Βρομεροί κουλουρτζήδες, ασελγείς στραγαλατζήδες και αναιδείς νέοι πολιορκούν τις Αρσακειάδες – ένα απόσπασμα από μυθιστόρημα και πολλές σημειώσεις για το Αρσάκειο

Το Αρσάκειο στα 1886.

Ο Στανάς, φοιτητής και ήρωας του μυθιστορήματος, συνοδεύει την Πόθα, την κόρη της σπιτονοικοκυράς του, στο σχολείο που φοιτά, στο Αρσάκειο. Ακολουθεί περιγραφή της κίνησης γύρω από το Αρσάκειο περί τα τέλη του 19ου αιώνα.

[…] Αντικρύ εφαίνετο το Αρσάκειον, με την αρχαϊκωτάτην και αληθώς εν στιγμή εμπνεύσεως συλληφθείσαν πρόσοψιν.
Το προ αυτού πεζοδρόμιον ήν κατάμεστον κορασίδων. Εξ όλων των πέριξ οδών, της οδού Σανταρόζα, Πινακωτών, Παρθεναγωγείου, Ιπποκράτους, Αρσάκη συνέρρεον κοράσια μικρά και μεγάλα, με ποικιλόσχημα καπέλα, με πολυχρώμους ποδιάς, με τα καλαθάκια τους, με ταις σάκκαις των, εύθυμα, γελαστά, πλήρη ευθυμίας, πάντα όμως φέροντα αποτυπωμένα επί του προσώπου των τα ίχνη της αναιμίας και της χλωρώσεως, υφ’ ων καταβασανίζεται πάσα η μαθητεύουσα θήλεια νεολαία των Αθηνών.

Κατά μήκος της κυρίας προσόψεως και του Προτύπου, παλαιού οικοδομήματος, κειμένου εις την γωνίαν των οδών Αρσάκη και Πανεπιστημίου ίσταντο εις παράταξιν οι κουλουρτζήδες με τα πλατέα ξύλινα τεψιά των και τα τριγωνοειδείς βάσεις των, εκθέτοντες τα κουλούρια των και εκθειάζοντες την ποιότητά των, ενώ έτεροι προνομιούχοι, σύντροφοι ίσως του θυρωρού και της επιστάτριας, είχον στήσει τα φορητά κουλουροπωλεία των εντός αυτής της αυλής του Προτύπου.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ένα σπίτι στα Καμίνια

Ένα σπίτι στα Καμίνια με εσωτερική αυλή, με ακροκέραμα και μεγάλα παράθυρα. Ήταν. Είναι ακόμα; Όταν το φωτογράφισα, τον Δεκέμβρη του 2011, δεν είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που έκλεισε. Ήταν ακόμα καθαρό και διατηρούσε τα μεταλλικά του στοιχεία –το λασποκαθαριστήρι δεξιά από τα σκαλοπάτια, τα χερούλια της εξώπορτας και το όμορφο ρόπτρο, ακόμα και το γραμματοκιβώτιο δίπλα στην πόρτα. Οι τσιμεντένιες ράμπες στα σκαλοπάτια μαρτυράνε ότι κάποιος από το σπίτι είχε μηχανάκι και το τσούλαγε στην αυλή. Οι φορτωμένες νεραντζιές το έκαναν να μοιάζει με σπίτι που οι νοικοκυραίοι του το έκλεισαν για λίγο, για να πάνε ταξίδι, ας πούμε, και όπου να ’ναι θα ξαναγυρίσουν. Και μια που αύριο είναι εθνική επέτειος, θα βάλουν τη σημαία με το κοντάρι της στο μεταλλικό στήριγμα ανάμεσα στα δυο παράθυρα.

Πειραιώς 33, οικία Μαγγίνα

 

Το κτίριο στο νούμερο 33 της οδού Πειραιώς ήταν η οικία του γιατρού Μαγγίνα. Χτίστηκε την περίοδο μεταξύ 1870 και 1895. Με τη διαθήκη του γιατρού πέρασε στο Πανεπιστήμιο και στέγασε τη Φοιτητική Λέσχη από την ίδρυσή της, το 1921, μέχρι τη μεταφορά της στο κτίριο Ιπποκράτους και Ακαδημίας.

Διαβάστε τη συνέχεια

Καραγιώργη Σερβίας 4, μέγαρο Καλλιγά – Η ιστορία του από τον Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο

Στον αριθμό 4 της οδού Καραγιώργη Σερβίας, στη θέση που σήμερα βρίσκεται ένα σύγχρονο κτίριο γραφείων, υπήρχε το μέγαρο Καλλιγά. Το έχτισε ο Παύλος Καλλιγάς στα τέλη της δεκαετίας του 1840 για κατοικία του. Εκεί στεγάστηκε η εφημερίδα Ελευθερία από το 1945 μέχρι τις 6 Ιανουαρίου 1957, που μεταφέρθηκε λόγω της επικείμενης κατεδάφισης του μεγάρου.
Ήταν θλιβερό το θέαμα της ταμπέλας «Πωλούνται τα υλικά κατεδαφίσεως», που αναρτήθηκε στον εξώστη του μεγάρου. Όχι μόνον για τους συνεργάτες της εφημερίδας, αλλά για όσους αγαπούσαν τα παλιά και όμορφα κτίρια της Αθήνας, που το ένα μετά το άλλο γίνονταν υλικά κατεδαφίσεως προς πώληση.
Πριν από λίγους μήνες ξαναμιλήσαμε για το μέγαρο Καλλιγά. Αξίζει όμως να επανέλθουμε, για να δούμε την ιστορία του κτιρίου και των ανθρώπων του, όπως την αφηγείται ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος στο άρθρο του, που δημοσιεύτηκε στην Ελευθερία, μια εβδομάδα μετά τη μεταφορά της από το μέγαρο.

Μέγαρο Παύλου Καλλιγά-Ιανουάριος1957
Μέγαρο Καλλιγά, Ιανουάριος 1957.

Διαβάστε τη συνέχεια

Όταν το σπίτι του Κανάρη γλίτωσε την τελευταία στιγμή από τον πλειστηριασμό

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος1930
Ιούνιος 1930

Το Δελτίο Δικαστικών Αποφάσεων πληροφόρησε τους ενδιαφερόμενους ότι την Κυριακή 22 Ιουνίου 1930 θα έβγαινε σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό το επί της οδού Κυψέλης, αριθμός 56, ακίνητο. Το ακίνητο, που αποτελούταν από σπίτι και κτήμα, βαρυνόταν με χρέος 253.000 δραχμών. Ο ιδιοκτήτης είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει 169.000 και να περιορίσει το χρέος στις 84.000 δραχμές. Αλλά το χρέος είναι χρέος και οι νόμοι είναι νόμοι και dura lex sed lex και ο δικηγόρος Ράμμος (στο σύγγραμμά του περί Πολιτικής Δικονομίας έχουν ρίξει απελπισμένα ξενύχτια πολλοί φοιτητές της Νομικής) κοινοποίησε τα δέοντα για τον πλειστηριασμό στον ιδιοκτήτη.

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος 1930, τίτλος
Οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρθηκαν και συνάντησαν τον ιδιοκτήτη Αντώνιο Μαούτσο στο γραφείο του δικηγόρου του:
— Εγώ δεν μπορώ να νιώσω ένα πράγμα, τους είπε ο Μαούτσος. Γιατί η κυβέρνηση αδιαφορεί έτσι; Γιατί δεν το αγοράζει να το κάνει μουσείο; Να, ο Ράμμος μου κοινοποίησε χαρτιά για πλειστηριασμό. Μήπως ξέρω και γράμματα; Έτρεξα δεξιά κι αριστερά ψάχνοντας για λεφτά. Αν δεν μου ’στελνε χτες το βράδυ χρήματα ο αδερφός μου από την Αμερική, αύριο το σπίτι θα το έπαιρνε κανένας κοιλαράς παραλής! Και δεν με νοιάζει τίποτε άλλο, όσο μου κακοφαίνεται ότι θα το ’ριχνε και θα ’φτιαχνε κανένα μέγαρο.

Γιατί ενδιαφέρθηκαν οι δημοσιογράφοι; Ποιο ήταν αυτό το ακίνητο; Γιατί θα έπρεπε το κράτος να το αγοράσει και να το μετατρέψει σε μουσείο;
Ήταν το σπίτι όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του ο Κωνσταντίνος Κανάρης.
Έχουμε ξαναμιλήσει γι’ αυτό. Τώρα με καινούργιες πληροφορίες που προστέθηκαν, μπορείτε να ξαναδιαβάσετε το άρθρο Το σπίτι του Κανάρη στην Κυψέλη.
Μην αναζητήσετε, όμως, το σπίτι. Δεν υπάρχει. Μπορεί το 1930 να σώθηκε την τελευταία στιγμή και να μην βγήκε στο σφυρί (και βέβαια όχι χάρη στις ενέργειες της πολιτείας), αλλά το 1967 υπέκυψε στη μπουλντόζα του εργολάβου.

 

Καραγιώργη Σερβίας 4

 

 

Το μέγαρο χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας 1840 και χρησίμευσε σαν κατοικία του Παύλου Καλλιγά, που διατέλεσε καθηγητής πανεπιστημίου, αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου, κοσμήτορας της Νομικής Σχολής Αθηνών, μέλος της επιτροπής σύνταξης του Αστικού Κώδικα, βουλευτής, υπουργός, πρόεδρος της Βουλής, διοικητής της Εθνικής Τράπεζας, ιδρυτικό μέλος και πρώτος πρόεδρος της Αθηναϊκής Λέσχης, ιδρυτής του Συλλόγου προς διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων, συγγραφέας λογοτεχνικών, ιστορικών και νομικών βιβλίων. Πολύ πλούσια δραστηριότητα!

Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος τον Σεπτέμβριο του 1996, στην εκατονταετηρίδα από τον θάνατο του Παύλου Καλλιγά, εξέδωσε ένα βιβλίο, το οποίο, εκτός των άλλων, περιέχει χρονολόγιο και εργογραφία του. Θα το βρείτε ΕΔΩ.

Ο Καλλιγάς πέθανε το 1896. Δύο χρόνια μετά τον θάνατό του το μέγαρο ανακατασκευάστηκε από τον Τσίλερ. Στο ισόγειο διαμορφώθηκαν τρία καταστήματα. Δύο είσοδοι δεξιά και αριστερά των καταστημάτων οδηγούσαν στους ορόφους, όπου ήταν κατοικίες. Μετά τον πόλεμο, διαμορφώθηκε από τον Εμμανουήλ Βουρέκα σε κτίριο γραφείων και καταστημάτων. Εκεί στεγάστηκε η εφημερίδα Ελευθερία από το 1945 μέχρι το 1956.
Το μέγαρο κατεδαφίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’50 για να γίνει κτίριο γραφείων, πάλι σε σχέδια του Βουρέκα.

Μέγαρο Παύλου Καλλιγά Καραγιώργη Σερβίας 4
Στη θέση του μεγάρου Καλλιγά υψώνεται σήμερα αυτό το κτίριο. Η στοά Καλλιγά, που φαίνεται στη φωτογραφία (Google 2014), ενώνει την Καραγιώργη Σερβίας με τη Σταδίου.

Μασαλίας μεταξύ Σκουφά και Διδότου

Μασαλίας και Σκουφά γωνία.  Στη θέση του περιφραγμένου κήπου με τον φοίνικα έχει ανεγερθεί πολυκατοικία.
Μασαλίας 22. Το σπίτι με την κεραμοσκεπή και τη σοφίτα αναφέρεται ως οικία Δραγούμη, με εμφανή την επίδραση βορειοελλαδίτικων αρχοντικών, αλλά με άγνωστο τον αρχιτέκτονα, τη χρονολογία ανέγερσης και κατεδάφισης. Στη θέση του σήμερα υψώνεται το κτίριο της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης, που χτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Κωνσταντίνου Δοξιάδη.

Μασαλίας και Σκουφά
Μασαλίας από τη Σκουφά. Η γωνιακή πολυκατοικία και η Ελληνοαμερικάνικη Ένωση.

Μασαλίας και Διδότου γωνία. Το τριώροφο που διακρίνεται στην ασπρόμαυρη φωτογραφία, μετά από το σπίτι με τη σοφίτα, επιζεί και μάλιστα το πεζοδρόμιο μπροστά του παραμένει στρωμένο με τις ίδιες πλάκες.

Μασαλίας και Διδότου 2
Μασαλίας από τη Διδότου.

 

Το Εφετείο, το Αμπασαντέρ και η περιπετειώδης ζωή της κοντέσας Τζένης Θεοτόκη

Το Εφετείο Αθηνών, μέχρι το 2000 που μεταφέρθηκε στα σύγχρονα κτίρια της λεωφόρου Αλεξάνδρας, βρισκόταν στη περιοχή της Ομόνοιας, στην οδό Σωκράτους 65. Κάποιοι παλιοί δικηγόροι το αποκαλούσαν Αμπασαντέρ, γιατί το Εφετείο στεγαζόταν στο κτίριο του παλιού ξενοδοχείου Ambassadeur. Όταν όμως είχαν δίκη εκεί, δεν έλεγαν ποτέ «πάω στο Αμπασαντέρ», αλλά «έχω Εφετείο».
Είναι ένα οκταώροφο κτίριο, που χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’50, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Σπύρου Στάικου. Γνώρισε μέρες ακμής και πολυτέλειας ως κεντρικό ξενοδοχείο για πλούσιους αστούς, αλλά μετά ατύχησε και συνεχίζει να δυστυχεί, μια που εδώ και δεκαοχτώ χρόνια είναι ένα από τα άδεια και κλειστά κτίρια-φαντάσματα του κέντρου.

 

Στη θέση του βρισκόταν μέχρι το 1956 ένα από τα όμορφα μέγαρα της Αθήνας, Διαβάστε τη συνέχεια

Η Πανεπιστημίου αγνώριστη

Ένας φαρδύς και ήσυχος χωματόδρομος με σκιερά δέντρα στην καρδιά της Αθήνας. Τα μόνα οχήματα είναι το τραμ και το κάρο. Το κάρο και οι άνθρωποι που κοιτάζουν τον φωτογράφο, στέκονται μπροστά από το σημερινό θέατρο Βρετάνια. Το τραμ μόλις έχει προσπεράσει το Ιλίου Μέλαθρον και κατευθύνεται προς Ομόνοια.
Ο κάθετος δρόμος, που διακρίνεται πίσω από το κάρο, είναι η οδός Αγχέσμου. Το 1913 θα μετονομαστεί σε Βουκουρεστίου. Στο τετράγωνο Βουκουρεστίου, Πανεπιστημίου, Αμερικής και Σταδίου βρίσκονταν οι βασιλικοί στάβλοι του Όθωνα. Θα κατεδαφιστούν για ν’ αρχίσει να οικοδομείται, το 1929, το μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού.

Οι τσιμινιέρες της Κοζάνης

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχω ξεκινήσει κάποιο ταξίδι έχοντας για οδηγό τη λογοτεχνία. Στο πρώτο ταξίδι μου στην Κοζάνη οδηγός μου ήταν ο Σταμ. Σταμ. Το ευθυμογράφημά του «Οι Κοζανίτες και τα σκόρδα» δίνει πληροφορίες για την πόλη και τους έξυπνους ανθρώπους της, τα κιχιά και την προέλευσή τους, για τα λειψάνικα μαντίλια και για τους κιρατζήδες, δηλαδή τους αγωγιάτες που μετέφεραν διάφορα αγαθά στην Κεντρική Ευρώπη, πριν φτιαχτεί ο σιδηρόδρομος.

25ce25a325cf258425ce25b125ce25bc2b25ce25a325cf258425ce25b125ce25bc2b25ce259a25ce25bf25ce25b625ce25b125ce25bd25ce25af25cf258425ce25b525cf25822b1

Ο Σταμ. Σταμ. δεν παραλείπει να αναφέρει ότι κάποτε το αθάνατο ελληνικό δημόσιο είχε διορίσει στην Κοζάνη τελώνη. Και σαν να μην έφτανε αυτό αργότερα διόρισε και λιμενάρχη!

Διαβάστε τη συνέχεια