Ταξίδι με παλιό λεωφορείο, από κείνο με τη σκάλα και τον μουσαμά στη σχάρα

Σε κάποιο πρακτορείο υπεραστικών λεωφορείων, παλιά. Ο κόσμος που θα ταξιδέψει μαζεύεται κοντά στο λεωφορείο, για να παραδώσει τις αποσκευές. Βαλίτσες μονόχρωμες και καρό, βαλιτσάκια δερμάτινα, καλάθια με πεσκέσια που το άνοιγμα κλείνει με πανί ραμμένο με σακοράφα, καλαθούνες, μπόγοι, κούτες, σακιά, νταμιτζάνες, ντενεκέδες… τα είδη ταξιδιού της εποχής. Κάποιος έχει ανέβει τη σκάλα και περιμένει στον ουρανό του λεωφορείου και κάποιος άλλος παίρνει τα πράγματα που του δίνουν οι επιβάτες και αρχίζει το φόρτωμα. Ο ένας δίνει, ο άλλος παίρνει και συνεννοούνται με φωνές. Αυτός στην οροφή φορτώνει, ταχτοποιεί και δένει τις αποσκευές στη σχάρα. Όταν τελειώσει, ρίχνει από πάνω έναν μουσαμά για προστασία και κατεβαίνει.
Οι ταξιδιώτες επιβιβάζονται, η μηχανή μουγκρίζει, κάποιοι σταυροκοπιούνται και το ταξίδι ξεκινάει. Το παλιό υπεραστικό λεωφορείο δεν έχει καμία σχέση με τα σύγχρονα. Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Με το τραπέζι στα δόντια

Τι ρεβεγιόν και λούσα κάθεσαι και λες; Να ’τανε, λέει, να κατεβαίναμε στην Αχαρνών, στου Τζίμη του χοντρού, να ’τανε ο βλάχος με το μπουζούκι, να το κελάηδαγε η Μαρίκα (όλα εξόν από το «Τι σήμερα, τι αύριο, τι τώρα», μη μας κάνει την καρδιά αλοή, χρονιάρα μέρα), να σηκωνότανε ο μάγκας να χορέψει, να σήκωνε και το τραπέζι με τα δόντια και να ’φερνε τις βόλτες του. Και να ’τανε κι η Γιωργία από μια μεριά, να του βαράμε ομού τα παλαμάκια.
Τότενες να σε φιλήσω, αδρεφέ μου, εγκαρδίως και να σου ευχηθώ «Ευτυχές το νέον έτος!»

 

Πιάσαμε την καλή_Γεωργία Βασιλειάδου.jpg

Νυχτερινή περιπέτεια

Το Σάββατο ανακάλυψα μία παλιά ελληνική ταινία του 1954, τη «Νυχτερινή περιπέτεια». Λέω «ανακάλυψα» γιατί δεν την είχα δει ποτέ, αλλά ούτε και τη γνώριζα. Παίζουν παλιοί, γνωστοί και αγαπημένοι ηθοποιοί (Βασίλης Διαμαντόπουλος, Μαρία Αλκαίου, Ντίνος Ηλιόπουλος, Νίκος Τζόγιας), αλλά και ηθοποιοί της θεατρικής σκηνής και του ραδιοφωνικού θεάτρου που έχουν παίξει σε ελάχιστες ταινίες, όπως ο καταπληκτικός Μιχάλης Καλογιάννης και ο Γιάννης Αποστολίδης. Ανάμεσα σ’ αυτά τα μεγάλα και σπουδαία ονόματα ήταν και το όνομα της Νταίζης Μαυράκη, της σταρ Ελλάς των πρώτων μεταπολεμικών καλλιστείων, και μάλιστα σε πρωταγωνιστικό ρόλο.


Συμπτώσεις. Την επόμενη μέρα διάβασα ότι το πρωί του Σαββάτου έγινε η κηδεία της Νταίζης Μαυράκη, που πέθανε την Πέμπτη 20 Νοεμβρίου, πλήρης ημερών.


Νυχτερινή περιπέτεια-τίτλοι 6Η μουσική της ταινίας είναι του Μάνου Χατζιδάκι. Η ηχογράφηση έγινε ειδικά για την ταινία και στα δύο πιάνα έπαιζαν ο συνθέτης και ο Αργύρης Κουνάδης. Η έκπληξη ήταν ότι το σενάριο και τη σκηνοθεσία υπέγραψε ο Άγγελος Τερζάκης. Είχε παρακολουθήσει μαθήματα κινηματογράφου στην Ιταλία και η «Νυχτερινή περιπέτεια» ήταν η πρώτη και μοναδική του ταινία.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ραδιόφωνα αγορασμένα και δηλωμένα

Telefunken ραδιόφωνο 5-1-1940
1940

Μιλήσαμε τις προάλλες για την Τελεφούνκεν και τον Ρολφ Μέρκελ, τον κατάσκοπο, δήθεν διευθυντή του ελληνικού παραρτήματος. Ας μείνουμε για λίγο ακόμα στο προπολεμικό ραδιοφωνικό κλίμα.
Όταν η κοπέλα της διαφήμισης λέει «Ένα Τελεφούνκεν» εννοεί ένα ραδιόφωνο αυτής της μάρκας. Το δώρο ήταν πράγματι ανέλπιστο, γιατί το ραδιόφωνο ήταν ακριβό και απλησίαστο για τους περισσότερους Έλληνες.
Κρίνοντας από τις διαφημίσεις των εφημερίδων, προπολεμικά κυκλοφορούσαν αρκετές μάρκες ραδιοφώνων, που έρχονταν από το εξωτερικό: Φίλιπς (η Φίλιπς ήταν η μόνη ξένη εταιρεία που γραφόταν και με ελληνικούς χαρακτήρες), RCA, Emerson, Pilot, His master’s voice, Lorenz. Διαβάστε τη συνέχεια

Οι οργισμένοι λόφοι και η γυμνόστηθη Μαρίτα

Το 1958 γυρίστηκε στην Ελλάδα η ταινία The Angry Hills (Οργισμένοι Λόφοι) με πρωταγωνιστή τον Ρόμπερτ Μίτσαμ. Η Μαρίτα Κωνσταντίνου έκανε μια σύντομη εμφάνιση στον ρόλο της Κλεοπάτρας. Τραγουδούσε και χόρευε γυμνόστηθη σκορπώντας απανωτά εγκεφαλικά.

Στιγμιότυπο οθόνης (1195)
Μαρίτα Κωνσταντίνου και Ρόμπερτ Μίτσαμ

Διαβάστε τη συνέχεια

Τάκου τάκου ο αργαλειός μου

Ξυπόλητο τάγμα-διασίδι
Από την ταινία «Ξυπόλητο τάγμα», 1953.

Βλέποντας την ταινία Ξυπόλητο τάγμα αναρωτήθηκα τι συμβαίνει σ’ αυτή τη σκηνή. Τι είναι αυτό που απλώνουν κατά μήκος του δρόμου και γιατί;
Η απορία μου λύθηκε, όταν είδα μια φωτογραφία από την παλιά Λευκάδα. Η λεζάντα έγραφε ότι στήνουν διασίδι για να υφάνουν. Και μάλιστα, αφού το διασίδι είναι λευκό, θα υφάνουν λεπτό ύφασμα, ίσως για κάποια προίκα.
Οι γυναίκες που ήξεραν να στήνουν διασίδι ή διάσιμο λέγονταν διάστρες.

Λευκάδα δεκ 60
Διασίδι στη Λευκάδα, δεκαετία του ’60.

Σε όσες παλιές φωτογραφίες είδα διάσιμο, όλες οι διάστρες είναι μεγάλης ηλικίας ή κάποια ηλικιωμένη καθοδηγεί τις νεότερες. Διαβάστε τη συνέχεια

Ο τσαγκάρης της γειτονιάς και τα κουζουλά παπούτσια του καθηγητή

Ο Λέων Αντύπας (Δήμος Σταρένιος), σεβάσμιος και πάμφτωχος καθηγητής, πηγαίνει στον τσαγκάρη της γειτονιάς (Γιώργος Παπαζήσης) και του δίνει για επισκευή ένα ζευγάρι παπούτσια, καταταλαιπωρημένα και γεμάτα τρύπες. Ο καθηγητής μιλάει ντροπαλά και στην καθαρεύουσα και ο τσαγκάρης με κρητική προφορά. Ο Γιώργος Παπαζήσης ήταν τόσο επιτυχημένος στον ρόλο του Κρητικού, σ’ αυτήν την ταινία και σε άλλες, που οι περισσότεροι πίστευαν ότι ήταν από την Κρήτη. Ο αγαπητός ηθοποιός μας άφησε τον Σεπτέμβριο του 2018. Ο Δήμος Σταρένιος, ένας εξαίρετος ηθοποιός του θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, καθιερώθηκε σε ρόλους κακών –ποιος δεν έχει ακούσει την ατάκα «Οι γερμανοί είναι φίλοι μας»; Αυτή όμως ήταν μόνο μία πλευρά της τεράστιας υποκριτικής του ικανότητας. Έφυγε από κοντά μας το 1983.
Η απολαυστική σκηνή είναι από την ταινία Ο Στρατής παραστράτησε, παραγωγή 1969.

— Τι κουζουλά παπούτσια είν’ αυτά, μωρέ δάσκαλε; Αυτά δεν είναι παπούτσια. Αυτά είν’ ένα μάτσο τρούπες δεμένες με πετσί.
— Βάλε τους, αγαπητέ μου, σόλες και τακούνια.
— Κι από πάνω, μωρέ, τι να τους βάλω; Σαντιγί;
— Εμβάλωσέ τα. Διαβάστε τη συνέχεια

Ο Άγιος Παντελεήμονας της Αχαρνών

Μεταξύ των σημερινών οδών Πιπίνου και Αγορακρίτου, πλάι στην οδό Αχαρνών, βρισκόταν ένα παλιό εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα. Όπως και άλλα εκκλησάκια της περιοχής, μαρτυράει και αυτό ότι εκεί κάποτε υπήρξε μια μεγάλη ιδιοκτησία, με σπίτι, υποστατικά και περιβόλι.

Άγιος Παντελεήμονας β 19ος τέλη.jpg
Ο Άγιος Παντελεήμονας στα τέλη του 19ου αιώνα. Χάρτης του Γιόχαν Άουγκουστ Κάουπερτ, από το Athens Open Museum.

Κοντά σ’ αυτό το εκκλησάκι, στις 12 Σεπτεμβρίου 1910 θεμελιώθηκε ο καινούργιος ναός του αγίου Παντελεήμονα, αυτός που σήμερα είναι ο μεγαλύτερος ναός της Ελλάδας και από τους μεγαλύτερους των Βαλκανίων. Η ανέγερση άρχισε δεκατρία χρόνια αργότερα, σε σχέδια του Ιωάννη Παπαδάκη. Διαβάστε τη συνέχεια

Είδομεν το φως το ηλεκτρικόν

Πριν από την ίδρυση της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, το 1950, η μερικώς ηλεκτροδοτούμενη Ελλάδα έπαιρνε ρεύμα από διάφορες εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μερικώς ηλεκτροδοτούμενη παρέμεινε η Ελλάδα και μετά την ίδρυση της ΔΕΗ. Ας μην φανταστεί κανείς μόνον απομακρυσμένα ορεινά χωριά ή νησιά της άγονης γραμμής. Και στο λεκανοπέδιο της Αττικής υπήρχαν σπίτια χωρίς ηλεκτρικό. Αλλά και στις ηλεκτροδοτημένες περιοχές, η παροχή του ρεύματος δεν ήταν διαρκής και τα σπερματσέτα δεν έλειπαν από κανένα σπίτι.

Τα πράγματα έφτιαξαν από το 1970 και μετά, όταν δημιουργήθηκε το εθνικό δίκτυο ηλεκτροδότησης και το ηλεκτρικό ρεύμα έγινε κοινωνικό αγαθό για όλους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η στάχτη και της γιαγιάς μου το μπουγαδοκόφινο

Στον τοίχο, πίσω από το μνημείο του Λυσικράτη, υπάρχει μία απροσδόκητη επιγραφή. Ας τη μεγαλώσουμε για να τη διαβάσουμε καθαρά.

Λοιπόν, το 1890 η στάχτη ήταν τόσο χρήσιμη, ώστε πουλιόταν χοντρικώς και λιανικώς, με εγγύηση για την ποιότητά της.
Τα παλιά νοικοκυριά χρησιμοποιούσαν στάχτη από φυσικό ξύλο στην κουζίνα, στο λουτρό, στο πλυσταριό, στον κήπο. Με στάχτη και νερό της βροχής φτιαχνόταν η αλισίβα ή σταχτόνερο, που εκτός των άλλων ήταν δυνατό καθαριστικό γενικής χρήσης και λευκαντικό των ασπρόρουχων. Οι νοικοκυρές που έφτιαχναν το δικό τους σαπούνι, χρησιμοποιούσαν αλισίβα για να φτιάξουν την ποτάσα, που ήταν απαραίτητο συστατικό του. Διαβάστε τη συνέχεια