Το στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς και ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός Θεσσαλονίκης

Συνοικισμός βαρόνου Χιρς-είσοδος στο γκέτο.jpg
Η είσοδος του Μπαρόν Χιρς. Η επιγραφή γράφει στα γερμανικά, στα λαδίνο και στα ελληνικά «Ζώνη κατοικουμένη υπό Εβραίων. Απαγορεύεται η είσοδος άνευ αδείας».

Οι φήμες που κυκλοφορούσαν από τον Δεκέμβριο του ’42 ότι η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης θα εκτοπιστεί και ότι στον σταθμό έχουν συγκεντρωθεί βαγόνια για τη μεταφορά ήταν αληθινές. Ακολούθησε η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Παρ’ όλα αυτά ο αρχιραβίνος Κόρετς τους διαβεβαίωνε ότι θα μεταφερθούν όλοι στην Κρακοβία για να ξεκινήσουν μια καινούργια ζωή.
Στις 6 Μαρτίου του 1943 ο συνοικισμός που έχτισε ο βαρώνος Χιρς δίπλα στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό για να στεγάσει τους άστεγους της πυρκαγιάς του 1890 και τα θύματα των τσαρικών πογκρόμ, περιφράχθηκε με ξύλινο φράχτη και συρματόπλεγμα. Τοποθετήθηκαν σκοπιές και προβολείς και έγινε το διαμετακομιστικό στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς. Από δω ξεκινούσαν οι αποστολές για το στρατόπεδο του θανάτου.

%cf%83%ce%b9%ce%b4%ce%b5%cf%81%ce%bf%ce%b4%cf%81%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%b8%ce%bc%cf%8c%cf%82-2
Ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός της Θεσσαλονίκης.

Στις 15 Μαρτίου ξεκίνησε η πρώτη αποστολή. Στα σαράντα κλειστά βαγόνια που προορίζονταν για μεταφορά ζώων στοιβάχτηκαν 2.800 άνθρωποι πιστεύοντας ότι πηγαίνουν στην Κρακοβία. Ύστερα από οκτώ ημερών ταξίδι τα βαγόνια αποσφραγίστηκαν στο Άουσβιτς. Κατέβηκαν χωρίς να ξέρουν σε ποιον τόπο βρίσκονται, παραζαλισμένοι και κατατρομαγμένοι από το φοβερό ταξίδι.

Σκηνές από την άφιξη Εβραίων της Ουγγαρίας στο στρατόπεδο συγκέντρωσης από το λεύκωμα του Άουσβιτς που βρίσκεται στο Yad Vashem.

Το Μπαρόν Χιρς άδειασε. Την επόμενη μέρα ξαναγέμισε. Τη μεθεπόμενη, στις 17 Μαρτίου 1943 που έφυγε η δεύτερη αποστολή, άδειασε ξανά. Η τελευταία αποστολή για τα στρατόπεδα του θανάτου έφυγε στις 7 Αυγούστου 1943.

Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Eβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο.


Γιώργος Ιωάννου
Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων

Κάθε φορά που τρίζει η σκάλα μας
«λες να ’ναι αυτοί επιτέλους;» σκέφτομαι
κι ύστερα φεύγω και με τις ώρες
κατακίτρινα ζωγραφίζω ηλιοτρόπια.

Όμως, αύριο, ώσπου να ξεχαστώ
στην αίθουσα αναμονής, το τραίνο
απ’ την Κρακοβία θα περιμένω

κι αργά τη νύχτα, όταν ίσως κατεβούν
ωχροί, σφίγγοντας τα δόντια,
«αργήσατε τόσο να μου γράψετε»,
θα κάνω δήθεν αδιάφορα.


Στην ιερή μνήμη
Η μαρμάρινη επιγραφή στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό.

Διαβάστε το άρθρο «Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης»

Advertisements

Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης

Το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο ήταν μια τεράστια έκταση. Τον Δεκέμβριο του ’42 δόθηκε η εντολή κατεδάφισης. Μέσα σ’ ένα μήνα είχε καταστραφεί. Τον Φεβρουάριο του ’43, άρχισε η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Τον Μάρτιο άρχισαν οι εκτοπίσεις των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα του θανάτου. Είχαν προηγηθεί ο στιγματισμός με το κίτρινο αστέρι, οι εξευτελισμοί, οι διάφορες απαγορεύσεις, η καταγραφή των ίδιων και των περιουσιών τους, το πλιάτσικο των περιουσιών, ο εγκλεισμός στα γκέτο, ο τρόμος. Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Εβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, η σύγχρονη πανεπιστημιούπολη και καύχημα της πόλης, είναι χτισμένο εξ ολοκλήρου πάνω στην έκταση που ήταν κάποτε τα εβραϊκά μνήματα.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Huffington Post στις 21 Ιανουαρίου 2017.

Διαβάστε περισσότερα

Το Σταλινγκράντι

 

Το Σταλινγκράντι μας μολογάει,
το Σταλινγκράντι μας μολογεί
ότι λεβέντες ήταν οι Ρώσοι
και ντενεκέδες οι γερμανοί.

Ήμουν πιτσιρίκα όταν άκουσα αυτό το τραγούδι. Μου εντυπώθηκε αμέσως. Δεν ξέρω άλλους στίχους ούτε γνωρίζω τίποτα γι’ αυτό. Υποθέτω ότι τραγουδιόταν στην κατεχόμενη Ελλάδα μετά την πανωλεθρία του Άξονα στο Στάλινγκραντ, με αναπτερωμένη την ελπίδα ότι οι γερμανοί θα χάσουν τον πόλεμο, αλλά και με μια δόση περηφάνιας επειδή κανένας Έλληνας δεν πολέμησε μαζί τους στο Ανατολικό Μέτωπο.

Η μάχη του Στάλινγκραντ

Ταφόπλακες από τα Εβραϊκά Μνήματα

Οι γερμανοί μπήκαν στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου του 1941. Μόλις οι συνθήκες δημιούργησαν την ευκαιρία, ο δήμαρχος Μερκουρίου και ο νέος γενικός διοικητής της Μακεδονίας Σιμωνίδης ζήτησαν από τη γερμανική διοίκηση την απαλλοτρίωση ολόκληρου του εβραϊκού νεκροταφείου.
Τον Δεκέμβριο του 1942, κι ενώ τα πράγματα έπαιρναν βάσει σχεδίου ολοένα και πιο άσχημη τροπή για τους Εβραίους, η γερμανική διοίκηση ενέκρινε το σχέδιο απαλλοτρίωσης. Τον Ιανουάριο του 1943 το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο είχε καταστραφεί.


Για την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου στη Huffington Post. Σ’ αυτή την ανάρτηση συγκέντρωσα μερικές φωτογραφίες των εβραϊκών μνημάτων μετά την… απαλλοτρίωση.


Εβραικο νεκροταφειο Θεσσαλονικης 2.jpg
Ο χώρος που καταλαμβάνει σήμερα το Εθνικό Κολυμβητήριο.

%ce%bd%cf%84%ce%b1%ce%bd%ce%b9%ce%b1%cf%83%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%b1%cf%86%cf%8c%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%b5%cf%82
Γράφει ο Ηλίας Πετρόπουλος: Οἱ ταφόπλακες, ντανιασμένες προσεκτικά, ἔμειναν στά Ἐβρέικα Μνήματα γιά ἀρκετό διάστημα. […] Οἱ ταφόπλακες προστάτευαν τούς χασικλῆδες ἀπό τά περίεργα μάτια, ἀπό τόν καυτερό ἡλιο, ἀπό τόν βαρδάρη.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες

Ο Τζογές, ο Λάθουρας και το μεγαλείο της κοιλιακής χώρας – παραμονή μιας παλιάς πρωτοχρονιάς

Για το στομάχι
Ε, ρε κοιλία μου, μεγάλο τ’ όνομά σου. Έπρεπε να ’ρθουνε τα πράματα έτσι, για να δοκιμάσει ο κοσμάκης και να καταλάβει κάργα το μεγαλείο της κοιλιακής χώρας! Πώς; Ούλα τα μεγάλα ζητήματα, τα φλέγοντα, ούλα τα αισθήματα τα παρδαλοπίτσιλα, η υψηλή φιλαλογία του έρωτα, τα τραγούδια και η ποίηση, ούλα μετατοπιστήκανε και μπήκανε τσιφ στομάχι! Ορίστε; Ούλη η πλάση μιλάει το σήμερον για φαΐ.

— Δε μου λες, κύριος; (Σταματάς κάποιονε και τον αρωτάς στο δρόμο). Μήπως και ξέρεις τι ώρα είναι;

Συνεχίστε το διάβασμα

Οι σαλταδόροι της Κατοχής

Με την είσοδο των γερμανών στην Αθήνα στις 27 Απριλίου 1941, η πείνα ξέσπασε απότομα και με σφοδρότητα. Οι κατακτητές καταλήστεψαν αποθήκες, καταστήματα και αγροτική παραγωγή. Στη συνέχεια πουλούσαν τα προϊόντα στους συνεργάτες τους, τους μαυραγορίτες. Και οι μαυραγορίτες τα πουλούσαν σε αστρονομικές τιμές. Σπίτια, κοσμήματα, έργα τέχνης και κειμήλια άρχισαν να περνάνε στα χέρια των άθλιων μαυραγοριτών για έναν ντενεκέ λάδι ή ένα σακί αλεύρι! Λόγω του πληθωρισμού το χρήμα δεν είχε καμία αξία. Το λάδι και το αλεύρι ήταν σαν νόμισμα. Η αξία των πραγμάτων που πουλούσαν οι άνθρωποι για να γλιτώσουν από την πείνα, καθοριζόταν σε ποσότητα λαδιού και αλευριού.

%ce%b3%ce%b5%cf%81%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%af-%ce%bb%ce%b5%ce%b7%ce%bb%ce%b1%cf%84%ce%bf%cf%8d%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1
Οι ναζί λεηλατούν κατάστημα.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η θρυλική ανατίναξη των γραφείων της προδοτικής ΕΣΠΟ από την αντιστασιακή οργάνωση ΠΕΑΝ – Σεπτέμβριος 1942

Η θρυλική ανατίναξη της ΕΣΠΟ από την ΠΕΑΝ 1942

Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 1942, μεσημέρι
Μια τρομερή έκρηξη ανατινάζει το κτίριο στη γωνία των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος, όπου βρίσκεται το αρχηγείο της προδοτικής και φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ. Ένα σαμποτάζ στην καρδιά της κατακτημένης Αθήνας. Το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη. Κατέστρεψε το κτίριο, έβαλε τέλος στα βρόμικα σχέδια της ΕΣΠΟ και έθαψε κάτω από τα συντρίμμια 43 γερμανούς και 29 προδότες. Τα ραδιόφωνα της Μόσχας, Λονδίνου και Καΐρου το εξύμνησαν.
Το οργάνωσε και το εκτέλεσε η ΠΕΑΝ.

Διαβάστε λεπτομέρειες για το μεγάλο σαμποτάζ

Δημήτρης Γληνός – παιδαγωγός, φιλόσοφος, αγωνιστής, μάρτυρας

Δημήτρης Γληνός

Το πορτρέτο του Δημήτρη Γληνού είναι από το βιβλίο του «Τι είναι και τι θέλει το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο», με πρόλογο του Γιάννη Ζεύγου, που κυκλοφόρησε από τον Εκδοτικό Οργανισμό «Ρήγας» στην Αθήνα το 1944. Η πρώτη έκδοση έγινε τον Σεπτέμβρη του 1942.
Μπορείτε να το διαβάσετε ΕΔΩ.

Κώστας Περρίκος – οραματιστής, πατριώτης και αγωνιστής. Με φλόγα, γενναιότητα και αυτοθυσία ως το εκτελεστικό απόσπασμα.

Ανατίναξη γραφείων ΕΣΠΟ

Το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη γίνεται στην Αθήνα, γωνία Πατησίων και Γλάδστωνος, στα γραφεία της δωσιλογικής ΕΣΠΟ. Το οργανώνει ο Κώστας Περρίκος και το εκτελεί μαζί με τον Ουλαμό Καταστροφών της ΠΕΑΝ.
Θα μιλήσουμε γι’ αυτό αύριο, που συμπληρώνονται 74 χρόνια από το ιστορικό γεγονός, σ’ ένα μεγάλο αφιέρωμα. Σήμερα θα πούμε λίγα λόγια για έναν ξεχωριστό άνθρωπο – τον ιδρυτή και ψυχή της ΠΕΑΝ, τον Κώστα Περρίκο. Συνεχίστε το διάβασμα

Ματωμένα Χριστούγεννα

Μία ταινία με την Έλλη Λαμπέτη για την Κατοχή και την Αντίσταση. Δεν είναι πολύ γνωστή, αλλά είναι ένας μικρός θησαυρός.

vlcsnap-00031.jpg
Γυρίστηκε το 1951, εφτά χρόνια μετά την απελευθέρωση και αντανακλά περισσότερο από τις μεταγενέστερες –και ενδεχομένως τεχνικά πιο άρτιες ταινίες– την εικόνα των ανθρώπων και της καθημερινότητας. Οι μνήμες είναι νωπές και η ταλαιπωρία δεν έχει φύγει ολότελα από τα πρόσωπα.
Στην ταινία αποτυπώνεται η ερμηνεία σπουδαίων ηθοποιών που έκαναν κυρίως θέατρο και ελάχιστα κινηματογράφο. Τυχεροί όσοι τους απόλαυσαν στη σκηνή! Οι νεότεροι γνώρισαν τις ερμηνείες τους χάρη στο ραδιοφωνικό θέατρο και στο μικρό πέρασμά τους από τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Οι περισσότεροι ηθοποιοί της ταινίας είναι θεατρικοί.

Ησυχία, το έργο αρχίζει!

Δείτε την ταινία φωτογραφία-φωτογραφία