 10-12-2017, τ. 56. Το αναδημοσιεύω.

Θεσσαλονίκη. Μεσοπόλεμος. Δίπλα στη συνοικία των πύργων και των όμορφων επαύλεων βρισκόταν ένας συνοικισμός με παράγκες από τσίγκο, στέγες από πισσόχαρτο και για πάτωμα το χώμα. Δίπλα στην πλούσια συνοικία των Εξοχών ή των Πύργων βρισκόταν ο άθλιος συνοικισμός Ουζεΐρ-μπεη, ένα νεκροταφείο ψυχών.

Διαβάστε τη συνέχεια

Μοσχολίβανο από το καλό, το προυσαλιό, και ο ηγούμενος που το μοίραζε στους τεκέδες της Δραπετσώνας

Ο πάτερ Δωσίθεος ήταν ηγούμενος στο μοναστήρι της Φανερωμένης στη Σαλαμίνα. Συχνά πυκνά πήγαινε στη Δραπετσώνα και στα Ταμπούρια. Από δρόμο σε δρόμο, από σπίτι σε σπίτι, έδινε την ευλογία του στους πιστούς και σταματούσε σε κανένα καφενείο για να πάρει μια ανάσα από τον ποδαρόδρομο.
— Γυρίζει ο καημένος από εξομολογήσεις, τον συμπόνεσε ένα γραΐδιο.
Είχε γίνει περιζήτητος και άμα αργούσε να φανεί, ανυπομονούσαν.
— Δεν φάνηκε ακόμα ο παπάς.
Αυτοί που τον αναζητούσαν ήταν κυρίως τεκετζήδες και λοιποί χασισοπότες, γιατί ο πάτερ κουβαλούσε μέσα στο σακούλι του χασίσι Προύσας εξαιρετικό. Ήταν η εποχή που η Δραπετσώνα ήταν γεμάτη τεκέδες, που στεγάζονταν σε καφενεία, ουζάδικα και σπίτια. Ιδιοκτήτες και θαμώνες ήταν άνθρωποι της φάρας –σκύλοι μαύροι!

@παπα χασίς Ελεύθερος Άνθρω 4-2-1933 φωτο
Πάτερ Δωσίθεος

Έχει και συνέχεια…

Αυτά που είδε και άκουσε ο Μίνως Αργυράκης στο τραγικό Μπουρνάζι τον μαύρο Νοέμβρη του 1961

 

Ο Μϊνως Αργυράκης την επόμενη μέρα από τη θεομηνία και τις ασύλληπτες καταστροφές της 6ης Νοεμβρίου 1961 πήγε στο αφανισμένο Μπουρνάζι. Περπάτησε στις πρώην γειτονιές των πρώην δρόμων, είδε, παρατήρησε, συνομίλησε, άκουσε κι έμαθε από πρώτο χέρι.
Βέβαια, ο Μίνως Αργυράκης δεν ήταν ο μόνος που επισκέφθηκε το Μπουρνάζι. Πήγαν πολιτικοί, επίσημοι, ο πρωθυπουργός (ο Καραμανλής που τότε τον θεωρούσαν πατέρα και σήμερα εθνάρχη), η άνασσα και βασιλομήτωρ Φρειδερίκη… Το ενδιαφέρον τους εκδηλώθηκε μέσα από τις λιμουζίνες.
Τα σχέδια και οι εντυπώσεις του Μίνου Αργυράκη δημοσιεύτηκαν στις 8 Νοεμβρίου

08-11-1961_Μπουρνάζι 2.jpg


Διαβάστε το κείμενο και δείτε τα σχέδια του Μίνου Αργυράκη

Ο μαύρος Νοέμβρης του 1961

Τη νύχτα της Κυριακής 5 προς 6 Νοεμβρίου του 1961 η Αθήνα έζησε μια τρομακτική θεομηνία που κράτησε πέντε ώρες, έναν κυκλώνα που άφησε πίσω του νεκρούς, τραυματίες, ερείπια και άστεγους.

07-11-1961_Κυκλώνας 2.jpg
Τρίτη 7 Νοεμβρίου 1961

Ο δυνατός άνεμος που φυσούσε από το πρωί της Κυριακής τη νύχτα δυνάμωσε. Τα μεσάνυχτα άρχισε να βρέχει ολοένα και πιο δυνατά και στις 3 το πρωί ξέσπασε η θύελλα. Καταρρακτώδης βροχή, χαλάζι σαν καρύδι, αστραπές, βροντές και ανεμοθύελλα. Ο θυελλώδης άνεμος παρέσερνε αντικείμενα από τα μπαλκόνια και τους δρόμους, ενώ το νερό έμπαινε ασυγκράτητο στα υπόγεια, αλλά και στα ισόγεια και στα ψηλότερα διαμερίσματα των πολυκατοικιών από τους φωταγωγούς, τα παράθυρα και τις μπαλκονόπορτες.

07-11-1961_Κυκλώνας 1.jpg
Τρίτη 7 Νοεμβρίου 1961

Δείτε τη συνέχεια του άρθρου με πολλές σπάνιες φωτογραφίες