Ο Έλατος ο ξακουστός

Ο Έλατος ήταν το πρώτο μαγαζί με δημοτική μουσική στην Αθήνα. Ναός της δημοτικής μουσικής όχι μόνον στην Αθήνα, αλλά σ’ ολόκληρη την Ελλάδα, κατά τον Πάνο Γεραμάνη. Φημισμένο κέντρο διασκέδασης, με ιστορία που ξεκίνησε το 1918 και κράτησε σχεδόν ενενήντα χρόνια.
Πρόσφερε φαγοπότι και παραδοσιακό γλέντι, σε μια εποχή που το δημοτικό τραγούδι δεν έβρισκε θέση στην πρωτεύουσα –ούτε στις ευρωπαϊκού τύπου διασκεδάσεις της αστικής τάξης ούτε στα στέκια της μαγκιάς ούτε στα μινόρε των συνοικισμών ούτε στης Πλάκας της ανηφοριές.
Οι πρώτοι που έμαθαν τον Έλατο ήταν οι εργάτες των μεταλλείων, που έπαιρναν το τρένο από τον σταθμό Λαυρίου. Όταν επέστρεφαν από το Λαύριο, σταματούσαν για μεζέ και κρασί μετά την κούραση της δουλειάς. Το ίδιο και οι εργάτες που γύριζαν από τον Πειραιά με τον σιδηρόδρομο Αθηνών-Πειραιώς. Ο Έλατος βρισκόταν σε κομβικό σημείο –στην πλατεία Λαυρίου, δυο βήματα από την Ομόνοια, οδός 3ης Σεπτεμβρίου αριθμός 16.
Τον αγάπησαν αμέσως οι επαρχιώτες, που είχαν έρθει στην πρωτεύουσα για να βρουν την τύχη τους. Λίγες ευκαιρίες είχαν ν’ ακούσουν τις αγαπημένες τους μουσικές· κυρίως στα γλέντια, που γίνονταν σε σπίτια με την ευκαιρία κάποιου αρραβώνα ή γάμου ή ονομαστικής γιορτής. Αν δεν υπήρχαν όργανα όλο και κάποιος βρισκόταν να φέρει ένα γραμμόφωνο και πλάκες με κλαρίνα.
Το ραδιοφωνικό πρόγραμμα είχε εκπομπές με δημοτική μουσική, αλλά κρατούσαν μόνον λίγα λεπτά. Εξάλλου το ραδιόφωνο ήταν μια ακριβή συσκευή και χρειάστηκε να περάσουν χρόνια μέχρι να γίνει προσιτή.

Γρήγορα η φήμη του υπόγειου μαγαζιού έφτασε εκεί όπου η ξενιτιά και η απόσταση έκαναν τη νοσταλγία δυνατότερη –στους Έλληνες της διασποράς.

Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Οι μιναρέδες και οι χοντρέλες της Ομόνοιας

Ομόνοια με Μούσες 1

Το 1934 τοποθετήθηκαν περιμετρικά της στρογγυλής τότε πλατείας Ομόνοιας οκτώ ψηλές στήλες από μπετόν αρμέ. Κάλυπταν τις τρύπες εξαερισμού του υπόγειου σιδηροδρομικού σταθμού. Στη βάση τους κατασκευάστηκαν κουβούκλια, που λειτουργούσαν ως περίπτερα. Στην εξωτερική πλευρά αυτών των κουβουκλίων, με πρόσωπο στον δρόμο, τοποθετήθηκαν οκτώ αγάλματα γυναικείων μορφών.

 

Υποτίθεται πως ήταν οι εννέα μούσες! Η Καλλιόπη δεν είδε ποτέ το φως του ήλιου. Καταχωνιάστηκε στο υπόγειο δίπλα στα ουρητήρια. Μούσες ήταν τα έξι από τα οκτώ αγάλματα της πλατείας. Τα άλλα δύο ήταν η Ηγεμόνη και η Αγλαΐα, δύο από τις τρεις Χάριτες. Συνεχίστε. Έχει κι άλλο…

Εξέλσιορ και Bravo

Πανεπιστημίου και Αιόλου γωνία.jpg

Το κτίριο στη γωνία της Πανεπιστημίου με την Πατησίων αριθμός 1, που αναπαλαιωμένο στεγάζει σήμερα την Εθνική Τράπεζα, ήταν το παλιό ξενοδοχείο Εξέλσιορ. Χτίστηκε στη θέση που βρισκόταν η έπαυλη Καυταντζόγλου, η οποία είχε χτιστεί σε τμήμα του οικοπέδου του Χάφτα. Από αυτόν τον Χάφτα πήραν το όνομά τους τα Χαφτεία. Ο δε Καυταντζόγλου είχε τουλάχιστον τρεις ιδιοκτησίες στην περιοχή: μία στη συμβολή Σταδίου με Αιόλου (το κτίριο του ξενοδοχείου Απόλλων),  μία στη γωνία Αγίου Κωνσταντίνου με πλατεία Ομονοίας και άλλη μία στη γωνία Πανεπιστημίου με Πατησίων.

Στο ισόγειό του παλιότερου κτίσματος στεγαζόταν το γαλακτοζαχαροπλαστείο του Μπερνίτσα και το καφενείο των Γερόντων. Ο Μπερνίτσας είχε δικό του βουστάσιο, έφτιαχνε εκλεκτά γλυκά και ήταν αυτός που γνώρισε στους Αθηναίους την κρέμα σαντιγί. Στο καφενείο των Γερόντων μαζεύονταν διάφοροι συνταξιούχοι. Αργότερα μετανομάστηκε σε καφενείο των Εύ φρονούντων.
Καφενείον Ευ Φρονούντων
νύχτα μέρα συζητούντων
έγραψε ο Μπάμπης Άννινος το 1850.
Το καφενείο των Ευ Φρονούντων έκλεισε το 1886. Ο Μπερνίτσας έφυγε από κει στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν άρχισε να χτίζεται το ξενοδοχείο. Το καινούργιο κτίριο στέγασε το ξενοδοχείο Βικτώρια, που το 1929 μετονομάστηκε σε Εξέλσιορ.

Στο ισόγειο του Εξέλσιορ, Πατησίων 1, στεγάζονταν διάφορα καταστήματα. Ανάμεσά τους και τα καφεκοπτεία Bravo (που επέμεναν να τον  λέμε ελληνικό).

Το νεοκλασικό του Παρθενώνα και του Αστόρια

Δίπλα στο ξενοδοχείο Απόλλων επί της Αιόλου βρισκόταν ένα νεοκλασικό κτίριο, έργο του Τσίλερ, που έφτανε μέχρι την Πανεπιστημίου. Το όμορφο κτίριο δεν υπάρχει πια. Κατεδαφίστηκε το 1976. Διασώζεται στον πίνακα του Γιάννη Τσαρούχη.

Ξενοδοχείο Απόλλων_5.jpg

Απέναντι, στην πλευρά που είναι σήμερα το Ταχυδρομείο, βρισκόταν το καφενείο Παρθενών. Ο Παρθενών μέχρι το 1960 διέθετε ναργιλέδες, παρόλο που τα περισσότερα καφενεία τους είχαν καταργήσει. Ήταν σημείο συνάντησης οικοδόμων και εργολάβων. Επειδή το κτίριο θα κατεδαφιζόταν, το 1969 ο Παρθενών μεταφέρθηκε στο ισόγειο του νεοκλασικού που απαθανάτισε ο Τσαρούχης.

Καφενείο Παρθενών πριν από το 1969.jpg
Το καφενείο Παρθενών στην πρώτη του θέση.

Η παρακάτω φωτογραφία του Σκοπελίτη συμπληρώνει την εικόνα του νεοκλασικού που μας δίνει ο πίνακας του Τσαρούχη. Στο ισόγειο του κτιρίου, στη γωνία της Αιόλου με την Πανεπιστημίου, ήταν το καφεζαχαροπλαστείο Αστόρια. Εκεί είχαν καθίσει τα μέλη της ΠΕΑΝ περιμένοντας την έκβαση του μεγάλου σαμποτάζ της 20ης Σεπτεμβρίου 1942, που ανατίναξε τα γραφεία της ΕΣΠΟ.

Αιόλου και Πανεπιστημίου.jpg
Από Πανεπιστημίου με θέα την πλατεία Ομονοίας. Αριστερά το Αστόρια.

Η Μασσαλία με την αιώρα, ο Παρθενών με τους ναργιλέδες, ο Απόλλων, το Εξέλσιορ και άλλα

Το αρχικό άρθρο άλλαξε. Μπορείτε να διαβάσετε τα παρακάτω σχετικά άρθρα:

Το Μασσαλία με την αιώρα, το Απόλλων και ο Κώστας Κρυστάλλης 


Ξενοδοχείο Απόλλων_5.jpg

Το νεοκλασικό του Παρθενώνα και του Αστόρια


Το Εξέλσιορ και το Bravo