Το πουλί της χούντας, ο διαφημιστής του και η ιστορία μιας διαφημιστικής

Το έμβλημα της χούντας, ο φαντάρος μπροστά στον φοίνικα που αναγεννιέται, ήταν δημιούργημα του διορισμένου χουντικού δήμαρχου του Πειραιά Αριστείδη Σκυλίτση. Βρισκόταν παντού: σε δρόμους, σε πλατείες, σε κτίρια, σε γραφεία, σε σχολεία, σε σπιρτόκουτα, στην πόλη και στο ύπαιθρο.

Έμβλημα χούντας Πανεπιστημίου
Η πρόσοψη της Τράπεζας της Ελλάδος στην Πανεπιστημίου.

Υπήρχε κι ένας αυτοδίδακτος ζωγράφος και διαφημιστής, που ειδικευόταν στις γιγάντιες διαφημίσεις και στις τοιχογραφίες που κάλυπταν μια ολόκληρη πλευρά πολυκατοικίας.

Ο Παύλος Γκίκας, σκαρφαλωμένος σε σκαλωσιές ή αναβατόρια ζωγράφισε διαφημίσεις για την μπίρα και τα αναψυκτικά Φιξ, τη ρετσίνα Πλάκα, Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Οβομαλτίνη, τρίτη κι άγγιχτη

Έχουμε ξαναμιλήσει για την Οβομαλτίνη. Ξεχώρισα τις διαφημίσεις της, γιατί έχουν μορφή κόμικς, πράγμα πολύ πρωτότυπο για τη δεκαετία του ’30. Τα κόμικς έρχονται από το εξωτερικό, όπως άλλωστε και το προϊόν που διαφημίζουν.
Γίνεται ξεκάθαρο πως Οβομαλτίνη είναι προϊόν για παιδιά ανόρεχτα κι αδύναμα στις διαφημίσεις των τελευταίων χρόνων της δεκαετίας. Με τον Μίμη, που ήταν αδύνατος σαν μακαρόνι, έκανε το θαύμα της, γιατί είναι θρεπτική, διεγείρει την όρεξη, ευνοεί την ανάπτυξη, τονώνει τον οργανισμό και βελτιώνει τη διάθεση. Το ίδιο θαυματουργή είναι και στην περίπτωση του Τάκη. Το αδύναμο και άκεφο αγόρι στο τελευταίο καρέ έχει πάρει βάρος και είναι δυνατό, ζωηρό και ευδιάθετο, άξιο συγχαρητηρίων. Οι γονείς του παραδέχονται ότι αυτή τη δύναμη του την έδωσε η Οβομαλτίνη.

Ας πω παρεμπιπτόντως ότι μέχρι στιγμής δεν έχω βρει διαφήμιση-κόμικς της Οβομαλτίνης που να πρωταγωνιστεί κορίτσι. Μόνον τα αγόρια είχαν προβλήματα; Ή μόνον τα προβλήματα των κανακάρηδων είχαν προτεραιότητα;

Οβομαλτίνη 1938 β
1938
Οβομαλτίνη 1937 β
1937

Η Οβομαλτίνη διαφημίζεται ως προϊόν για παιδιά στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’30. Στα πρώτα χρόνια, όμως, της δεκαετίας, η Οβομαλτίνη διαφημίζεται ως προϊόν για μεγάλους, που τονώνει τον οργανισμό, δίνει τέλος στις αϋπνίες, όπως στην περίπτωση της Δώρας, και εξουδετερώνει τη δυσθυμία και την υπερκόπωση.
Για το καλοκαίρι, μάλιστα, η διαφήμιση συνιστά Οβομαλτίνη εν ψυχρώ.
Και τι καινοτομία! Η παγωμένη Οβομαλτίνη φτιάχνεται σε ειδικό κύπελλο, που κλείνει με καπάκι και που ακόμα δεν έχει όνομα. Αργότερα θα ονομαστεί σέικερ.

Οβομαλτίνη 1930
1930

Ακόμα μία Οβομαλτίνη σε κόμικ

Για τα παιδιά δυναμωτικό, για τους μεγάλους υπνωτικό;
Σε διαφήμιση του 1937 είδαμε τον Μίμη, ένα αγόρι που ήταν αδύνατο σαν μακαρόνι, να παίρνει βάρος και να δυναμώνει χάρη στην Οβομαλτίνη. Στην παρακάτω διαφήμιση του 1933, η Δώρα, μια νέα γυναίκα που υποφέρει από αϋπνίες, λύνει το πρόβλημά της με την Οβομαλτίνη.
Δημιουργείται η απορία πώς πλασαρίστηκε η Οβομαλτίνη, όταν ήρθε από την Ελβετία στην Ελλάδα. Ήταν για μεγάλους ή για μικρούς; Ήταν κατευναστικό ή τονωτικό;
Ας παρακολουθήσουμε, όμως, την αγωνία της Δώρας.
Η Δώρα, όσα προβατάκια και αν μετρήσει, είναι αδύνατον να κοιμηθεί. Αποτέλεσμα; Έχει γίνει ράκος από την αϋπνία. Στο σουπερμάρκετ ακούει δύο φίλες της, ντυμένες γκραν, που δεν έχουν αντιληφθεί την παρουσία της, να σχολιάζουν ότι δείχνει δέκα χρόνια μεγαλύτερη από τον άντρα της. Μετά από τέτοιο χτύπημα κάτω από τη ζώνη, η Δώρα δοκιμάζει την Οβομαλτίνη. Πίνει το βράδυ και σε δέκα λεπτά κοιμάται μονορούφι μέχρι το πρωί, για να ξυπνήσει άλλος άνθρωπος.

Οβομαλτίνη 1933
1933

Οι διαφημίσεις της Οβομαλτίνης ήταν εισαγόμενες και απεικόνιζαν μια καθημερινότητα τύπου αριστοκρατικό Κολωνάκι. Εκτός αυτού στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’30 δεν υπήρχαν σουπερμάρκετ, αλλά παντοπωλεία, κοινώς μπακάλικα.
Δείτε ΕΔΩ τη διαφήμιση του 1937, με τον αδύνατο σαν μακαρόνι Μίμη και τη ζάπλουτη θεία Ευτέρπη.

Ραδιόφωνα αγορασμένα και δηλωμένα

Telefunken ραδιόφωνο 5-1-1940
1940

Μιλήσαμε τις προάλλες για την Τελεφούνκεν και τον Ρολφ Μέρκελ, τον κατάσκοπο, δήθεν διευθυντή του ελληνικού παραρτήματος. Ας μείνουμε για λίγο ακόμα στο προπολεμικό ραδιοφωνικό κλίμα.
Όταν η κοπέλα της διαφήμισης λέει «Ένα Τελεφούνκεν» εννοεί ένα ραδιόφωνο αυτής της μάρκας. Το δώρο ήταν πράγματι ανέλπιστο, γιατί το ραδιόφωνο ήταν ακριβό και απλησίαστο για τους περισσότερους Έλληνες.
Κρίνοντας από τις διαφημίσεις των εφημερίδων, προπολεμικά κυκλοφορούσαν αρκετές μάρκες ραδιοφώνων, που έρχονταν από το εξωτερικό: Φίλιπς (η Φίλιπς ήταν η μόνη ξένη εταιρεία που γραφόταν και με ελληνικούς χαρακτήρες), RCA, Emerson, Pilot, His master’s voice, Lorenz. Διαβάστε τη συνέχεια

Η Τελεφούνκεν, ο Μέρκελ, ο Γκέμπελς και το δίκτυο κατασκόπων

Η Τελεφούνκεν, του εν πολλαίς αμαρτίαις γηράσαντος γερμανικού συγκροτήματος AEG-Telefunken-Siemens, αρχίζοντας από την πρωτοχρονιά του 1937, κυκλοφόρησε μία σειρά διαφημίσεων των ραδιοφώνων Τελεφούνκεν, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Ακρόπολις. Η πρωτοτυπία τους, για την εποχή, ήταν ότι πρωταγωνιστούσε ένα κεντρικό πρόσωπο, ο λάτρης της μουσικής και του ραδιοφώνου κύριος Φίλος Φιλόμουσος.

Διαβάστε τη συνέχεια

Μελαχρινό χρώμα, sportif δέρμα

Την εποχή που δημοσιεύτηκαν αυτές οι διαφημίσεις, οι άνθρωποι έκαναν ηλιόλουτρο ή απλώς λιάζονταν. Οι λέξεις ηλιοθεραπεία και αντηλιακό ήταν άγνωστες, το ίδιο και οι ενάριθμοι δείκτες προστασίας. Οι υπεριώδεις ακτίνες ήταν υπεύθυνες για εγκαύματα, κοκκινίλες, σκληρό ή ξερό δέρμα. Η λύση ήταν επανειλημμένες εντριβές με Νιβέα, κρέμα ή λάδι, κυρίως στο πρόσωπο, τον λαιμό και τους ώμους. Το δέρμα δεν ξεραινόταν, αλλά έμενε λείο και μαλακό κι έπαιρνε μια sportive, μελαχρινή όψη.
Η Νιβέα ήταν κατάλληλη και για μεγάλους και για παιδιά. Πουλιόταν στα φαρμακεία και στα μυροπωλεία.

Ένα ουζάκι θα το πιούμε. Μπακαλιάρο, όχι, δεν θα πάρουμε.

Ούζο με παγάκια σε ποτήρια «σουλήνες», όπως τα έλεγε ο μπακαλόγατος Ζήκος, και μεζές στην άκρη της οδοντογλυφίδας είναι μια απόλαυση. Θάλασσα, ούζο και μεζές είναι η γραφική εικόνα που έχουν αρκετοί ξένοι για το ελληνικό καλοκαίρι.

Οι σοβαροί πότες δεν βάζουν παγάκια ούτε αραιώνουν με νερό. Πίνουν το ποτό ανέρωτο και προτιμούν να δροσίζουν το λαρύγγι τους πίνοντας νερό από ξεχωριστό ποτήρι. Ο μεζές είναι ευπρόσδεκτος, γιατί το ξεροσφύρι πειράζει το στομάχι και χτυπάει άσχημα στο κεφάλι. Μάλιστα ο μεζές πρέπει να είναι αλατισμένος, για τον κίνδυνο της αφυδάτωσης.
Το ούζο κάνει καμιά φορά κακό μεθύσι, γι’ αυτό όσοι αγαπάνε τα άσπρα ποτά προτιμούν τη ρακή ή το τσίπουρο. Παρ’ όλ’ αυτά ένα ούζο Μεταξά δεν μας χαλάει. Ο μεζές μας χαλάει, αν είναι μπακαλιάρος Μεταξάς.

Μεταξάς ο μέγας μπακαλιάρος 1933 τίτλος
1933

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα τσιγάρα Μπάιρον και Ζαπάντι

Παπαστράτος BYRON
1966

Τα Μπάιρον του Παπαστράτου ήταν τσιγάρα με φίλτρο, σε μαλακό πακέτο. Ίσως η εταιρεία Παπαστράτος, που γνώρισε στην Ελλάδα τα καπνά Αγρινίου, θέλησε να τιμήσει τον λόρδο Βύρωνα και την προσφορά του στο μαρτυρικό Μεσολόγγι. Το Μπάιρον πιθανόν είναι το μόνο ελληνικό τσιγάρο που πήρε το όνομά του από κάποια προσωπικότητα και χρησιμοποίησε το πορτρέτο της ως σήμα του.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ελληνικό σιγαρέττο Αύρα, τύπου μεντόλ

Κεράνης ΑΥΡΑ
1966

Δεν νομίζω ότι οι σοβαροί καπνιστές αγάπησαν ποτέ τα τσιγάρα μεντόλ, εγχώρια ή εισαγόμενα. Όχι γιατί ήταν ελαφριά, αλλά επειδή το «ευχάριστο δρόσισμα καθ’ όλην την διάρκειαν του καπνίσματος» ήταν μία περίεργη αίσθηση στο στόμα, που μεταβαλλόταν όσο θερμαινόταν το τσιγάρο. Επιπλέον το μεντόλ ερέθιζε τον λαιμό μέχρι  φαρυγγίτιδας.
Κράτησα αυτή τη διαφήμιση λόγω του σκίτσου της, που δυστυχώς είναι ανυπόγραφο, και της όμορφης διχρωμίας του πακέτου.

Διαβάστε τη συνέχεια

Καλοκαιρινό Άρωμα

Κεράνης Άρωμα ΕΛΕΥΘΕΡ 1960-6-08
1960

Μπορεί η λεζάντα να λέει «καλοκαιρινό χαρμάνι», γιατί ήρθε το καλοκαίρι και η καπνοβιομηχανία Κεράνης διαφήμιζε ανάλογα την παραγωγή της, όμως τα τσιγάρα Άρωμα είχαν σταθερή γεύση και ποιότητα, γι’ αυτό και παρέμειναν επί τέσσερις και πλέον δεκαετίες ψηλά στην προτίμηση των καπνιστών.