Είδομεν το φως το ηλεκτρικόν

Πριν από την ίδρυση της Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού, το 1950, η μερικώς ηλεκτροδοτούμενη Ελλάδα έπαιρνε ρεύμα από διάφορες εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Μερικώς ηλεκτροδοτούμενη παρέμεινε η Ελλάδα και μετά την ίδρυση της ΔΕΗ. Ας μην φανταστεί κανείς μόνον απομακρυσμένα ορεινά χωριά ή νησιά της άγονης γραμμής. Και στο λεκανοπέδιο της Αττικής υπήρχαν σπίτια χωρίς ηλεκτρικό. Αλλά και στις ηλεκτροδοτημένες περιοχές, η παροχή του ρεύματος δεν ήταν διαρκής και τα σπερματσέτα δεν έλειπαν από κανένα σπίτι.

Τα πράγματα έφτιαξαν από το 1970 και μετά, όταν δημιουργήθηκε το εθνικό δίκτυο ηλεκτροδότησης και το ηλεκτρικό ρεύμα έγινε κοινωνικό αγαθό για όλους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Φουστανελάδες, έντομα και γκαζιέρες

Η φουστανέλα πολλές φορές ταλαιπωρήθηκε στις παλιές διαφημίσεις. Το μάκρος της ανεβοκατέβηκε ανάλογα με τα γούστα, φορέθηκε από άντρες και γυναίκες, και κάποιες φορές συνδυάστηκε με ψηλοτάκουνη γόβα δίνοντας κιτς αποτελέσματα. Όμως, οι δύο παρακάτω διαφημίσεις είναι ευρήματα, γιατί τα σκίτσα έχουν φιλοτεχνηθεί από δύο σπουδαίους καλλιτέχνες.

εντομοκτόνο 1932
Σκίτσο του Αλή Ντίνο Μπέη, 1932

Οι φουστανελάδες με το φέσι με τη μακριά φούντα, που φλιτάρουν καθισμένοι και σκοτώνουν έντομα, είναι σκίτσο του Αλή Ντίνο Μπέη.

Πίτσος Γκαζιέρα 1948
Σκίτσο του Φωκίωνα Δημητριάδη, 1948

Ο φουστανελάς που ορθώνει το ανάστημά του μπροστά στις μεγάλες δυνάμεις, περήφανος για την γκαζιέρα Πίτσος, είναι σκίτσο του Φωκίωνα Δημητριάδη.

Ο Έλατος ο ξακουστός

Ο Έλατος ήταν το πρώτο μαγαζί με δημοτική μουσική στην Αθήνα. Ναός της δημοτικής μουσικής όχι μόνον στην Αθήνα, αλλά σ’ ολόκληρη την Ελλάδα, κατά τον Πάνο Γεραμάνη. Φημισμένο κέντρο διασκέδασης, με ιστορία που ξεκίνησε το 1918 και κράτησε σχεδόν ενενήντα χρόνια.
Πρόσφερε φαγοπότι και παραδοσιακό γλέντι, σε μια εποχή που το δημοτικό τραγούδι δεν έβρισκε θέση στην πρωτεύουσα –ούτε στις ευρωπαϊκού τύπου διασκεδάσεις της αστικής τάξης ούτε στα στέκια της μαγκιάς ούτε στα μινόρε των συνοικισμών ούτε στης Πλάκας της ανηφοριές.
Οι πρώτοι που έμαθαν τον Έλατο ήταν οι εργάτες των μεταλλείων, που έπαιρναν το τρένο από τον σταθμό Λαυρίου. Όταν επέστρεφαν από το Λαύριο, σταματούσαν για μεζέ και κρασί μετά την κούραση της δουλειάς. Το ίδιο και οι εργάτες που γύριζαν από τον Πειραιά με τον σιδηρόδρομο Αθηνών-Πειραιώς. Ο Έλατος βρισκόταν σε κομβικό σημείο –στην πλατεία Λαυρίου, δυο βήματα από την Ομόνοια, οδός 3ης Σεπτεμβρίου αριθμός 16.
Τον αγάπησαν αμέσως οι επαρχιώτες, που είχαν έρθει στην πρωτεύουσα για να βρουν την τύχη τους. Λίγες ευκαιρίες είχαν ν’ ακούσουν τις αγαπημένες τους μουσικές· κυρίως στα γλέντια, που γίνονταν σε σπίτια με την ευκαιρία κάποιου αρραβώνα ή γάμου ή ονομαστικής γιορτής. Αν δεν υπήρχαν όργανα όλο και κάποιος βρισκόταν να φέρει ένα γραμμόφωνο και πλάκες με κλαρίνα.
Το ραδιοφωνικό πρόγραμμα είχε εκπομπές με δημοτική μουσική, αλλά κρατούσαν μόνον λίγα λεπτά. Εξάλλου το ραδιόφωνο ήταν μια ακριβή συσκευή και χρειάστηκε να περάσουν χρόνια μέχρι να γίνει προσιτή.

Γρήγορα η φήμη του υπόγειου μαγαζιού έφτασε εκεί όπου η ξενιτιά και η απόσταση έκαναν τη νοσταλγία δυνατότερη –στους Έλληνες της διασποράς.

Διαβάστε τη συνέχεια

Πτερωτή αράχνη

1938
1938

Η σερπαντίνα! Γιατί άραγε ο Μιμηκόπουλος το 1938 την έλεγε πτερωτή αράχνη, αφού η λέξη σερπαντίνα ήταν πολύ διαδομένη τουλάχιστον από το 1931, που φέρναμε σερπαντίνες από την Ιαπωνία;

Σερπαντίνες Ελεύθ Άνθρ 5-2-1931
1931. Σερπαντίνες Ιαπωνίας.

Άρωμα στη Θεσσαλονίκη και στο σαλόνι

Τα τσιγάρα Άρωμα της καπνοβιομηχανίας Κεράνη ήταν τσιγάρα πολυτελείας, ενώ τα αδέρφια τους τα Έθνος ήταν λαϊκό τσιγάρο, από καπνά δεύτερης διαλογής. Ήταν άφιλτρα σε συσκευασία κασετίνας. Για πολλές δεκαετίες στάθηκαν ψηλά στην προτίμηση των καπνιστών.

Κεράνης Άρωμα 1938
1938

Έχει κι άλλο…

Ξυρίζει, ανάβει, γράφει

«Ξυρίζει, ανάβει, γράφει κι απλουστεύει τη ζωή» έλεγε μια παλιά διαφήμιση για τα ξυραφάκια, τους αναπτήρες και τα στιλό Bic. Χρονολογικά η σειρά πάει ανάποδα. Πρώτα έγραψε, ύστερα άναψε και τέλος ξύρισε.

BIC 1960
1960

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα μπισκότα του Ευθυμιάδη και του Αρτεμιάδη

Μπισκότα ΑΡΕΦ

Για τα Ελληνικά Μπισκότα ΑΡΕΦ οι μόνες πληροφορίες που έχουμε είναι αυτές που αναφέρονται στην αφίσα. Για τα μπισκότα Αρτεμιάδης έχουμε μία χρονολογία.

Μπισκότα Αρτεμιάδης

Η οδός Σταδίου σημαιοστολισμένη το 1934. Στο περίπτερο, που φαίνεται στη δεξιά άκρη της φωτογραφίας, διαφημίζονται τα μπισκότα Αρτεμιάδης.

Σταδίου 1934

Η φωτογραφία είναι από την ομάδα του fb Παλιά Αθήνα.

Βρέχει στη Θεσσαλονίκη

Κεράνης Έθνοςέξτρα 1937.jpg
1937

Επιτέλους! Να κι ένα σκίτσο διαφήμισης με υπογραφή. Ο Νι.Κ. που το υπογράφει άκρη δεξιά στην προκυμαία, προφανώς έχει φιλοτεχνήσει και την όμορφη χειρογραφή. Η καπνοβιομηχανία Κεράνης θέλει να πείσει τους Σαλονικιούς καπνιστές να δοκιμάσουν το τσιγάρο Έθνος Extra.
Το τσιγάρο Έθνος ήταν λαϊκό τσιγάρο. Πουλιόταν σε μεγάλη κασετίνα, σε μικρή και χύμα. Έθνος, Έθνος Extra, Έθνος Εξαιρετικά, ήταν άφιλτρα τσιγάρα που έμειναν ψηλά στην προτίμηση των καπνιστών για μισό αιώνα τουλάχιστον, από το 1926 μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’70, όπου τα γούστα άρχισαν ν’ αλλάζουν.

Φουστανέλα, φούντα στη γόβα, φέσι και φθορισμός

Μήπως δεν δείχνει αρκετά ελληνικό; Ρίξε και μια Ακρόπολη στο φόντο για σιγουριά!

λάμπα LUX 1955

Να ξέρεις τόσο καλό σχέδιο και να αποθεώνεις το κιτς; Γιατί, βρε ανώνυμε σκιτσογράφε; Γιατί;

Το μαντίλι που πετιέται

Τεμπο Ελευθερία 19-10-1965

Την εποχή που σχεδόν σε όλες τις αντρικές τσέπες και τις γυναικείες τσάντες βρισκόταν από ένα μαντίλι, το επιχείρημα των χαρτομάντιλων Τέμπο ήταν ότι το μαντίλι μαζεύει μικρόβια κι έτσι το κρυολόγημα δεν περνάει ποτέ, ενώ το χαρτομάντιλο, που πετιέται μετά από κάθε χρήση, είναι σύμμαχος της υγείας.

Στη δεκαετία του ’60 οι ξένες γλώσσες δεν είχαν τη διάδοση που έχουν στις μέρες μας. Γι’ αυτό ενώ η συσκευασία γράφει Tempo, η διαφήμιση γράφει τη λέξη με ελληνικούς χαρακτήρες. Εκείνη την εποχή το χαρτομάντιλο ήταν μια εισαγόμενη πολυτέλεια που πληρωνόταν μάλλον ακριβά. Ένα πακέτο με δέκα χαρτομάντιλα έκανε τρεις δραχμές. Με τρεις δραχμές μπορούσες ν’ αγοράσεις δύο εφημερίδες.


Αν θέλετε να πάρετε μια ιδέα των τιμών εκείνης της εποχής, διαβάστε πόσο άξιζε ένα πεντακοσάρικο το 1964.