Το Σουφλί και το μετάξι

Το Σουφλί ήταν ένα χωριό της οθωμανικής αυτοκρατορίας, που ανήκε στο βιλαέτι της Αδριανούπολης. Πότε ακριβώς δημιουργήθηκε δεν γνωρίζουμε, γιατί δεν υπάρχει συστηματική καταγραφή της ιστορίας του. Υποθέτουμε ότι ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα. Η πρώτη αναφορά που γίνεται σε αυτό είναι από τον Εβλιγιά Τσελεμπί το 1667. Αναφέρει μόνον το όνομα του χωριού, αλλά η πληροφορία του είναι πολύτιμη, γιατί τουλάχιστον μαθαίνουμε ότι το 1667 το Σουφλί, Σοφουλού (Sofulu) στα τούρκικα, υπήρχε.

Το Σουφλί και ο Έβρος, ανυπόγραφο έργο ντόπιου ζωγράφου, δεκαετία ’30. Ιδιωτική συλλογή.

Η χαμένη ιστορία
Όταν ο Σταμ. Σταμ. επισκέφθηκε το Σουφλί, τον Ιούνιο του 1936, παραξενεύτηκε από τις ονομασίες που είχαν δώσει οι Σουφλιώτες σε δρόμους και συνοικίες, όπως Λέκκα, Κακοσουλίου. Ρώτησε «τον σοφόν φίλον και πολιτευτή του τόπου κ. Κωνσταντίνον Κουρτίδην, ιατρόν, άλλοτε γερουσιαστήν και υπουργόν και πάντοτε φιλόλογον και συγγραφέα», αλλά εκείνος δεν ήξερε να του απαντήσει.
«Είναι δηλωτικόν της ηπειρωτικής των Σουφλιωτών καταγωγής;» αναρωτιέται ο Σταμ. Σταμ. «Περίεργο μ’ αυτή την πόλη που ζητάει την ιστορία της, που δεν είναι μακρινή και δεν τη βρίσκει πουθενά. Το Σουφλί δεν είναι πόλις και πολύ παλαιά. Ούτε έχει ιστορία που ν’ ακουμπάει στην αρχαιότητα. Πώς έχασε τη σύγχρονή του; Πρώτα ήταν χωριό. Εδώ και εξήντα χρόνια με τον σιδηρόδρομο που πέρασε από εκεί αναδείχθηκε σε πόλη. Και σαν έγινε πλέον πόλις, λησμόνησε το παρελθόν».

Διαβάστε περισσότερα

Στη γύρα και στα στέκια της παλιάς Θεσσαλονίκης – Τσάκο και Ντανιέλ

Απόσπασμα από το βιβλίο «Θεσσαλονίκη, όσα θυμάμαι», που περιλαμβάνει αναμνήσεις του συγγραφέα από την παιδική του ηλικία στη Θεσσαλονίκη της δεκαετίας του ’30 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του ’40.

εβραίοι φορτώνουν καράβι
Στο φόρτωμα και στο ξεφόρτωμα των καϊκιών.

Μέσα σε όλο τον κόσμο που έτρεχε κυνηγώντας το καρβέλι, οι συντοπίτες μας οι Εβραίοι τρέχανε κι αυτοί πρώτοι και καλύτεροι, κάνοντας εκτός των άλλων πολλά χαρακτηριστικά επαγγέλματα. Ήταν οι μεταπράτες της αγοράς, που είχαν ειδικευτεί σε δουλειές του ποδαριού. Αυτοί, που δίνανε το δικό τους τόνο στην αγορά και στις γειτονιές. Μια έβλεπες τον Τσάκο να πουλάει σε καρότσι ροδάκινα «λίγο χτυπημενα, λίγο βαρεμένα», φτηνά, να φάει η φτωχολογιά, που τα διαπραγματεύτηκε από κάποιο καΐκι πριν τα πετάξουν ανοιχτά στη θάλασσα, και την άλλη, να πουλάει ο ίδιος, υφάσματα «της πυρκαγιάς και της ασφάλειας», που τα απέσπασε από κάποιο στοκ συμπατριώτη του εμπόρου. Διαβάστε τη συνέχεια

11 Ιουλίου 1942, το Μαύρο Σάββατο στην πλατεία Ελευθερίας

Πρόσκληση για τη συγκέντρωση στην πλατεία Ελευθερία 7-7-1942.jpg

Στις 7 Ιουλίου 1942 ο στρατιωτικός διοικητής της Θεσσαλονίκης, ο διαβόητος Μαξ Μέρτεν, έδωσε διαταγή να συγκεντρωθούν όλοι οι άρρενες Εβραίοι ἡλικίας 18-45 χρόνων στην πλατεία Ελευθερίας, στις 8 το πρωί του Σαββάτου 11 Ιουλίου, για να καταγραφούν και στη συνέχεια να σταλούν σε καταναγκαστικά έργα, μακριά από την πόλη.

Εἰς ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς ταύτης, συνεκεντρώθησαν εἰς τὴν πλατείαν Ἐλευθερίας την 11-7-42 ἡμέραν Σάββατον 9.000 περίπου Ισραηλίται ἡλικίας 18-45 ἐτῶν. Ή πλατεία ἦτο περικυκλωμένη ἀπὸ ἐνόπλους Γερμανούς. 

Bundesarchiv_Bild_101I-168-0894-20A,_Griechenland,_Saloniki,_Erfassung_von_Juden.jpg
Δείτε τις φωτογραφίες

Το παραλιακό τείχος της Θεσσαλονίκης γκρεμίζεται και η πόλη ανασαίνει

Η πρόσφατη ανακάλυψη της φωτογραφίας του παραλιακού τείχους της Θεσσαλονίκης ήταν ένα σημαντικό γεγονός. Ποτέ πριν δεν είχαμε δει αυτήν την εικόνα της εντελώς περίκλειστης πόλης. Υπήρχε βέβαια η υδατογραφία του Σάλακα, που αποτυπώνει την περιτειχισμένη πόλη το 1852, αλλά δεν είναι το ίδιο.
Στην ομάδα του fb Παλιές φωτογραφίες της Θεσσαλονίκης, που είχε την τιμή της πρώτης ανάρτησης, επικρατεί αναβρασμός στην προσπάθεια να αποκρυπτογραφηθεί η φωτογραφία. Η εντυπωσιακή ευκρίνειά της είναι δυνατός σύμμαχος. Αμέσως άρχισαν οι μεγεθύνσεις, οι συγκρίσεις κι έγιναν οι πρώτες εκτιμήσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια

Το στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς και ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός Θεσσαλονίκης

Συνοικισμός βαρόνου Χιρς-είσοδος στο γκέτο.jpg
Η είσοδος του Μπαρόν Χιρς. Η επιγραφή γράφει στα γερμανικά, στα λαδίνο και στα ελληνικά «Ζώνη κατοικουμένη υπό Εβραίων. Απαγορεύεται η είσοδος άνευ αδείας».

Οι φήμες που κυκλοφορούσαν από τον Δεκέμβριο του ’42 ότι η εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης θα εκτοπιστεί και ότι στον σταθμό έχουν συγκεντρωθεί βαγόνια για τη μεταφορά ήταν αληθινές. Ακολούθησε η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και η εφαρμογή των φυλετικών νόμων της Νυρεμβέργης. Παρ’ όλα αυτά ο αρχιραβίνος Κόρετς τους διαβεβαίωνε ότι θα μεταφερθούν όλοι στην Κρακοβία για να ξεκινήσουν μια καινούργια ζωή.
Στις 6 Μαρτίου του 1943 ο συνοικισμός που έχτισε ο βαρώνος Χιρς δίπλα στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό για να στεγάσει τους άστεγους της πυρκαγιάς του 1890 και τα θύματα των τσαρικών πογκρόμ, περιφράχθηκε με ξύλινο φράχτη και συρματόπλεγμα. Τοποθετήθηκαν σκοπιές και προβολείς και έγινε το διαμετακομιστικό στρατόπεδο Μπαρόν Χιρς. Από δω ξεκινούσαν οι αποστολές για το στρατόπεδο του θανάτου.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ταφόπλακες από τα Εβραϊκά Μνήματα

Οι γερμανοί μπήκαν στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου του 1941. Μόλις οι συνθήκες δημιούργησαν την ευκαιρία, ο δήμαρχος Μερκουρίου και ο νέος γενικός διοικητής της Μακεδονίας Σιμωνίδης ζήτησαν από τη γερμανική διοίκηση την απαλλοτρίωση ολόκληρου του εβραϊκού νεκροταφείου.
Τον Δεκέμβριο του 1942, κι ενώ τα πράγματα έπαιρναν βάσει σχεδίου ολοένα και πιο άσχημη τροπή για τους Εβραίους, η γερμανική διοίκηση ενέκρινε το σχέδιο απαλλοτρίωσης. Τον Ιανουάριο του 1943 το παμπάλαιο εβραϊκό νεκροταφείο είχε καταστραφεί.


Για την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου και τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου στη Huffington Post. Σ’ αυτή την ανάρτηση συγκέντρωσα μερικές φωτογραφίες των εβραϊκών μνημάτων μετά την… απαλλοτρίωση.


Εβραικο νεκροταφειο Θεσσαλονικης 2.jpg
Ο χώρος που καταλαμβάνει σήμερα το Εθνικό Κολυμβητήριο.

%ce%bd%cf%84%ce%b1%ce%bd%ce%b9%ce%b1%cf%83%ce%bc%ce%ad%ce%bd%ce%b5%cf%82-%cf%84%ce%b1%cf%86%cf%8c%cf%80%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%b5%cf%82
Γράφει ο Ηλίας Πετρόπουλος: Οἱ ταφόπλακες, ντανιασμένες προσεκτικά, ἔμειναν στά Ἐβρέικα Μνήματα γιά ἀρκετό διάστημα. […] Οἱ ταφόπλακες προστάτευαν τούς χασικλῆδες ἀπό τά περίεργα μάτια, ἀπό τόν καυτερό ἡλιο, ἀπό τόν βαρδάρη.

Δείτε περισσότερες φωτογραφίες