Το ρολόι της Παλιάς Αγοράς – δώρο του λόρδου αρχαιοκάπηλου

Οι Αέρηδες, το Ωρολόγιο του Κυρρήστου, σε φωτογραφία του 1853. Πίσω από το μνημείο διακρίνεται το Ρολόι της Παλιάς Αγοράς. Το ρολόι –ένας μηχανισμός με τέσσερις έδρες, λονδρέζικης κατασκευής– ήταν το δώρο που μας έστειλε ο Έλγιν το 1814, για να μας γλυκάνει για τις αρχαιότητες που μας βούτηξε.

Ο αρχαιοκάπηλος και οι ο κλεπταποδόχος
Επί μία δεκαετία ο Έλγιν κατάκλεβε θησαυρούς, που έφευγαν μέσα σε μεγάλα κιβώτια για τον Πειραιά κι από κει για το Λονδίνο. Συνολικά έκλεψε 253 γλυπτά μεγάλου μεγέθους, ανυπολόγιστες αρχαιότητες μικρού μεγέθους και μία από τις Καρυάτιδες του Ερεχθείου, προκαλώντας συγχρόνως μεγάλες καταστροφές στα μνημεία.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ο «Οψοκομιστής», οι ανήλικοι βιοπαλαιστές, τα αλάνια των δρόμων, οι μάγκες του Ρολογιού και η Σχολή Απόρων Παίδων του «Παρνασσού»

Πριν μιλήσουμε για τον πίνακα με τον τίτλο «Οψοκομιστής», ας ανατρέξουμε στο λεξικό του Δημητράκου, για να δούμε τι σημαίνει η λέξη.
Οψοκομιστής είναι «αχθοφόρος μεταφέρων οψώνια εκ της αγοράς εις τας οικίας». Οψώνιον είναι «η δι’ αγοράς προμήθεια τροφίμων, τα ώνια». Όψον σημαίνει «έδεσμα, τροφή».
Η λέξη οψοκομιστής αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα Ακρόπολις το 1887. Είναι από τις δύστροπες λέξεις, που τόσο άρεσαν στους καθαρευουσιάνους. Στην «Παλιόγλωσσα» ο Νικόλαος Λάσκαρης αναφέρει τη λέξη γραμματοκομιστής.

Ο πίνακας παρουσιάζει μια εικόνα της αθηναϊκής ζωής στις αρχές του 20ου αιώνα. Ένα εργαζόμενο αγόρι, που προέρχεται από την επαρχία όπως φανερώνουν η φορεσιά του και τα τσαρούχια του, με το ψάθινο ζεμπίλι που μεταφέρει τα ψώνια φορεμένο στην πλάτη, σε κάποια στιγμή ανάπαυλας, έχει καθίσει σ’ ένα κασόνι, σε μια ήσυχη γωνιά κάπου στην αγορά και διαβάζει ένα φθαρμένο βιβλίο.

Διαβάστε τη συνέχεια

Χαίρε, Παλιά Στρατώνα ♫

Εκεί όπου η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε τη Στοά της Βιβλιοθήκης του Αδριανού, βρισκόταν τμήμα από το βοεβοδαλίκι, την έδρα του  Τούρκου διοικητή της Αθήνας, του αιμοσταγούς Χασεκή. Επί Βαυαροκρατίας το τούρκικο διοικητήριο έγινε στρατώνας και κατόπιν φυλακή, που όλοι την έλεγαν Παλιά Στρατώνα.

Παλιά Στρατώνα 1932
Μάρτιος του 1932, η κατεδάφιση έχει αρχίσει.

Το 1929 αποφασίστηκε η κατεδάφισή της, για να γίνουν οι ανασκαφές. Παρ’ όλο που η Παλιά Στρατώνα ήταν τρισάθλια φυλακή, θεωρούταν απομεινάρι μιας ωραίας εποχής της παλιάς Αθήνας, που οι «γηραιοί Αθηναίοι» του ’30 νοσταλγούσαν με συγκίνηση. Διαβάστε και ακούστε♫ τη συνέχεια

Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους οι Έλληνες κατέστρεψαν 72 παμπάλαιες εκκλησίες – Ένα χρονικό λεηλασιών και ξεπουλημάτων

Τις προάλλες μιλήσαμε για τον Άγιο Ασώματο στα Σκαλιά (ή πιο σωστά: στα Σκαλία), ένα εκκλησάκι στο Μοναστηράκι, που κατεδαφίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα, και αναφέραμε ότι είναι ένα από τα 72 παμπάλαια εκκλησάκια της Αθήνας, που κατέστρεψαν μετά την απελευθέρωσή τους από τον τουρκικό ζυγό, οι ίδιοι οι Έλληνες.

Μοναστηράκι Βιβλιοθήκη Αδριανού και οι Ασώματοι στα σκαλιά 1844
Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά γύρω στο 1844, λίγο πριν κατεδαφιστεί.

Τα τελευταία εκατό χρόνια της τουρκοκρατίας η Αθήνα είχε εκατόν εβδομήντα οικοδομικά τετράγωνα και εκατόν τριάντα έξι εκκλησίες. Κάποιες από αυτές ήταν ωραία αρχιτεκτονικά δημιουργήματα της βυζαντινής εποχής των Αθηνών, οι περισσότερες όμως ήταν απλά και φτωχικά εκκλησάκια, χτισμένα κατά τους χρόνους της δουλείας, ανάλογα με την ψυχική και υλική κατάσταση των κατοίκων εκείνων των χρόνων. Ο Κώστας Μπίρης, που παραδίδει αυτές τις πληροφορίες, προσθέτει με συγκίνηση ότι οι εκκλησίες αυτές ήταν καντηλάκια, στα οποία έκαιγε χαμηλωμένη και ταπεινή η φλόγα της πίστης.

Οι Τούρκοι, ως δυνάστες μας επί τετρακόσια χρόνια, έχουν κατηγορηθεί για βαρβαρότητα ως προς τον τρόπο που αντιμετώπισαν το ζήτημα της θρησκείας των υπόδουλων. Το γεγονός όμως είναι πως επί τουρκοκρατίας η Αθήνα είχε εκατόν τριάντα έξι εκκλησίες. Ας δούμε πώς φέρθηκαν στις εκκλησίες αυτές οι ίδιοι οι Έλληνες μετά την απελευθέρωσή τους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ο Άγιος Ασώματος στα σκαλιά

Περνώντας το τζαμί του Τζισταράκη, συναντάμε στην οδό Άρεως τον δυτικό τοίχο της Βιβλιοθήκης του Αδριανού. Θα πρέπει να το ξέρει κανείς για να προσέξει ότι στον τοίχο, ανάμεσα στους δύο τελευταίους κίονες, υπάρχει μία αγιογραφία. Είναι εκπληκτική η αντοχή της στον χρόνο, δεδομένου ότι εδώ και ενάμιση αιώνα βρίσκεται εκτεθειμένη στο ύπαιθρο. Είναι ό,τι έχει απομείνει από ένα εκκλησάκι με το περίεργο όνομα Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά. Φιλοτεχνήθηκε το 1577, όταν ανακαινίστηκε ο μικρός ναός και παρουσιάζει την προσευχή στη Γεθσημανή και την προδοσία του Ιούδα.
Σε δύο στύλους της Στοάς του Αδριανού υπάρχουν τα εξής χαράγματα:
1577 «Εκτίσθη ο Ασώματος των σκαλίων εν έτει ζπε εν μηνί Νοεμβρίω έτους»
1577 «Εκτίσθη ο Ασώματος των πεμ σκαλίων εν έτει ζπε εν μηνί Δεκεμβρίω ς»
Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά είναι πολύ παλιότερος· χτίστηκε το 1295, κολλητά στον τοίχο της Βιβλιοθήκης.

Διαβάστε τη συνέχεια