Ένα σπίτι στα Καμίνια

Ένα σπίτι στα Καμίνια με εσωτερική αυλή, με ακροκέραμα και μεγάλα παράθυρα. Ήταν. Είναι ακόμα; Όταν το φωτογράφισα, τον Δεκέμβρη του 2011, δεν είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που έκλεισε. Ήταν ακόμα καθαρό και διατηρούσε τα μεταλλικά του στοιχεία –το λασποκαθαριστήρι δεξιά από τα σκαλοπάτια, τα χερούλια της εξώπορτας και το όμορφο ρόπτρο, ακόμα και το γραμματοκιβώτιο δίπλα στην πόρτα. Οι τσιμεντένιες ράμπες στα σκαλοπάτια μαρτυράνε ότι κάποιος από το σπίτι είχε μηχανάκι και το τσούλαγε στην αυλή. Οι φορτωμένες νεραντζιές το έκαναν να μοιάζει με σπίτι που οι νοικοκυραίοι του το έκλεισαν για λίγο, για να πάνε ταξίδι, ας πούμε, και όπου να ’ναι θα ξαναγυρίσουν. Και μια που αύριο είναι εθνική επέτειος, θα βάλουν τη σημαία με το κοντάρι της στο μεταλλικό στήριγμα ανάμεσα στα δυο παράθυρα.

Η μάχη της Ηλεκτρικής

Εργοστάσιο Ηλεκτρικής στο Κερατσίνι 1944
Το εργοστάσιο  της Ηλεκτρικής Εταιρείας Αθηνών-Πειραιώς- ΠΑΟΥΕΡ στο Κερατσίνι. Φωτο από rizospastis.gr.

Στις 12 Οκτωβρίου κατέβηκε η γερμανική σημαία από την Ακρόπολη. Η γαλανόλευκη κυμάτιζε στους δρόμους και στα σπίτια. Η Αθήνα ανάσαινε ελεύθερη. Ο λαός πανηγύριζε την απελευθέρωση.
Οι γερμανοί ξεκουμπίζονταν επιτέλους από τον τόπο μας, όμως είχαν βάλει σ’ εφαρμογή το σχέδιο καταστροφής υποδομών. Υποχωρούσαν και ανατίναζαν.
Τη νύχτα της Παρασκευής προς 13 Οκτωβρίου, το τμήμα ανατινάξεων του Μηχανικού των Ες-Ες, ανατίναξε τις εγκαταστάσεις της Shell στο Πέραμα. Χωρίς χρονοτριβή κατευθύνθηκε προς το Κερατσίνι, για να καταστρέψει το εργοστάσιο της Ηλεκτρικής, το οποίο τροφοδοτούσε με ρεύμα ολόκληρο το λεκανοπέδιο. Στη συνέχεια θα προχωρούσε και σε άλλες καταστροφές.

Διαβάστε τη συνέχεια

Κατοχή – σκηνή σε πειραιώτικο δρόμο

Κατοχή, ο σκληρός χειμώνας 1941-1942. Πειραιάς, στη γωνία Γεωργίου Α΄ και Πραξιτέλους. Μια γυναίκα ψάχνει στα σκουπίδια για φαγητό.
Κατοχή, ο φοβερός χειμώνας του 1941-1942. Πειραιάς, στη γωνία Γεωργίου Α΄ και Πραξιτέλους.

Σ’ αυτή τη φωτογραφία, που δεν φαίνεται κανένα πρόσωπο και καμία έκφραση –ακόμα και το κεφάλι της γυναίκας και του παιδιού είναι κρυμμένα– αποτυπώνεται όλη η δυστυχία.
Η γυναίκα γονατισμένη ψάχνει στα σκουπίδια, μήπως βρει κάτι φαγώσιμο. Τα πόδια του αγοριού είναι λεπτά σαν καλάμια. Ο άντρας, πίσω από το αγόρι, είναι ξυπόλητος μέσα στο καταχείμωνο. Η ουρά του σκύλου είναι κάτω απ’ τα σκέλια, δείγμα του φόβου του.
Μαύρη Κατοχή!

Διαβάστε τη συνέχεια

Οι παράγκες στα Ταμπούρια και στην Ανάσταση

Με την καταστροφή του ’22 έφτασαν στον Πειραιά καραβιές οι πρόσφυγες. Πεινασμένοι και δυστυχείς ζούσαν ο ένας πάνω στον άλλον μέσα σε τσαντίρια. Οι Πειραιώτες τους είδαν σαν ξένους και τους αντιμετώπισαν εχθρικά. Για να εγκατασταθούν, τους παραχωρήθηκε το παλιό νεκροταφείο του Αγίου Διονυσίου, που βρισκόταν έξω από την πόλη, στη δυτική άκρη. Ο χώρος δεν έφτανε. Οι πρόσφυγες εξαπλώθηκαν σε όλη τη Δραπετσώνα και βόρεια προς το Κερατσίνι και τα Ταμπούρια.
Βλέποντας τα Ταμπούρια και την Ανάσταση σήμερα, δεν είναι εύκολο να φανταστούμε πως κάποτε ήταν συνοικισμοί γεμάτοι άθλιες παράγκες, που στέγαζαν τους πρόσφυγες της Μικρασίας και του Πόντου. Το κράτος δεν είχε ιδέα πώς ήταν η ζωή εκεί, γιατί μέσα από τα γραφεία δεν μπορούσε να δει τη ζοφερή πραγματικότητα. Ελάχιστοι αρμόδιοι πάτησαν το πόδι τους στους συνοικισμούς.

Ταμπούρια Ανάσταση 1931 τίτλος
Φεβρουάριος 1931

Διαβάστε τη συνέχεια

Η Σαπφώ, ο Μάνος και η Τρούμπα

1982 Πορνογραφία.jpg
Πορνογραφία, 1982.

Το 1982 η Σαπφώ Νοταρά συναντήθηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι στην Πορνογραφία. Μουσικό θέαμα σε δύο πράξεις με τραγουδιστές, ηθοποιούς, χορωδούς, χορευτές και μικρή ορχήστρα. Ήταν το κύκνειο άσμα της. Η παράσταση δεν είχε επιτυχία. Ανέβηκε στις 17 Οκτωβρίου και κατέβηκε στις 8 Δεκεμβρίου.
Η Σαπφώ τραγούδησε στίχους του Σαρτρ που απέδωσε στα ελληνικά ο Αλέξης Σολομός και η ξεχωριστή φωνή της έκανε την οδό του Μπλαμαντό αξέχαστη.
Η Πορνογραφία δεν έχει να κάνει με την Τρούμπα, την κακόφημη συνοικία του Πειραιά. Έχει όμως να κάνει η Σαπφώ. Το πραγματικό της επώνυμο ήταν Χανδάνου. Η οδός Νοταρά, όπου βρισκόταν η Δραματική Σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου που φοιτούσε, της πρόσφερε το καλλιτεχνικό της επώνυμο.
Η Τρούμπα βρίσκεται μεταξύ των οδών Νοταρά, Φίλωνος, Σκουζέ και Δευτέρας Μεραρχίας. Καμπαρέ, μπαρ, χορεύτριες, στριπτίζ, τζόγος, ξενοδοχεία, οίκοι ανοχής, ιερόδουλες, τσατσάδες, αγαπητικοί, ρουφιάνοι, μαχαιρώματα συνέθεταν ένα σκηνικό που κατέγραψε ο ελληνικός κινηματογράφος.
Η «Αγνή του λιμανιού» σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γιώργου Τζαβέλλα γυρίστηκε στην Τρούμπα το 1951. Τη μουσική έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις. Σε κάποια σκηνή της ταινίας εμφανίζεται ο συνθέτης καθισμένος στο πιάνο του καμπαρέ. Είναι η πρώτη και μοναδική κινηματογραφική του εμφάνιση.

Τι Τουρκολίμανο, τι Μικρολίμανο; Αλλού είναι η ουσία και χάνεται.

Tourkolimano-1916-Leipziger-Presse-Büro

Το όμορφο λιμανάκι που χωρίζει τον Πειραιά από το Φάληρο λεγόταν λιμήν Μουνιχίας στα χρόνια του Θεμιστοκλή, Φανάρι στα βυζαντινά χρόνια, Τουρκολίμανο επί τουρκοκρατίας, λιμένας Κουμουνδρούρου κατά τους νεότερους χρόνους, ακτή Κανάρη για ένα μικρό διάστημα στη δεκαετία του ’60 (αυτό το τελευταίο βρίσκεται τυπωμένο σε κάποια τουριστικά φυλλάδια της εποχής και πουθενά αλλού).
Το Τουρκολίμανο ήταν ένας ψαράδικος συνοικισμός με βάρκες, δίχτυα και παράγκες χωρίς ηλεκτρικό. Είχε δυο τρία καφενεδάκια και άλλες τόσες ταβερνούλες για τους ψαράδες. Εκεί ζούσαν και οι γιαλούρηδες –απόκληροι της ζωής που δεν είχαν στέγη και κοιμόντουσαν στον γιαλό και στις βάρκες. Συνεχίστε το διάβασμα