Τα βάρβαρα της αγιαβαρβάρας – ένα γλυκό έθιμο από το Σουφλί

Οι γιορτές της αγίας Βαρβάρας, του αγίου Σάββα και του αγίου Νικολάου, οι τρεις συνεχόμενες γιορτές την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου, στις 4, 5 και 6 του μήνα, λέγονται Νικολοβάρβαρα. Είναι οι μέρες που χειμώνας αρχίζει να γίνεται βαρύς. «Απ’ τα Νικολοβάρβαρα αρχίζει ο χειμώνας» κατά την παροιμία.

Τα γενέθλια της μάνας μου πέφτανε της αγίας Βαρβάρας. Τα γιορτάζαμε με σπιτικούς λουκουμάδες. Η αγία Βαρβάρα είναι η προστάτιδα του πυροβολικού, οι λουκουμάδες πάλι είναι στρογγυλοί σαν τις μπάλες των κανονιών και παραδοσιακά οι λουκουμάδες είναι το γλυκό αυτής της γιορτής. Το 1829, στον πρώτο εορτασμό της αγίας Βαρβάρας ως προστάτιδας του πυροβολικού, προσφέρθηκαν λουκουμάδες στους επισκέπτες του Τάγματος Πυροβολιστών. Την επόμενη χρονιά επαναλήφθηκε το ίδιο και από τότε καθιερώθηκε. Οι λουκουμάδες που έφτιαχνε η μάνα μου έβγαιναν πλακέ σαν τηγανίτες.
Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Ο Μίμης και η Οβομαλτίνη

Οβομαλτίνη 1937
1937

Ο Μίμης είναι αδύνατος σαν μακαρόνι και η μαμά ανησυχεί. Ο μπαμπάς συμπαραστέκεται, χωρίς ν’ αναλαμβάνει καμία πρωτοβουλία, και είναι ο μόνος που δεν έχει όνομα. Να σου εμφανίζεται η πλούσια θεία Ευτέρπη, με φασαμέν, ρενάρ, αμαξάρα και σοφέρ, τα λέει έξω απ’ τα δόντια για το χάλι του παιδιού και την ανικανότητα των γονιών και αποχωρεί. Γκρινιάρα ξεγκρινιάρα, η θεία έχει δίκιο και η μαμά αποφασίζει να ζητήσει υπεύθυνη γνώμη. Φοράει καπέλο, παλτό με γούνινο γιακά, πηγαίνει στη γιατρίνα και μαθαίνει ότι η Οβομαλτίνη θα κάνει τον Μίμη από μακαρόνι κανελόνι. Ο Μίμης παίρνει βάρος και η θεία Ευτέρπη δεν πιστεύει στα μάτια της.

Διαβάστε τη συνέχεια

Θα τα κάνω όλα σαλεπιτζίδικο!

σαλέπης
Από το «Λεξικό της πιάτσας» του Βρασίδα Καπετανάκη

Θα τα κάνω σαλεπιτζίδικο σημαίνει θα τα κάνω λίμπα, θα τα κάνω παγκλίδια. Είναι παλιά έκφραση, που δεν χρησιμοποιείται πια. Τη συνάντησα σε μια προπολεμική εφημερίδα, όπου διάβασα την εξής γουστόζικη είδηση:

Ένας μεθυσμένος, αφού κατέβασε κάμποσες μισές σ’ ένα κρασοπουλιό στα Εξάρχεια, έφυγε με οχτάρια για να γυρίσει σπίτι του. Κάποιο μαγαζί στην οδό Θεμιστοκλέους του τράβηξε την προσοχή. Άρπαξε μια πέτρα και την εκσφενδόνισε στη τζαμαρία φωνάζοντας: «Θα τα κάνω όλα σαλεπιτζίδικο!». Διαβάστε τη συνέχεια

Τα μπισκότα του Ευθυμιάδη και του Αρτεμιάδη

Μπισκότα ΑΡΕΦ

Για τα Ελληνικά Μπισκότα ΑΡΕΦ οι μόνες πληροφορίες που έχουμε είναι αυτές που αναφέρονται στην αφίσα. Για τα μπισκότα Αρτεμιάδης έχουμε μία χρονολογία.

Μπισκότα Αρτεμιάδης

Η οδός Σταδίου σημαιοστολισμένη το 1934. Στο περίπτερο, που φαίνεται στη δεξιά άκρη της φωτογραφίας, διαφημίζονται τα μπισκότα Αρτεμιάδης.

Σταδίου 1934

Η φωτογραφία είναι από την ομάδα του fb Παλιά Αθήνα.

Γιορτινό, αθηναϊκό, κατοχικό τραπέζι

Αμέσως μόλις μπαίνουν οι γερμανοί στην Αθήνα, εξαφανίζονται τα τρόφιμα και η πείνα ξεσπάει απότομα. Η επαρχία κάπως τα βολεύει. Οι μεγάλες πόλεις, όμως, υποφέρουν και πιο πολύ η Αθήνα.

ξηροί καρποί1941

Τα πράγματα έχουν αξία μόνον εφόσον μπορούν να μεταφραστούν σε τρόφιμα.

μικρές αγγελίες1941

Μ’ αυτά που δημοσιεύουν, οι εφημερίδες κάνουν μόνον για χαρτί περιτυλίγματος.

Καθημερινή 1941

εκδήλωση ευγνωμοσύνης 1941.jpg

Πόσω μάλλον που το χαρτί περιτυλίγματος έχει εξαφανιστεί.

χαρτί περιτυλίγ 1941

Ο σκληρός χειμώνας 1941-1942, ο χειμώνας της πείνας, έχει αρχίσει. Όσοι έχουν συγγενείς στην επαρχία, περιμένουν με λαχτάρα ένα δέμα για να φάνε κανένα φαγητό της προκοπής.

δέματα 1941.jpg

Θα προσπαθήσουμε να συνθέσουμε ένα γιορτινό μενού από δημοσιεύματα της Βραδυνής του 1941 και κυρίως από τις στήλες «Αθηναϊκή ζωή» και «Η μαγειρική των περιστάσεων».

Διαβάστε τη συνέχεια

Εμβαλάγια και γκροζέιγ

Η ΕΛΒΑ ήταν βιομηχανία αναψυκτικών στη Θεσσαλονίκη και είχε πρατήριο εργοστασίου στην Αθήνα. Το 1931 τα αναψυκτικά της πωλούνταν «εντός χαρτίνου εμβαλαγίου».
Όμως, τι ήταν το εμβαλάγιον;

αναψυκτικό Ακρόπολις 6-7-1938
1931

Διαβάστε τη συνέχεια

Η οδός Μέρλιν, ο Σπύρος Μελάς, τα γλυκά και τα πικρά

Στο νούμερο 6 ενός χωματόδρομου της Αθήνας βρισκόταν ένα όμορφο νεοκλασικό, που η κακή του μοίρα θέλησε να γίνει κολαστήριο στον καιρό της Κατοχής. Σ’ αυτόν τον δρόμο, στην οδό Μέρλιν, στο νούμερο 4 υπήρχε προπολεμικά ένα εκλεκτό ζαχαροπλαστείο με εκλεκτούς πελάτες, το «Δεσποτικόν» του Αντώνη Ακζιώτη. Εκείνη την εποχή, στο κομψό Κολωνάκι, η οδός Πατριάρχου Ιωακείμ ήταν χωματόδρομος και από την οδό Πινδάρου ψηλά ο βοσκός και τα προβατάκια του αγνάντευαν την Αθήνα που μεγάλωνε.

Μετά τον πόλεμο σε μερικά κολωνακιώτικα σπίτια άκουγες κακαρίσματα. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έβαζαν κότες στις ταράτσες και στις αυλές, για να παίρνουν τα δυναμωτικά αυγά τους. Διαβάστε τη συνέχεια

Μια ζωή Γκέισα

 

Μπρικ είναι τα αυγά του σολομού σαν ροζ χαντρούλες. Εντάξει, σολομούς δεν είχαμε στην Ελλάδα, οπότε εισάγαμε μπρικ, που είναι νηστίσιμο και θρεπτικό. Τώρα έχουμε σολομούς, αλλά είναι ιχθυοτροφείου κι έχουν βγάλει κακό όνομα, γιατί τους ταΐζουν αντιβιοτικά, υποκατάστατα και συνθετικές τροφές, για να μεγαλώσουν και να πάρουν ροζ χρώμα. Γιατί όμως εισάγαμε καβούρια και αχιβάδες; Δεν είχαμε;

 

Και καλά ο τόνος. Μέχρι το 1987, που άρχισε η συστηματική αλιεία του στην Ελλάδα, τόνο έτρωγαν λίγοι. Από το 1987 και μετά εξάγουμε το 80% της παραγωγής στην Ιαπωνία και κατόπιν εισάγουμε κονσέρβες Γκέισα με τόνο Ταϊλάνδης. Αλλά οι γαρίδες; Βέβαια, η διαφήμιση είναι του 1931, αλλά στην Κατοχή η γάμπαρη του Αμβρακικού χόρτασε πολύ κόσμο.

 

Σαρδέλες περίφημες και σκουμπριά με ντομάτα εισαγωγής. Τελικά οι αδελφοί Νοζάκι, με τα κονσερβοποιημένα προϊόντα θαλάσσης, έκαναν χρυσές δουλειές με μεγάλη διάρκεια. Η εταιρεία είναι made in USA και ξεκίνησε το 1907 στον Σαν Φρανσίσκο. Εξάγει στην Ελλάδα από το 1931 (χρονολογία της παλιότερης διαφήμισης που έχω βρει μέχρι τώρα). Σήμερα κάποιοι Nozaki brothers είναι χαρακτήρες άνιμε και η φίρμα Geisha ανήκει στην ιαπωνική Kawasho Foods Corporation, η οποία εξακολουθεί να μας προμηθεύει σαρδέλες, σκουμπριά και τόνους σε κονσέρβα. Και όχι μόνον εμάς, αλλά όλη την Ευρώπη, την Ασία, τη Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Αμερική.
Τέτη Σώλου
Αύγουστος 2017

 

Ένα τετράδιο τιμωρίας που έγινε τετράδιο γλυκισμάτων και μία γλυκιά συνταγή

Ένα πρωινό πριν από μερικά χρόνια, στην κουζίνα της θείας Κροταλίας επικρατούσε μια χαρούμενη αναστάτωση. Πλησίαζε κάποια μεγάλη γιορτή και θα γινόταν οικογενειακό τραπέζι. Είχε αποφασίσει να φτιάξει το υπέροχο γλυκό με σιρόπι, που έφτιαχνε η μάνα της. Για να μην κάνει κανένα λάθος, συμβουλεύτηκε την αυθεντική συνταγή.
Παρουσίασε ένα μικρό τετράδιο, ταλαιπωρημένο από τη χρήση, γραμμένο με πένα, πριν από πολλές δεκαετίες.
Το τετράδιο αυτό έχει για μένα συναισθηματική αξία, μια και είναι γραμμένο από το χέρι της γιαγιάς μου. Όμως, το εκτίμησα και ως ενδιαφέρον εύρημα. Είναι ένα οικογενειακό κειμήλιο από αυτά που φυλάει κανείς για να μην πάθουν τίποτα και τα χρησιμοποιεί σπάνια, πάλι για να μην πάθουν τίποτα. Ταυτόχρονα είναι ένας μικρός τσελεμεντές με διατροφικές συνήθειες της μεσαίας τάξης άλλων εποχών. Οι συνταγές του δεν έχουν μόνο τερψιλαρύγγια αξία.

ce95cebecf8ecf86cf85cebbcebbcebf_ceb3cebbcf85cebaceb9ceacceb6cf89ceaeΟ αγαπημένος μου συγγραφέας είπε ότι η ιστορία γράφεται τόσο στα πεδία των μαχών όσο και στις μικρές αγγελίες των εφημερίδων.
«Γιατί όχι και σ’ ένα τετράδιο γλυκισμάτων;» σκέφτηκα.
Έτσι, αυτό το τετράδιο στάθηκε η αφορμή να φτιαχτεί το βιβλίο «Γλυκιά ζωή», ένα λεύκωμα μνήμης με φωτογραφίες και ιστορικές αναφορές, που αναπαριστά τη ζωή στο Σουφλί στις παραμονές του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου. Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2011 εκτός εμπορίου, σε αριθμημένα αντίτυπα και είναι εξαντλημένο.

Ας δούμε το τετράδιο.

Τετράδιο τιμωρίας
Το εξώφυλλο του τετραδίου τιμωρίας που έγινε Τετράδιο Γλυκισμάτων.

Έχει και συνέχεια

Μαύρη, γλυκιά και υγιεινή

Όταν η Ελλάδα έγινε ανεξάρτητο κράτος, το μόνο πράγμα που είχε προς εξαγωγή ήταν η σταφίδα. Παράγαμε σταφίδες που τις αγόραζαν οι Άγγλοι για να φτιάχνουν πουτίγκες και όταν σταμάτησαν οι Άγγλοι να προτιμάνε τη σταφίδα μας, έπαθαν φυλλοξήρα τα γαλλικά αμπέλια και επί δέκα χρόνια στέλναμε σταφίδες στη Γαλλία για να φτιάχνουν κρασί. Αυτά μέχρι το 1890, που συνήλθαν τα αμπέλια της Γαλλίας κι εμείς «δυστυχώς επτωχεύσαμεν». Οι εξαγωγές μας έπεσαν κατακόρυφα, το ίδιο και η τιμή της σταφίδας. Για να σώσει κάπως την κατάσταση το ελληνικό κράτος αγόραζε σταφίδες για να φτιάχνει οινόπνευμα.
Μετά το 1932 που ξαναπτωχεύσαμε, Συνεχίστε, έχει κι άλλο…