Το στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς και ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός Θεσσαλονίκης

Συνοικισμός βαρόνου Χιρς-είσοδος στο γκέτο.jpg
Η είσοδος του Μπαρόν Χιρς. Η επιγραφή γράφει στα γερμανικά, στα λαδίνο και στα ελληνικά «Ζώνη κατοικουμένη υπό Εβραίων. Απαγορεύεται η είσοδος άνευ αδείας».

Οι φήμες που κυκλοφορούσαν από τον Δεκέμβριο του ’42 ότι η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης θα εκτοπιστεί και ότι στον σταθμό έχουν συγκεντρωθεί βαγόνια για τη μεταφορά ήταν αληθινές. Ακολούθησε η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Παρ’ όλα αυτά ο αρχιραβίνος Κόρετς τους διαβεβαίωνε ότι θα μεταφερθούν όλοι στην Κρακοβία για να ξεκινήσουν μια καινούργια ζωή.
Στις 6 Μαρτίου του 1943 ο συνοικισμός που έχτισε ο βαρώνος Χιρς δίπλα στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό για να στεγάσει τους άστεγους της πυρκαγιάς του 1890 και τα θύματα των τσαρικών πογκρόμ, περιφράχθηκε με ξύλινο φράχτη και συρματόπλεγμα. Τοποθετήθηκαν σκοπιές και προβολείς και έγινε το διαμετακομιστικό στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς. Από δω ξεκινούσαν οι αποστολές για το στρατόπεδο του θανάτου.

%cf%83%ce%b9%ce%b4%ce%b5%cf%81%ce%bf%ce%b4%cf%81%ce%bf%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%8c%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%b8%ce%bc%cf%8c%cf%82-2
Ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός της Θεσσαλονίκης.

Στις 15 Μαρτίου ξεκίνησε η πρώτη αποστολή. Στα σαράντα κλειστά βαγόνια που προορίζονταν για μεταφορά ζώων στοιβάχτηκαν 2.800 άνθρωποι πιστεύοντας ότι πηγαίνουν στην Κρακοβία. Ύστερα από οκτώ ημερών ταξίδι τα βαγόνια αποσφραγίστηκαν στο Άουσβιτς. Κατέβηκαν χωρίς να ξέρουν σε ποιον τόπο βρίσκονται, παραζαλισμένοι και κατατρομαγμένοι από το φοβερό ταξίδι.

Σκηνές από την άφιξη Εβραίων της Ουγγαρίας στο στρατόπεδο συγκέντρωσης από το λεύκωμα του Άουσβιτς που βρίσκεται στο Yad Vashem.

Το Μπαρόν Χιρς άδειασε. Την επόμενη μέρα ξαναγέμισε. Τη μεθεπόμενη, στις 17 Μαρτίου 1943 που έφυγε η δεύτερη αποστολή, άδειασε ξανά. Η τελευταία αποστολή για τα στρατόπεδα του θανάτου έφυγε στις 7 Αυγούστου 1943.

Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Eβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο.


Γιώργος Ιωάννου
Τα ηλιοτρόπια των Εβραίων

Κάθε φορά που τρίζει η σκάλα μας
«λες να ’ναι αυτοί επιτέλους;» σκέφτομαι
κι ύστερα φεύγω και με τις ώρες
κατακίτρινα ζωγραφίζω ηλιοτρόπια.

Όμως, αύριο, ώσπου να ξεχαστώ
στην αίθουσα αναμονής, το τραίνο
απ’ την Κρακοβία θα περιμένω

κι αργά τη νύχτα, όταν ίσως κατεβούν
ωχροί, σφίγγοντας τα δόντια,
«αργήσατε τόσο να μου γράψετε»,
θα κάνω δήθεν αδιάφορα.


Στην ιερή μνήμη
Η μαρμάρινη επιγραφή στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό.

Διαβάστε το άρθρο «Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης»

Η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και ο αφανισμός της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης

Το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο ήταν μια τεράστια έκταση. Τον Δεκέμβριο του ’42 δόθηκε η εντολή κατεδάφισης. Μέσα σ’ ένα μήνα είχε καταστραφεί. Τον Φεβρουάριο του ’43, άρχισε η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Τον Μάρτιο άρχισαν οι εκτοπίσεις των Εβραίων της Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα του θανάτου. Είχαν προηγηθεί ο στιγματισμός με το κίτρινο αστέρι, οι εξευτελισμοί, οι διάφορες απαγορεύσεις, η καταγραφή των ίδιων και των περιουσιών τους, το πλιάτσικο των περιουσιών, ο εγκλεισμός στα γκέτο, ο τρόμος. Τον Αύγουστο του ’43 τα μόνα που έμειναν να θυμίζουν ότι κάποτε η Θεσσαλονίκη είχε Εβραίους ήταν τα έρημα σπίτια, τα έρημα μαγαζιά και το ρημαγμένο νεκροταφείο. Το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, η σύγχρονη πανεπιστημιούπολη και καύχημα της πόλης, είναι χτισμένο εξ ολοκλήρου πάνω στην έκταση που ήταν κάποτε τα εβραϊκά μνήματα.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Huffington Post στις 21 Ιανουαρίου 2017.

Διαβάστε περισσότερα

Ταφόπλακες από τα Εβραϊκά Μνήματα

Οι γερμανοί μπήκαν στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου του 1941. Μόλις οι συνθήκες δημιούργησαν την ευκαιρία, ο δήμαρχος Μερκουρίου και ο νέος γενικός διοικητής της Μακεδονίας Σιμωνίδης ζήτησαν από τη γερμανική διοίκηση την απαλλοτρίωση ολόκληρου του εβραϊκού νεκροταφείου.
Τον Δεκέμβριο του 1942, κι ενώ τα πράγματα έπαιρναν βάσει σχεδίου ολοένα και πιο άσχημη τροπή για τους Εβραίους, η γερμανική διοίκηση ενέκρινε το σχέδιο απαλλοτρίωσης. Τον Ιανουάριο του 1943 το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο είχε καταστραφεί.


Για την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου στη Huffington Post. Σ’ αυτή την ανάρτηση συγκέντρωσα μερικές φωτογραφίες των εβραϊκών μνημάτων μετά την… απαλλοτρίωση.


Εβραικο νεκροταφειο Θεσσαλονικης 2.jpg
Ο χώρος που καταλαμβάνει σήμερα το Εθνικό Κολυμβητήριο.

%ce%bd%cf%84%ce%b1%ce%bd%ce%b9%ce%b1%cf%83%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%b1%cf%86%cf%8c%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%b5%cf%82
Γράφει ο Ηλίας Πετρόπουλος: Οἱ ταφόπλακες, ντανιασμένες προσεκτικά, ἔμειναν στά Ἐβρέικα Μνήματα γιά ἀρκετό διάστημα. […] Οἱ ταφόπλακες προστάτευαν τούς χασικλῆδες ἀπό τά περίεργα μάτια, ἀπό τόν καυτερό ἡλιο, ἀπό τόν βαρδάρη.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες

Γυναικεία ψήφος. Άλλο φρούτο κι αυτό!

 

%ce%b5%ce%ba%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%ad%cf%82-life_ath46political_speech-%cf%83%ce%b7%ce%bc%ce%b5%ce%b9%cf%8e%ce%bd%cf%89-%cf%84%ce%b9%cf%82-%ce%b3%cf%85%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%ba%ce%b5%cf%82

Αθήνα 1946. Μια ήσυχη προεκλογική συγκέντρωση στην οδό Κοραή. Χωρίς πανό, χωρίς πλακάτ. Αλλά και χωρίς γυναίκες. Όσες μπόρεσα να εντοπίσω μεγεθύνοντας τη φωτογραφία τις σημείωσα με κόκκινη βούλα. Δέκα γυναίκες!

Συμπτωματικά δέκα ήταν όλες κι όλες οι γυναίκες που είχαν εγγραφεί στους εκλογικούς καταλόγους τον Δεκέμβριο του 1930, δηλαδή τη χρονιά που παραχωρήθηκε στις γυναίκες το δικαίωμα ψήφου. Δεν παραχωρήθηκε σε όλες. Μόνο σε όσες είχαν βγάλει το δημοτικό και είχαν κλείσει τα τριάντα. Αντίστοιχοι περιορισμοί δεν ίσχυαν για τους άντρες. Διαβάστε περισσότερα

Εδώ κάτι λείπει!

Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ’60 αρχές ’70 και αυτά που λείπουν δεν έχουν φτιαχτεί ακόμα.

%ce%b8%ce%b5%cf%83%cf%83%ce%b1%ce%bb%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%ba%ce%b7_%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%84-%cf%80%ce%bf%cf%83%cf%84%ce%ac%ce%bb_04-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%af%cf%82-%cf%80%cf%8d%cf%81%ce%b3%ce%bf-%ce%bf
Ο πύργος του ΟΤΕ με το περιστρεφόμενο καφέ στην κορυφή απ’ όπου μπορείς να απολαύσεις τη θέα της πόλης από ύψος 70 μέτρων δεν έχει φτιαχτεί ακόμα. Θα κατασκευαστεί το 1970.

 

%ce%b8%ce%b5%cf%83%cf%83%ce%b1%ce%bb%ce%bf%ce%bd%ce%af%ce%ba%ce%b7_%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%84-%cf%80%ce%bf%cf%83%cf%84%ce%ac%ce%bb_12-%cf%80%ce%bb%ce%b1%cf%84%ce%b5%ce%af%ce%b1-%cf%83%ce%b9%ce%bd%cf%84
Το μαρμάρινο σιντριβάνι που χάρισε στην πόλη ο Αβδούλ Χαμίτ δεν έχει αναστηλωθεί. Ο δήμος Θεσσαλονίκης το ξήλωσε το 1936 και το παραπέταξε με αποτέλεσμα να καταστραφούν κάποια τμήματά του. Θα επανατοποθετηθεί στην –περίπου– αρχική του θέση το 1977.

 

Θεσσαλονίκη_καρτ ποστάλ_14β λείπει η 3ης Σεπτεμβρίου copy.jpg
Η 3ης Σεπτεμβρίου που συνδέει την Αγίου Δημητρίου και το Καυτατζόγλειο με τη Λεωφόρο Μεγάλου Αλεξάνδρου και τη Νέα Παραλία δεν έχει κατασκευαστεί ακόμα. Το Βυζαντινό Μουσείο, παρόλο που η ίδρυσή του αποφασίστηκε το 1913, θα θεμελιωθεί το 1989 και λειτουργήσει στις 11 Σεπτεμβρίου 1994.

Η μεγάλη πυρκαγιά του 1917 που άλλαξε τη μορφή της Θεσσαλονίκης

Φέτος συμπληρώθηκαν 99 χρόνια από την πυρκαγιά του 1917 που κατέστρεψε μια έκταση πάνω από ενάμιση τετραγωνικό χιλιόμετρο, έκαψε 9.500 κτίρια, εκκλησίες, συναγωγές και τζαμιά, βιβλιοθήκες και πολύτιμα αρχεία και άφησε άστεγους  και χωρίς μοίρα στον ήλιο 72.500 ανθρώπους –εκ των οποίων οι 50.000 ήταν εβραίοι. Πρόσφυγες στην ίδια τους την πόλη θρήνησαν νεκρούς που δεν αναφέρθηκαν ως θύματα της καταστροφής, υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τις περιουσίες τους και να ξαναρχίσουν από το μηδέν σε μια πολιτεία που κερδοσκόπησε σε βάρος τους και ξαναγεννήθηκε από τις δικές τους στάχτες.

Διαβάστε το χρονικό της μεγάλης καταστροφής

Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης

Παραδοσιακά στο πλαίσιο της ΔΕΘ ο πρωθυπουργός εκφωνεί λόγο μεγάλης πολιτικής σπουδαιότητας.

%ce%b4%ce%b5%ce%b8-11-06-1957
1957

1957 Ο πρωθυπουργός κ. Μαυρογιαλούρος εκφώνησε λόγο μεγάλης πολιτικής σπουδαιότητας.
Δείτε και άλλα

Μαντάρονται κάλτσαι αριστοτεχνικώς

Μαντάρονται κάλτσαι αριστοτεχνικώς λεπτομ
Ταμπέλα σε είσοδο αυλής στην Καισαριανή.

Ήταν μια εποχή που όταν κάτι χαλούσε, δεν πετιόταν, αλλά επιδιορθωνόταν ή μεταποιούταν. Η γιαγιά μου είχε τροφοδοτήσει όλη την οικογένεια με κάτι στρογγυλές μαξιλάρες καμωμένες από τις παλιές γραβάτες του παππού μου τοποθετημένες ακτινωτά. Ήταν επίσης μια εποχή που οι νάιλον κάλτσες ήταν ένα ακριβό αξεσουάρ του γυναικείου ντυσίματος. Κι αν έφευγε πόντος… καταστροφή! Τότε κατέφευγες στο ψιλικατζίδικο της γειτονιάς. Συνεχίστε το διάβασμα

Ξυπόλυτο τάγμα

 

ksypolito tagma copy.jpg

Όταν οι κατακτητές επιτάξαν το Παπάφειο, όπως έκαναν και με άλλα δημόσια κτίρια, τα ορφανά παιδιά βρέθηκαν άστεγα και απροστάτευτα στους δρόμους της Θεσσαλονίκης. Άρχισε τότε ένας σκληρότατος αγώνας για επιβίωση σε μια κατακτημένη πόλη που πέθαινε της πείνας. Έγιναν σαλταδόροι κι έκλεβαν από τα γερμανικά καμιόνια και από τους μαυραγορίτες ψωμί, λάδι και τρόφιμα για να ζήσουν τα ίδια, αλλά και για να συνδράμουν όσους είχαν ανάγκη. Ήταν ένα τάγμα από ξυπόλητους μικρούς ήρωες.
Η ταινία στηρίζεται στην αληθινή ιστορία της ομάδας που σχημάτισαν τα παιδιά του Παπάφειου και είναι συγχρόνως μια μαρτυρία που δείχνει την πείνα, την εξαθλίωση, τον τρόμο και την απελπισία της βασανισμένης Ελλάδας στον καιρό της μαύρης Κατοχής.

Διαβάστε περισσότερα