Η Υπέρεια Κρήνη

Η Υπέρεια Κρήνη στο Βελεστίνο. Από το βιβλίο του Έντουαρντ Ντόντγουελ (Edward Dodwell) Views in Greece, που εκδόθηκε το 1819.

Ο υδάτινος θησαυρός της πηγής με τα θεραπευτικά νερά, που λουζόταν η Ήρα για να ξαναβρεί την παρθενιά της, που σχημάτιζε μια πανέμορφη λίμνη περιτριγυρισμένη από καταπράσινα πλατάνια, που γύριζε μύλους, πότιζε περιβόλια και πανάρχαια δέντρα και στο πέρασμά του πρόσφερε, για χιλιάδες χρόνια, ομορφιά, προκοπή κι ευδαιμονία, προτού χυθεί στη λίμνη Κάρλα, δεν υπάρχει πια. Το 1998, χρονιά εορτασμού των 200 χρόνων από τον μαρτυρικό θάνατο του Ρήγα, στις 13 Ιουλίου, η πανάρχαιη πηγή στέρεψε. Εγκληματική ιστορική, πολιτιστική και περιβαλλοντική καταστροφή, έργο της ανθρώπινης απληστίας και των γεωτρήσεων.


ΕΔΩ μπορείτε να διαβάσετε ένα κείμενο για την καταστροφή της Υπέρειας Κρήνης του συγγραφέα και πρώην δημάρχου Βελεστίνου Βασίλη Καραμπερόπουλου.

Γιανγκίν βαρ! – Οι πυρκαγιές της Θεσσαλονίκης πριν από το 1917

Σκηνή από την πυρκαγιά του 1890, που δημοσιεύτηκε στη βρετανική εφημερίδα «The Graphic» τον Σεπτέμβριο του 1890.

Πυρκαγιές, ένα τραγικό αλλά συνηθισμένο φαινόμενο
Είναι αδύνατο να μιλήσεις για τη Θεσσαλονίκη χωρίς να κάνεις αναφορά στις πυρκαγιές που τη δοκίμασαν. Η φωτιά ήταν εκείνη που έβαλε τέλος στην ιστορική διαδρομή συνοικιών και μνημείων της πόλης κι έκλεισε κεφάλαια της ιστορίας της ανοίγοντας καινούργια.


Για τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917, που άλλαξε τη μορφή της πόλης, έχουμε μιλήσει παλιότερα σε εκτενές άρθρο, που μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ. Πολλές φωτογραφίες θα βρείτε ΕΔΩ.


Η παλιά Θεσσαλονίκη δεν διέθετε κρατική πυροσβεστική υπηρεσία. Η πυρόσβεση γινόταν από τις πυροσβεστικές ομάδες των ασφαλιστικών εταιρειών. Όταν έπιανε φωτιά κάπου, έβλεπαν από το Επταπύργιο τον καπνό ή τις φλόγες κι έριχναν κανονιές. Οι τουλουμπατζήδες άκουγαν τις κανονιές και έσπευδαν. Δύο κανονιές σήμαινε ότι η πυρκαγιά ήταν στο κέντρο. Τρεις ότι ήταν ανατολικά.

Συνεχίστε το διάβασμα

Ο Άγιος Δημήτριος της παραλίας, η μυστική κρύπτη και οι μακεδονομάχοι

Θέα από τη θάλασσα της παραλίας και του μητροπολιτικού ναού της Θεσσαλονίκης, αφιερωμένου στον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, κατά την περίοδο 1925-1930.

Όταν ο ναός του Αγίου Δημητρίου μετατράπηκε σε τζαμί, η χριστιανική κοινότητα μετέφερε τη λατρεία του αγίου στην εκκλησία της Παναγίας, που βρισκόταν στη θέση της σημερινής μητρόπολης. Η εκκλησία αφιερώθηκε και στον άγιο Δημήτριο και γιόρταζε στη μνήμη του αγίου και της Παναγίας. Όταν ο ναός των Αγίων Ασωμάτων (η Ροτόντα), μητρόπολη της Θεσσαλονίκης μέχρι το 1590, μετατράπηκε στο Χορτάτς Σουλεϊμάν τζαμί, η εκκλησία της Παναγίας και του Αγίου Δημητρίου έγινε μητρόπολη της Θεσσαλονίκης. Αφιερώθηκε επίσης και στον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, καθώς αργότερα και στην αγία Θεοδώρα. Όλοι όμως την αποκαλούσαν Άγιο Δημήτριο.
Σημειωτέον ότι όλες οι αναφορές στον ναό του Αγίου Δημητρίου μέχρι την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης το 1912, εννοούν τον Άγιο Δημήτριο της παραλίας .

Συνεχίστε το διάβασμα

Εικόνες της Θεσσαλονίκης από τη φοβερή πυρκαγιά του 1917

η πυρκαγιά πίνακας του William T. Wood
Η Θεσσαλονίκη στις φλόγες, πίνακας του William T. Wood

Το μεσημέρι του Σαββάτου, στις 18 Αυγούστου (με το παλιό ημερολόγιο) ξέσπασε η μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Την επομένη το βράδυ, στις 19 Αυγούστου, η εξάπλωσή της σταμάτησε, αφού κατέστρεψε κατοικίες, εκκλησίες, τζαμιά, συναγωγές, καφενεία, κινηματογράφους, γραφεία, καταστήματα, βιβλιοθήκες. Ένα μεγάλο μέρος της πανέμορφης Θεσσαλονίκης χάθηκε για πάντα και η μορφή της πόλης άλλαξε.

 


Το άρθρο «Η μεγάλη πυρκαγιά του 1917 που άλλαξε τη μορφή της Θεσσαλονίκης» δημοσιεύτηκε πέρσι στη Huffington Post και αναδημοσιεύτηκε με κάποιες διορθώσεις, που πρότειναν φίλοι Σαλονικιοί, ΕΔΩ στο Hellas Special. Σ’ αυτή την ανάρτηση συγκέντρωσα μερικές ακόμα εικόνες από το τραγικό γεγονός.

Δείτε τη συνέχεια

100 χρόνια από τη φοβερή πυρκαγιά που άλλαξε τη Θεσσαλονίκη

 

Πριν από 100 χρόνια, στις 5 Αυγούστου 1917, ξέσπασε η μεγάλη πυρκαγιά που άλλαξε τη μορφή της Θεσσαλονίκης, μιας πόλης όμορφης σαν το Τολέδο, τη Σεβίλη και την Κόρδοβα όπως είπε ο Αλμπέρτος Ναρ. Οι φλόγες κατέστρεψαν μια έκταση πάνω από ενάμιση τετραγωνικό χιλιόμετρο, έκαψαν 9.500 κτίρια, εκκλησίες, συναγωγές και τζαμιά, βιβλιοθήκες και πολύτιμα αρχεία και άφησαν άστεγους  και χωρίς μοίρα στον ήλιο 72.500 ανθρώπους –εκ των οποίων οι 50.000 ήταν εβραίοι. Οι πυρόπληκτοι, πρόσφυγες στην ίδια τους την πόλη, θρήνησαν νεκρούς που δεν αναφέρθηκαν ως θύματα της καταστροφής, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τις περιουσίες τους και να ξαναρχίσουν τη ζωή τους από το μηδέν σε μια πολιτεία που κερδοσκόπησε σε βάρος τους και που ξαναγεννήθηκε από τις δικές τους στάχτες.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά πέρσι στη Huffington Post και αναδημοσιεύτηκε λίγο αργότερα με μερικές διορθώσεις, που πρότειναν φίλοι Σαλονικιοί, στο Hellas Special.


Ευχαριστώ θερμά τον Δήμο Θεσσαλονίκης και το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης (Ψηφιοποίηση Πολιτιστικών Τεκμηρίων), τον κ. Μάνο Μαλαμίδη και τον κ. Ε.Α. Χεκίμογλου για την καλοσύνη τους να μου παραχωρήσουν την άδεια χρήσης του πλούσιου φωτογραφικού υλικού που συνοδεύει το άρθρο.

Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης

Το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο ήταν μια τεράστια έκταση. Τον Δεκέμβριο του ’42 δόθηκε η εντολή κατεδάφισης. Μέσα σ’ ένα μήνα είχε καταστραφεί. Τον Φεβρουάριο του ’43, άρχισε η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Τον Μάρτιο άρχισαν οι εκτοπίσεις των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα του θανάτου. Είχαν προηγηθεί ο στιγματισμός με το κίτρινο αστέρι, οι εξευτελισμοί, οι διάφορες απαγορεύσεις, η καταγραφή των ίδιων και των περιουσιών τους, το πλιάτσικο των περιουσιών, ο εγκλεισμός στα γκέτο, ο τρόμος. Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Εβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, η σύγχρονη πανεπιστημιούπολη και καύχημα της πόλης, είναι χτισμένο εξ ολοκλήρου πάνω στην έκταση που ήταν κάποτε τα εβραϊκά μνήματα.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Huffington Post στις 21 Ιανουαρίου 2017.

Διαβάστε περισσότερα

Ταφόπλακες από τα Εβραϊκά Μνήματα

Οι γερμανοί μπήκαν στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου του 1941. Μόλις οι συνθήκες δημιούργησαν την ευκαιρία, ο δήμαρχος Μερκουρίου και ο νέος γενικός διοικητής της Μακεδονίας Σιμωνίδης ζήτησαν από τη γερμανική διοίκηση την απαλλοτρίωση ολόκληρου του εβραϊκού νεκροταφείου.
Τον Δεκέμβριο του 1942, κι ενώ τα πράγματα έπαιρναν βάσει σχεδίου ολοένα και πιο άσχημη τροπή για τους Εβραίους, η γερμανική διοίκηση ενέκρινε το σχέδιο απαλλοτρίωσης. Τον Ιανουάριο του 1943 το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο είχε καταστραφεί.


Για την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου στη Huffington Post. Σ’ αυτή την ανάρτηση συγκέντρωσα μερικές φωτογραφίες των εβραϊκών μνημάτων μετά την… απαλλοτρίωση.


Εβραικο νεκροταφειο Θεσσαλονικης 2.jpg
Ο χώρος που καταλαμβάνει σήμερα το Εθνικό Κολυμβητήριο.

%ce%bd%cf%84%ce%b1%ce%bd%ce%b9%ce%b1%cf%83%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%b1%cf%86%cf%8c%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%b5%cf%82
Γράφει ο Ηλίας Πετρόπουλος: Οἱ ταφόπλακες, ντανιασμένες προσεκτικά, ἔμειναν στά Ἐβρέικα Μνήματα γιά ἀρκετό διάστημα. […] Οἱ ταφόπλακες προστάτευαν τούς χασικλῆδες ἀπό τά περίεργα μάτια, ἀπό τόν καυτερό ἡλιο, ἀπό τόν βαρδάρη.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες

Αυτά που είδε και άκουσε ο Μίνως Αργυράκης στο τραγικό Μπουρνάζι τον μαύρο Νοέμβρη του 1961

 

Ο Μϊνως Αργυράκης την επόμενη μέρα από τη θεομηνία και τις ασύλληπτες καταστροφές της 6ης Νοεμβρίου 1961 πήγε στο αφανισμένο Μπουρνάζι. Περπάτησε στις πρώην γειτονιές των πρώην δρόμων, είδε, παρατήρησε, συνομίλησε, άκουσε κι έμαθε από πρώτο χέρι.
Βέβαια, ο Μίνως Αργυράκης δεν ήταν ο μόνος που επισκέφθηκε το Μπουρνάζι. Πήγαν πολιτικοί, επίσημοι, ο πρωθυπουργός (ο Καραμανλής που τότε τον θεωρούσαν πατέρα και σήμερα εθνάρχη), η άνασσα και βασιλομήτωρ Φρειδερίκη… Το ενδιαφέρον τους εκδηλώθηκε μέσα από τις λιμουζίνες.
Τα σχέδια και οι εντυπώσεις του Μίνου Αργυράκη δημοσιεύτηκαν στις 8 Νοεμβρίου

08-11-1961_Μπουρνάζι 2.jpg


Διαβάστε το κείμενο και δείτε τα σχέδια του Μίνου Αργυράκη

Ο μαύρος Νοέμβρης του 1961

Τη νύχτα της Κυριακής 5 προς 6 Νοεμβρίου του 1961 η Αθήνα έζησε μια τρομακτική θεομηνία που κράτησε πέντε ώρες, έναν κυκλώνα που άφησε πίσω του νεκρούς, τραυματίες, ερείπια και άστεγους.

07-11-1961_Κυκλώνας 2.jpg
Τρίτη 7 Νοεμβρίου 1961

Ο δυνατός άνεμος που φυσούσε από το πρωί της Κυριακής τη νύχτα δυνάμωσε. Τα μεσάνυχτα άρχισε να βρέχει ολοένα και πιο δυνατά και στις 3 το πρωί ξέσπασε η θύελλα. Καταρρακτώδης βροχή, χαλάζι σαν καρύδι, αστραπές, βροντές και ανεμοθύελλα. Ο θυελλώδης άνεμος παρέσερνε αντικείμενα από τα μπαλκόνια και τους δρόμους, ενώ το νερό έμπαινε ασυγκράτητο στα υπόγεια, αλλά και στα ισόγεια και στα ψηλότερα διαμερίσματα των πολυκατοικιών από τους φωταγωγούς, τα παράθυρα και τις μπαλκονόπορτες.

07-11-1961_Κυκλώνας 1.jpg
Τρίτη 7 Νοεμβρίου 1961

Δείτε τη συνέχεια του άρθρου με πολλές σπάνιες φωτογραφίες

Η μεγάλη πυρκαγιά του 1917 που άλλαξε τη μορφή της Θεσσαλονίκης

Φέτος συμπληρώθηκαν 99 χρόνια από την πυρκαγιά του 1917 που κατέστρεψε μια έκταση πάνω από ενάμιση τετραγωνικό χιλιόμετρο, έκαψε 9.500 κτίρια, εκκλησίες, συναγωγές και τζαμιά, βιβλιοθήκες και πολύτιμα αρχεία και άφησε άστεγους  και χωρίς μοίρα στον ήλιο 72.500 ανθρώπους –εκ των οποίων οι 50.000 ήταν εβραίοι. Πρόσφυγες στην ίδια τους την πόλη θρήνησαν νεκρούς που δεν αναφέρθηκαν ως θύματα της καταστροφής, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τις περιουσίες τους και να ξαναρχίσουν από το μηδέν σε μια πολιτεία που κερδοσκόπησε σε βάρος τους και ξαναγεννήθηκε από τις δικές τους στάχτες.

Διαβάστε το χρονικό της μεγάλης καταστροφής