Οβομαλτίνη, τρίτη κι άγγιχτη

Έχουμε ξαναμιλήσει για την Οβομαλτίνη. Ξεχώρισα τις διαφημίσεις της, γιατί έχουν μορφή κόμικς, πράγμα πολύ πρωτότυπο για τη δεκαετία του ’30. Τα κόμικς έρχονται από το εξωτερικό, όπως άλλωστε και το προϊόν που διαφημίζουν.
Γίνεται ξεκάθαρο πως Οβομαλτίνη είναι προϊόν για παιδιά ανόρεχτα κι αδύναμα στις διαφημίσεις των τελευταίων χρόνων της δεκαετίας. Με τον Μίμη, που ήταν αδύνατος σαν μακαρόνι, έκανε το θαύμα της, γιατί είναι θρεπτική, διεγείρει την όρεξη, ευνοεί την ανάπτυξη, τονώνει τον οργανισμό και βελτιώνει τη διάθεση. Το ίδιο θαυματουργή είναι και στην περίπτωση του Τάκη. Το αδύναμο και άκεφο αγόρι στο τελευταίο καρέ έχει πάρει βάρος και είναι δυνατό, ζωηρό και ευδιάθετο, άξιο συγχαρητηρίων. Οι γονείς του παραδέχονται ότι αυτή τη δύναμη του την έδωσε η Οβομαλτίνη.

Ας πω παρεμπιπτόντως ότι μέχρι στιγμής δεν έχω βρει διαφήμιση-κόμικς της Οβομαλτίνης που να πρωταγωνιστεί κορίτσι. Μόνον τα αγόρια είχαν προβλήματα; Ή μόνον τα προβλήματα των κανακάρηδων είχαν προτεραιότητα;

Οβομαλτίνη 1938 β
1938
Οβομαλτίνη 1937 β
1937

Η Οβομαλτίνη διαφημίζεται ως προϊόν για παιδιά στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του ’30. Στα πρώτα χρόνια, όμως, της δεκαετίας, η Οβομαλτίνη διαφημίζεται ως προϊόν για μεγάλους, που τονώνει τον οργανισμό, δίνει τέλος στις αϋπνίες, όπως στην περίπτωση της Δώρας, και εξουδετερώνει τη δυσθυμία και την υπερκόπωση.
Για το καλοκαίρι, μάλιστα, η διαφήμιση συνιστά Οβομαλτίνη εν ψυχρώ.
Και τι καινοτομία! Η παγωμένη Οβομαλτίνη φτιάχνεται σε ειδικό κύπελλο, που κλείνει με καπάκι και που ακόμα δεν έχει όνομα. Αργότερα θα ονομαστεί σέικερ.

Οβομαλτίνη 1930
1930
Advertisements

Μπακαλιάρος σκορδαλιά. Ναι, αλλά ο σωστός!

Μπακαλιάρος σκορδαλιά 1953
1953

Είναι γνωστή η ασυνεννοησία Αθηναίων και Σαλονικιών σχετικά με τη σωστή ονομασία των πιτόγυρων, των σάντουιτς και των τυριών. Όσοι νομίζουν ότι το σουβλάκι είναι μονοσήμαντη έννοια είναι μακριά νυχτωμένοι.
Σε πανελλαδικό επίπεδο, διαφωνίες έχουν παρατηρηθεί γύρω από το θέμα «μουσακάς», αν θα είναι με μελιτζάνες και κολοκύθια ή μόνον με μελιτζάνες και αν θα μπει στρώση πατάτας. Οι διαφωνίες αυτές αφορούν τον τρόπο παρασκευής, δεν έχουν μεγάλη ένταση και οι λογομαχίες, κατά κανόνα, λήγουν ειρηνικά.
Η σκορδαλιά είναι ένα ζήτημα που θα μπορούσε να δημιουργήσει αναταράξεις, αλλά το συγκεκριμένο έδεσμα έχει πάψει στην εποχή μας να είναι όσο δημοφιλές ήταν παλιότερα, λόγω περιορισμένης ανοχής στην έντονη μυρωδιά του σκόρδου.
Παραδοσιακά η σκορδαλιά βρίσκεται στο ελληνικό τραπέζι την 25η Μαρτίου, όταν η χριστιανοσύνη γιορτάζει τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και ο ελληνισμός την έναρξη της Επανάστασης του 1821, και συνοδεύει τον τηγανιτό μπακαλιάρο. Το πατροπαράδοτο έθιμο θέλει μπακαλιάρο σκορδαλιά και την Κυριακή των Βαΐων, όπως προτρέπει η διπλανή καταχώριση.
Η σκορδαλιά με καρύδι είναι εκλεκτό έδεσμα, το οποίο καταναλώνεται με φειδώ, και σ’ αυτό συμφωνούν όλοι. Οι διαφωνίες προκύπτουν γύρω από το αν η σωστή σκορδαλιά φτιάχνεται με ψωμί ή με πατάτα. Και οι δύο εκδοχές έχουν τους φανατικούς υποστηρικτές τους.
Αν η σκορδαλιά με πατάτα θα είναι απλή σκορδαλιά ή αλιάδα καθορίζεται από την ποσότητα του σκόρδου. Η αλιάδα, ως γνωστόν, είναι πύραυλος. Η κεφαλονίτικη αλιάδα θέλει αμέτρητα σκόρδα και πολύ κοπάνημα στο γουδί.
Όσο για τον μπακαλιάρο, είτε είναι φιλέτο είτε είναι κροκέτες, τρώγεται ευχάριστα, φτάνει να έχει ξαλμυριστεί σωστά και να είναι τραγανός, πράγμα που επιτυγχάνεται με προσθήκη μαγιάς στο κουρκούτι.

Η πελάδα του Μπριόλα
Κάποιοι Αθηναίοι καλοφαγάδες έλεγαν ότι την καλύτερη σκορδαλιά την έφτιαχνε μια ταβέρνα στο Παγκράτι, η «Πελάδα του Μπριόλα». Διαβάστε τη συνέχεια

Ακόμα μία Οβομαλτίνη σε κόμικ

Για τα παιδιά δυναμωτικό, για τους μεγάλους υπνωτικό;
Σε διαφήμιση του 1937 είδαμε τον Μίμη, ένα αγόρι που ήταν αδύνατο σαν μακαρόνι, να παίρνει βάρος και να δυναμώνει χάρη στην Οβομαλτίνη. Στην παρακάτω διαφήμιση του 1933, η Δώρα, μια νέα γυναίκα που υποφέρει από αϋπνίες, λύνει το πρόβλημά της με την Οβομαλτίνη.
Δημιουργείται η απορία πώς πλασαρίστηκε η Οβομαλτίνη, όταν ήρθε από την Ελβετία στην Ελλάδα. Ήταν για μεγάλους ή για μικρούς; Ήταν κατευναστικό ή τονωτικό;
Ας παρακολουθήσουμε, όμως, την αγωνία της Δώρας.
Η Δώρα, όσα προβατάκια και αν μετρήσει, είναι αδύνατον να κοιμηθεί. Αποτέλεσμα; Έχει γίνει ράκος από την αϋπνία. Στο σουπερμάρκετ ακούει δύο φίλες της, ντυμένες γκραν, που δεν έχουν αντιληφθεί την παρουσία της, να σχολιάζουν ότι δείχνει δέκα χρόνια μεγαλύτερη από τον άντρα της. Μετά από τέτοιο χτύπημα κάτω από τη ζώνη, η Δώρα δοκιμάζει την Οβομαλτίνη. Πίνει το βράδυ και σε δέκα λεπτά κοιμάται μονορούφι μέχρι το πρωί, για να ξυπνήσει άλλος άνθρωπος.

Οβομαλτίνη 1933
1933

Οι διαφημίσεις της Οβομαλτίνης ήταν εισαγόμενες και απεικόνιζαν μια καθημερινότητα τύπου αριστοκρατικό Κολωνάκι. Εκτός αυτού στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’30 δεν υπήρχαν σουπερμάρκετ, αλλά παντοπωλεία, κοινώς μπακάλικα.
Δείτε ΕΔΩ τη διαφήμιση του 1937, με τον αδύνατο σαν μακαρόνι Μίμη και τη ζάπλουτη θεία Ευτέρπη.

Τα βάρβαρα της αγιαβαρβάρας – ένα γλυκό έθιμο από το Σουφλί

Οι γιορτές της αγίας Βαρβάρας, του αγίου Σάββα και του αγίου Νικολάου, οι τρεις συνεχόμενες γιορτές την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου, στις 4, 5 και 6 του μήνα, λέγονται Νικολοβάρβαρα. Είναι οι μέρες που χειμώνας αρχίζει να γίνεται βαρύς. «Απ’ τα Νικολοβάρβαρα αρχίζει ο χειμώνας» κατά την παροιμία.

Τα γενέθλια της μάνας μου πέφτανε της αγίας Βαρβάρας. Τα γιορτάζαμε με σπιτικούς λουκουμάδες. Η αγία Βαρβάρα είναι η προστάτιδα του πυροβολικού, οι λουκουμάδες πάλι είναι στρογγυλοί σαν τις μπάλες των κανονιών και παραδοσιακά οι λουκουμάδες είναι το γλυκό αυτής της γιορτής. Το 1829, στον πρώτο εορτασμό της αγίας Βαρβάρας ως προστάτιδας του πυροβολικού, προσφέρθηκαν λουκουμάδες στους επισκέπτες του Τάγματος Πυροβολιστών. Την επόμενη χρονιά επαναλήφθηκε το ίδιο και από τότε καθιερώθηκε. Οι λουκουμάδες που έφτιαχνε η μάνα μου έβγαιναν πλακέ σαν τηγανίτες.
Διαβάστε τη συνέχεια

Ο Μίμης και η Οβομαλτίνη

Οβομαλτίνη 1937
1937

Ο Μίμης είναι αδύνατος σαν μακαρόνι και η μαμά ανησυχεί. Ο μπαμπάς συμπαραστέκεται, χωρίς ν’ αναλαμβάνει καμία πρωτοβουλία, και είναι ο μόνος που δεν έχει όνομα. Να σου εμφανίζεται η πλούσια θεία Ευτέρπη, με φασαμέν, ρενάρ, αμαξάρα και σοφέρ, τα λέει έξω απ’ τα δόντια για το χάλι του παιδιού και την ανικανότητα των γονιών και αποχωρεί. Γκρινιάρα ξεγκρινιάρα, η θεία έχει δίκιο και η μαμά αποφασίζει να ζητήσει υπεύθυνη γνώμη. Φοράει καπέλο, παλτό με γούνινο γιακά, πηγαίνει στη γιατρίνα και μαθαίνει ότι η Οβομαλτίνη θα κάνει τον Μίμη από μακαρόνι κανελόνι. Ο Μίμης παίρνει βάρος και η θεία Ευτέρπη δεν πιστεύει στα μάτια της.

Διαβάστε τη συνέχεια

Θα τα κάνω όλα σαλεπιτζίδικο!

σαλέπης
Από το «Λεξικό της πιάτσας» του Βρασίδα Καπετανάκη

Θα τα κάνω σαλεπιτζίδικο σημαίνει θα τα κάνω λίμπα, θα τα κάνω παγκλίδια. Είναι παλιά έκφραση, που δεν χρησιμοποιείται πια. Τη συνάντησα σε μια προπολεμική εφημερίδα, όπου διάβασα την εξής γουστόζικη είδηση:

Ένας μεθυσμένος, αφού κατέβασε κάμποσες μισές σ’ ένα κρασοπουλιό στα Εξάρχεια, έφυγε με οχτάρια για να γυρίσει σπίτι του. Κάποιο μαγαζί στην οδό Θεμιστοκλέους του τράβηξε την προσοχή. Άρπαξε μια πέτρα και την εκσφενδόνισε στη τζαμαρία φωνάζοντας: «Θα τα κάνω όλα σαλεπιτζίδικο!». Διαβάστε τη συνέχεια

Τα μπισκότα του Ευθυμιάδη και του Αρτεμιάδη

Μπισκότα ΑΡΕΦ

Για τα Ελληνικά Μπισκότα ΑΡΕΦ οι μόνες πληροφορίες που έχουμε είναι αυτές που αναφέρονται στην αφίσα. Για τα μπισκότα Αρτεμιάδης έχουμε μία χρονολογία.

Μπισκότα Αρτεμιάδης

Η οδός Σταδίου σημαιοστολισμένη το 1934. Στο περίπτερο, που φαίνεται στη δεξιά άκρη της φωτογραφίας, διαφημίζονται τα μπισκότα Αρτεμιάδης.

Σταδίου 1934

Η φωτογραφία είναι από την ομάδα του fb Παλιά Αθήνα.

Γιορτινό, αθηναϊκό, κατοχικό τραπέζι

Αμέσως μόλις μπαίνουν οι γερμανοί στην Αθήνα, εξαφανίζονται τα τρόφιμα και η πείνα ξεσπάει απότομα. Η επαρχία κάπως τα βολεύει. Οι μεγάλες πόλεις, όμως, υποφέρουν και πιο πολύ η Αθήνα.

ξηροί καρποί1941

Τα πράγματα έχουν αξία μόνον εφόσον μπορούν να μεταφραστούν σε τρόφιμα.

μικρές αγγελίες1941

Μ’ αυτά που δημοσιεύουν, οι εφημερίδες κάνουν μόνον για χαρτί περιτυλίγματος.

Καθημερινή 1941

εκδήλωση ευγνωμοσύνης 1941.jpg

Πόσω μάλλον που το χαρτί περιτυλίγματος έχει εξαφανιστεί.

χαρτί περιτυλίγ 1941

Ο σκληρός χειμώνας 1941-1942, ο χειμώνας της πείνας, έχει αρχίσει. Όσοι έχουν συγγενείς στην επαρχία, περιμένουν με λαχτάρα ένα δέμα για να φάνε κανένα φαγητό της προκοπής.

δέματα 1941.jpg

Θα προσπαθήσουμε να συνθέσουμε ένα γιορτινό μενού από δημοσιεύματα της Βραδυνής του 1941 και κυρίως από τις στήλες «Αθηναϊκή ζωή» και «Η μαγειρική των περιστάσεων».

Διαβάστε τη συνέχεια

Εμβαλάγια και γκροζέιγ

Η ΕΛΒΑ ήταν βιομηχανία αναψυκτικών στη Θεσσαλονίκη και είχε πρατήριο εργοστασίου στην Αθήνα. Το 1931 τα αναψυκτικά της πωλούνταν «εντός χαρτίνου εμβαλαγίου».
Όμως, τι ήταν το εμβαλάγιον;

αναψυκτικό Ακρόπολις 6-7-1938
1931

Διαβάστε τη συνέχεια

Η οδός Μέρλιν, ο Σπύρος Μελάς, τα γλυκά και τα πικρά

Στο νούμερο 6 ενός χωματόδρομου της Αθήνας βρισκόταν ένα όμορφο νεοκλασικό, που η κακή του μοίρα θέλησε να γίνει κολαστήριο στον καιρό της Κατοχής. Σ’ αυτόν τον δρόμο, στην οδό Μέρλιν, στο νούμερο 4 υπήρχε προπολεμικά ένα εκλεκτό ζαχαροπλαστείο με εκλεκτούς πελάτες, το «Δεσποτικόν» του Αντώνη Ακζιώτη. Εκείνη την εποχή, στο κομψό Κολωνάκι, η οδός Πατριάρχου Ιωακείμ ήταν χωματόδρομος και από την οδό Πινδάρου ψηλά ο βοσκός και τα προβατάκια του αγνάντευαν την Αθήνα που μεγάλωνε.

Μετά τον πόλεμο σε μερικά κολωνακιώτικα σπίτια άκουγες κακαρίσματα. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έβαζαν κότες στις ταράτσες και στις αυλές, για να παίρνουν τα δυναμωτικά αυγά τους. Διαβάστε τη συνέχεια