Καραγιώργη Σερβίας 4, μέγαρο Καλλιγά – Η ιστορία του από τον Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο

Στον αριθμό 4 της οδού Καραγιώργη Σερβίας, στη θέση που σήμερα βρίσκεται ένα σύγχρονο κτίριο γραφείων, υπήρχε το μέγαρο Καλλιγά. Το έχτισε ο Παύλος Καλλιγάς στα τέλη της δεκαετίας του 1840 για κατοικία του. Εκεί στεγάστηκε η εφημερίδα Ελευθερία από το 1945 μέχρι τις 6 Ιανουαρίου 1957, που μεταφέρθηκε λόγω της επικείμενης κατεδάφισης του μεγάρου.
Ήταν θλιβερό το θέαμα της ταμπέλας «Πωλούνται τα υλικά κατεδαφίσεως», που αναρτήθηκε στον εξώστη του μεγάρου. Όχι μόνον για τους συνεργάτες της εφημερίδας, αλλά για όσους αγαπούσαν τα παλιά και όμορφα κτίρια της Αθήνας, που το ένα μετά το άλλο γίνονταν υλικά κατεδαφίσεως προς πώληση.
Πριν από λίγους μήνες ξαναμιλήσαμε για το μέγαρο Καλλιγά. Αξίζει όμως να επανέλθουμε, για να δούμε την ιστορία του κτιρίου και των ανθρώπων του, όπως την αφηγείται ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος στο άρθρο του, που δημοσιεύτηκε στην Ελευθερία, μια εβδομάδα μετά τη μεταφορά της από το μέγαρο.

Μέγαρο Παύλου Καλλιγά-Ιανουάριος1957
Μέγαρο Καλλιγά, Ιανουάριος 1957.

Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Όταν το σπίτι του Κανάρη γλίτωσε την τελευταία στιγμή από τον πλειστηριασμό

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος1930
Ιούνιος 1930

Το Δελτίο Δικαστικών Αποφάσεων πληροφόρησε τους ενδιαφερόμενους ότι την Κυριακή 22 Ιουνίου 1930 θα έβγαινε σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό το επί της οδού Κυψέλης, αριθμός 56, ακίνητο. Το ακίνητο, που αποτελούταν από σπίτι και κτήμα, βαρυνόταν με χρέος 253.000 δραχμών. Ο ιδιοκτήτης είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει 169.000 και να περιορίσει το χρέος στις 84.000 δραχμές. Αλλά το χρέος είναι χρέος και οι νόμοι είναι νόμοι και dura lex sed lex και ο δικηγόρος Ράμμος (στο σύγγραμμά του περί Πολιτικής Δικονομίας έχουν ρίξει απελπισμένα ξενύχτια πολλοί φοιτητές της Νομικής) κοινοποίησε τα δέοντα για τον πλειστηριασμό στον ιδιοκτήτη.

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος 1930, τίτλος
Οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρθηκαν και συνάντησαν τον ιδιοκτήτη Αντώνιο Μαούτσο στο γραφείο του δικηγόρου του:
— Εγώ δεν μπορώ να νιώσω ένα πράγμα, τους είπε ο Μαούτσος. Γιατί η κυβέρνηση αδιαφορεί έτσι; Γιατί δεν το αγοράζει να το κάνει μουσείο; Να, ο Ράμμος μου κοινοποίησε χαρτιά για πλειστηριασμό. Μήπως ξέρω και γράμματα; Έτρεξα δεξιά κι αριστερά ψάχνοντας για λεφτά. Αν δεν μου ’στελνε χτες το βράδυ χρήματα ο αδερφός μου από την Αμερική, αύριο το σπίτι θα το έπαιρνε κανένας κοιλαράς παραλής! Και δεν με νοιάζει τίποτε άλλο, όσο μου κακοφαίνεται ότι θα το ’ριχνε και θα ’φτιαχνε κανένα μέγαρο.

Γιατί ενδιαφέρθηκαν οι δημοσιογράφοι; Ποιο ήταν αυτό το ακίνητο; Γιατί θα έπρεπε το κράτος να το αγοράσει και να το μετατρέψει σε μουσείο;
Ήταν το σπίτι όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του ο Κωνσταντίνος Κανάρης.
Έχουμε ξαναμιλήσει γι’ αυτό. Τώρα με καινούργιες πληροφορίες που προστέθηκαν, μπορείτε να ξαναδιαβάσετε το άρθρο Το σπίτι του Κανάρη στην Κυψέλη.
Μην αναζητήσετε, όμως, το σπίτι. Δεν υπάρχει. Μπορεί το 1930 να σώθηκε την τελευταία στιγμή και να μην βγήκε στο σφυρί (και βέβαια όχι χάρη στις ενέργειες της πολιτείας), αλλά το 1967 υπέκυψε στη μπουλντόζα του εργολάβου.

 

Καραγιώργη Σερβίας 4

 

 

Το μέγαρο χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας 1840 και χρησίμευσε σαν κατοικία του Παύλου Καλλιγά, που διατέλεσε καθηγητής πανεπιστημίου, αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου, κοσμήτορας της Νομικής Σχολής Αθηνών, μέλος της επιτροπής σύνταξης του Αστικού Κώδικα, βουλευτής, υπουργός, πρόεδρος της Βουλής, διοικητής της Εθνικής Τράπεζας, ιδρυτικό μέλος και πρώτος πρόεδρος της Αθηναϊκής Λέσχης, ιδρυτής του Συλλόγου προς διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων, συγγραφέας λογοτεχνικών, ιστορικών και νομικών βιβλίων. Πολύ πλούσια δραστηριότητα!

Η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος τον Σεπτέμβριο του 1996, στην εκατονταετηρίδα από τον θάνατο του Παύλου Καλλιγά, εξέδωσε ένα βιβλίο, το οποίο, εκτός των άλλων, περιέχει χρονολόγιο και εργογραφία του. Θα το βρείτε ΕΔΩ.

Ο Καλλιγάς πέθανε το 1896. Δύο χρόνια μετά τον θάνατό του το μέγαρο ανακατασκευάστηκε από τον Τσίλερ. Στο ισόγειο διαμορφώθηκαν τρία καταστήματα. Δύο είσοδοι δεξιά και αριστερά των καταστημάτων οδηγούσαν στους ορόφους, όπου ήταν κατοικίες. Μετά τον πόλεμο, διαμορφώθηκε από τον Εμμανουήλ Βουρέκα σε κτίριο γραφείων και καταστημάτων. Εκεί στεγάστηκε η εφημερίδα Ελευθερία από το 1945 μέχρι το 1956.
Το μέγαρο κατεδαφίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’50 για να γίνει κτίριο γραφείων, πάλι σε σχέδια του Βουρέκα.

Μέγαρο Παύλου Καλλιγά Καραγιώργη Σερβίας 4
Στη θέση του μεγάρου Καλλιγά υψώνεται σήμερα αυτό το κτίριο. Η στοά Καλλιγά, που φαίνεται στη φωτογραφία (Google 2014), ενώνει την Καραγιώργη Σερβίας με τη Σταδίου.

Μασαλίας μεταξύ Σκουφά και Διδότου

Μασαλίας και Σκουφά γωνία.  Στη θέση του περιφραγμένου κήπου με τον φοίνικα έχει ανεγερθεί πολυκατοικία.
Μασαλίας 22. Το σπίτι με την κεραμοσκεπή και τη σοφίτα αναφέρεται ως οικία Δραγούμη, με εμφανή την επίδραση βορειοελλαδίτικων αρχοντικών, αλλά με άγνωστο τον αρχιτέκτονα, τη χρονολογία ανέγερσης και κατεδάφισης. Στη θέση του σήμερα υψώνεται το κτίριο της Ελληνοαμερικάνικης Ένωσης, που χτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Κωνσταντίνου Δοξιάδη.

Μασαλίας και Σκουφά
Μασαλίας από τη Σκουφά. Η γωνιακή πολυκατοικία και η Ελληνοαμερικάνικη Ένωση.

Μασαλίας και Διδότου γωνία. Το τριώροφο που διακρίνεται στην ασπρόμαυρη φωτογραφία, μετά από το σπίτι με τη σοφίτα, επιζεί και μάλιστα το πεζοδρόμιο μπροστά του παραμένει στρωμένο με τις ίδιες πλάκες.

Μασαλίας και Διδότου 2
Μασαλίας από τη Διδότου.

 

Το Εφετείο, το Αμπασαντέρ και η περιπετειώδης ζωή της κοντέσας Τζένης Θεοτόκη

Το Εφετείο Αθηνών, μέχρι το 2000 που μεταφέρθηκε στα σύγχρονα κτίρια της λεωφόρου Αλεξάνδρας, βρισκόταν στη περιοχή της Ομόνοιας, στην οδό Σωκράτους 65. Κάποιοι παλιοί δικηγόροι το αποκαλούσαν Αμπασαντέρ, γιατί το Εφετείο στεγαζόταν στο κτίριο του παλιού ξενοδοχείου Ambassadeur. Όταν όμως είχαν δίκη εκεί, δεν έλεγαν ποτέ «πάω στο Αμπασαντέρ», αλλά «έχω Εφετείο».
Είναι ένα οκταώροφο κτίριο, που χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’50, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Σπύρου Στάικου. Γνώρισε μέρες ακμής και πολυτέλειας ως κεντρικό ξενοδοχείο για πλούσιους αστούς, αλλά μετά ατύχησε και συνεχίζει να δυστυχεί, μια που εδώ και δεκαοχτώ χρόνια είναι ένα από τα άδεια και κλειστά κτίρια-φαντάσματα του κέντρου.

 

Στη θέση του βρισκόταν μέχρι το 1956 ένα από τα όμορφα μέγαρα της Αθήνας, Διαβάστε τη συνέχεια

Η Πανεπιστημίου αγνώριστη

 

Ένας φαρδύς δρόμος και ήσυχος χωματόδρομος με σκιερά δέντρα στην καρδιά της Αθήνας. Τα μόνα οχήματα είναι το τραμ και το κάρο. Το κάρο και οι άνθρωποι που κοιτάζουν τον φωτογράφο, στέκονται μπροστά από το σημερινό θέατρο Βρετάνια. Το τραμ μόλις έχει προσπεράσει το Ιλίου Μέλαθρον και κατευθύνεται προς Ομόνοια.
Ο κάθετος δρόμος, που διακρίνεται πίσω από το κάρο, είναι η οδός Αγχέσμου. Το 1913 θα μετονομαστεί σε Βουκουρεστίου. Στο τετράγωνο Βουκουρεστίου, Πανεπιστημίου, Αμερικής και Σταδίου βρίσκονταν οι βασιλικοί στάβλοι του Όθωνα. Θα κατεδαφιστούν για ν’ αρχίσει να οικοδομείται, το 1929, το μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού.

 

 

Οι τσιμινιέρες της Κοζάνης

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχω ξεκινήσει κάποιο ταξίδι έχοντας για οδηγό τη λογοτεχνία. Στο πρώτο ταξίδι μου στην Κοζάνη οδηγός μου ήταν ο Σταμ. Σταμ. Το ευθυμογράφημά του «Οι Κοζανίτες και τα σκόρδα» δίνει πληροφορίες για την πόλη και τους έξυπνους ανθρώπους της, τα κιχιά και την προέλευσή τους, για τα λειψάνικα μαντίλια και για τους κιρατζήδες, δηλαδή τους αγωγιάτες που μετέφεραν διάφορα αγαθά στην Κεντρική Ευρώπη, πριν φτιαχτεί ο σιδηρόδρομος.

25ce25a325cf258425ce25b125ce25bc2b25ce25a325cf258425ce25b125ce25bc2b25ce259a25ce25bf25ce25b625ce25b125ce25bd25ce25af25cf258425ce25b525cf25822b1

Ο Σταμ. Σταμ. δεν παραλείπει να αναφέρει ότι κάποτε το αθάνατο ελληνικό δημόσιο είχε διορίσει στην Κοζάνη τελώνη. Και σαν να μην έφτανε αυτό αργότερα διόρισε και λιμενάρχη!

Διαβάστε τη συνέχεια

Ο πύργος του Μαυρομιχάλη και το αρχοντικό του Καρατζά στην οδό Αλκιβιάδου

Ο Πύργος του Μαυρομιχάλη, Αλκιβιάδου 5
Φωτο: Φεβρουάριος 2017

Ο πύργος του Μαυρομιχάλη βρίσκεται στην οδό Αλκβιάδου αριθμός 5 και θυμίζει μανιάτικο πύργο. Χτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα σε σχέδια του στρατιωτικού μηχανικού Αγαμέμνονα Πάλλη. Το 1993 κρίθηκε διατηρητέο και διατηρείται θαυμάσια.

Δίπλα του, στον αριθμό 3 της οδού Αλκιβιάδου, βρίσκεται το αρχοντικό του Καρατζά, ένα διώροφο νεοκλασικό, που χτίστηκε την ίδια περίοδο. Κρίθηκε διατηρητέο το 1993 και είναι άριστα συντηρημένο. Και τα δύο κτίρια ανήκουν στην Ευαγγελική Εκκλησία.

Το σπίτι με τον πυργίσκο στη λεωφόρο Ηρακλείου

Ανεβαίνοντας τη γέφυρα της λεωφόρου Ηρακλείου με κατεύθυνση προς Αθήνα, πριν φτάσουμε στο Δεύτερο Νεκροταφείο, αριστερά ήταν ένα μακρόστενο κτίριο με κεραμοσκεπές, μπαλκόνια και πυργίσκο και μ’ έντονα τα σημάδια της εγκατάλειψης. Δεν ήταν έρημο. Κάποιος ζούσε εκεί. Τα βράδια το ακριανό παράθυρο του δεύτερου ορόφου φωτιζόταν από αμυδρό φως.
Το κτίριο λεγόταν βίλα Ακριβή και το είχε χτίσει ο Ιωάννης Ριζόπουλος, που έδωσε το όνομά του στη γύρω περιοχή. Ο Ριζόπουλος ήρθε στην Αθήνα από την Καρύταινα το 1902, δούλεψε σκληρά για μία εικοσαετία, έκανε περιουσία και κατόπιν έναν πλούσιο γάμο. Για ν’ αξιοποιήσει τα χρήματά του, αγόρασε την περιοχή, τη χώρισε σε οικόπεδα και τα πούλησε με ευκολίες πληρωμής και σημαντικό κέρδος. Έτσι φτιάχτηκε η Ριζούπολη.

Η φωτογραφία είναι από το Radio Aetos

Το 1924 ο Ριζόπουλος έχτισε τη βίλα Ακριβή για οικογενειακή κατοικία. Ο οκταγωνικός πυργίσκος δέσποζε. Δεν γνωρίζουμε αν όλο το στενόμακρο κτίριο χρησίμευε για ιδιωτική κατοικία. Οπωσδήποτε στο ισόγειο υπήρχαν καταστήματα. Μπροστά από το σπίτι περνούσε το θηρίο, μια που ήταν χτισμένο δίπλα στις γραμμές του τρένου.
Με το σεισμό του 1999 χαρακτηρίστηκε ακατάλληλο, εντούτοις δεν είχε εντελώς εγκαταλειφθεί. Το 2001 χαρακτηρίστηκε διατηρητέο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων, αλλά η τελική απόφαση του υπουργείου πολιτισμού ήταν αντίθετη. Στις αρχές Νοεμβρίου 2002 η βίλα Ακριβή έγινε μπάζα.

Διαγώνια απέναντι είναι τα απομεινάρια της δισκογραφικής εταιρείας Columbia.

Ακαδημίας και Κανάρη

Ακαδημίας και Κανάρη
Φωτο: Σ.Β. Σκοπελίτης

Οικία Δεληγιώργη_Dimitris Kamaras 1
Photo: Dimitris Kamaras, 2014

Το μέγαρο Δεληγιώργη, οικία του Επαμεινώνδα Δεληγιώργη που χρημάτισε έξι φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας, είναι έργο του Τσίλερ. Επί χούντας κινδύνεψε να κατεδαφιστεί. Τον Νοέμβριο του 1974 κρίθηκε διατηρητέο και σώθηκε.