Η ανεπανάληπτη Αγγέλα Λυκιαρδοπούλου

Στο άρθρο για τα «αντρικά», είχα υποσχεθεί φωτογραφία της Αγγέλας Λυκιαρδοπούλου στη χαρακτηριστική και πρωτοποριακή για την εποχή εμφάνισή της με σμόκιν.
Ιδού η ανεπανάληπτη Αγγέλα και λίγα λόγια για τη ζωή της.

Η Αγγέλα Λυκιαρδοπούλου ήταν η πρώτη Ελληνίδα καλλιτέχνιδα που εμφανίστηκε επί σκηνής φορώντας σμόκιν. (Φωτογραφία από το αρχείο του Βαγγέλη Λυκιαρδόπουλου).

Συνεχίστε! Έχει κι άλλο…

Ο Θρασύβουλος που ήταν Χριστίνα – μεταμφιέστηκε σε αγόρι για να βρει δουλειά και δημιούργησε ερωτικές σχέσεις με γυναίκες για να μην την υποψιαστούν

Χειμώνας του 1939. Στις πέντε τα ξημερώματα ένας νεαρός ποδηλάτης, μ’ ένα καλάθι με κούμαρα δεμένο στο ποδήλατο, πήγαινε αντικανονικά στην οδό Σικελιανού στους Αμπελόκηπους. Ένας αστυφύλακας τον σταμάτησε για να του κάνει έλεγχο. Ο ποδηλάτης δεν είχε άδεια, ο αστυφύλακας υποψιάστηκε ότι το ποδήλατο ήταν κλεμμένο και τον συνέλαβε. Νεαρός, ποδήλατο και κούμαρα βρέθηκαν στο αστυνομικό τμήμα Αμπελοκήπων.
— Είσαι ο και λέγεσαι.
— Θρασύβουλος Ανδριανόπουλος.

Ο νεαρός ποδηλάτης

Ο ενωμοτάρχης διέταξε την κράτησή του, γιατί ένα ποδήλατο είχε κάνει φτερά από τους Ποδαράδες και μάλλον ήταν αυτό με τα κούμαρα. Ο Θρασύβουλος κλείστηκε στο κρατητήριο. Το πρωί διατάχθηκε έρευνα στην κάμαρα που νοίκιαζε, Ηπείρου και Φυλής, μήπως βρεθούν και άλλα κλοπιμαία. Βρέθηκε μια βαλίτσα με γυναικεία ρούχα.
Άρχισε η ανάκριση.
— Τα ’κλεψες.
— Όχι.
— Βρε, τα ’κλεψες και λέγε από πού.
— Δεν τα ’κλεψα. Ορκίζομαι στα κόκαλα του πατέρα μου και της μάνας μου.
— Και πού τα βρήκες;
— Δικά μου είναι.
— Ποιον κοροϊδεύεις, ρε;
Στο σημείο αυτό ο Θρασύβουλος έφαγε μερικές σφαλιάρες, μέχρι που έβαλε τα κλάματα και ξεκούμπωσε το πουκάμισό του τόσο όσο…
— Δεν είμαι αγόρι. Κορίτσι είμαι.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τον καιρό που οι γυναίκες δεν φορούσαν «αντρικά» και το παντελόνι αποτελούσε προσβολή της δημοσίας αιδούς

Όταν η Ρένα έφυγε από το σπίτι του πλούσιου θείου της, όπου της φέρονταν άσχημα και τη μεταχειρίζονταν σαν υπηρέτρια, αναγκάστηκε να δουλέψει. Έψαχνε για μέρες στις μικρές αγγελίες των εφημερίδων, αλλά μάταια. Άλλοτε τη θέση την είχε πάρει κάποια άλλη και άλλοτε ο εργοδότης είχε πονηρούς σκοπούς. Στην αγωνία της, της ήρθε η ιδέα να φορέσει κουστούμι και ν’ αναζητήσει δουλειά ως άντρας. Έκοψε τα μαλλιά της, συστήθηκε ως Περικλής και προλήφθηκε σαν βοηθός σοφέρ σε κάποιο πλούσιο σπίτι.
Αυτά συνέβαιναν στα Τέσσερα σκαλοπάτια, μια από τις αγαπημένες ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, που γυρίστηκε το 1950. 

Τα τέσσερα σκαλοπάτια

Η Ζινέτ Λακάζ με κοντό μαλλί και «αντρικά» στην ταινία «Τα τέσσερα σκαλοπάτια».

Για πολλές δεκαετίες το παντελόνι ήταν αποκλειστικά αντρικό ρούχο και σημάδι ανδρισμού. Η φράση «εγώ φοράω παντελόνια», σήμαινε ότι αυτός που την έλεγε διέθετε εντιμότητα και ο λόγος του ήταν συμβόλαιο. Καααλά!

μόδα πλαζ 1932.jpg

1932

Εντυπωσιακές εικόνες, όπως η παραπάνω γαλλική, αναδημοσιεύονταν μεν στις ελληνικές εφημερίδες, αλλά δεν είχαν καμία σχέση με την ελληνική πραγματικότητα. Γυναίκα με κοντά μαλλιά, τσιγάρο και παντελόνι μπορεί στη Γαλλία να θεωρούταν κομψή, αλλά στην Ελλάδα ήταν εξώλης και προώλης. Άσε που οι Έλληνες στις παραλίες εμφάνιζαν εικόνα προσφυγιάς με τις καλαθούνες, τις συμπεθέρες, τα πιτσιρίκια, τον πάτερ-φαμίλια, τα λουτρόπανα, τις ρόμπες και τα κεφτεδάκια.
Στη δεκαετία του ’30 οι γυναίκες δεν εμφανίζονταν δημόσια φορώντας παντελόνι και όσες το τόλμησαν ή τις μάζεψε η αστυνομία ή τις έγραψαν οι εφημερίδες – ή και τα δύο μαζί.
Τα άρθρα διανθίζονταν με πικρόχολα και χλευαστικά σχόλια και με επιεικώς απαράδεκτους χαρακτηρισμούς για το ποιόν της γυναίκας και την ψυχική της υγεία. Αν μάλιστα η συμπεριφορά της ήταν αντισυμβατική, ο χαρακτηρισμός «ψυχοπαθής» ήταν ψωμοτύρι· και πλάι του κολλούσαν την πληροφορία ότι επρόκειτο περί κομμουνίστριας, γιατί, ως γνωστόν, αυτές οι κομμουνίστριες, ανέκαθεν, ήταν
ικανές για όλα.

Ο Θρασύβουλος που ήταν Χριστίνα

Η Χριστίνα ως Θρασύβουλος.

Η Χριστίνα δεν χαρακτηρίστηκε ούτε ψυχοπαθής ούτε κομμουνίστρια, γιατί η ιστορία της συγκίνησε το πανελλήνιο.
Εγκατέλειψε τη φτώχεια του χωριού της και την οικογενειακή εστία, που μετά τον θάνατο των γονιών μόνο δυστυχία είχε προσφέρει, φόρεσε αντρικά κι έγινε Θρασύβουλος για να κερδίσει τον επιούσιο. Έψαξε ακούραστα για δουλειά από πόλη σε πόλη της Πελοποννήσου, μέχρι που έφτασε και στην πρωτεύουσα.
Το καλοκαίρι του 1938 που ξεκίνησε η περιπέτεια, η Χριστίνα δεν ήταν παρά δεκατριών χρόνων. Δούλεψε σκληρά, έκανε φιλίες με συναδέλφους και βγήκε ραντεβού με κορίτσι, για το… ξεκάρφωμα. Ήταν ένα δυνατό κι έξυπνο πλάσμα που, όταν μαθεύτηκε η ιστορία της, κέρδισε τη συμπάθεια της κοινής γνώμης, των εφημερίδων και των αρχών, λέγοντας ότι αυτός ήταν ο μόνος τρόπος που είχε για να κερδίσει τη ζωή της, χωρίς να κινδυνέψει η τιμή της. 

κορίτσι δούλευε σαν αγόρι 1939.jpg

1939


ΕΔΩ μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη την περιπέτεια της Χριστίνας.


Η ιστορία της Μαίρης

Η Μαίρη, 1933.

Η Μαίρη ήταν διαφορετική περίπτωση. Προερχόταν από πλούσια οικογένεια, είχε ζήσει στο εξωτερικό, ήταν μορφωμένη και δεν την απασχολούσε το θέμα της τιμής και της επιβίωσης, αλλά της αυτοδιάθεσης.  Με τα μαλλιά κομμένα κοντά, φορώντας μπερέ και παντελόνι, κατέβηκε ένα βράδυ στον Πειραιά και διασκέδασε σε ύποπτα κέντρα. Κάποιοι θεώρησαν ότι πήγαινε γυρεύοντας και της επιτέθηκαν «με ευνόητους σκοπούς». Εκείνη όχι μόνον αντιστάθηκε, αλλά τράβηξε μαχαίρι και κυνήγησε τους επίδοξους βιαστές. Κατέληξε στο αστυνομικό τμήμα. Στον ντόρο που ακολούθησε κανείς δεν αναρωτήθηκε γιατί κατέληξε μόνον η Μαίρη στο τμήμα και όχι οι επίδοξοι βιαστές. Τα περί αυτοδιάθεσης της Μαίρης ήταν ψιλά γράμματα για τους αστυνομικούς και τους δημοσιογράφους, που τη χαρακτήριζαν «ηρωίδα των τεκέδων», «πράκτορα της Γκεπεού» και που είχαν βγάλει τη διάγνωση ότι είναι ψυχοπαθής και ότι πρέπει να εγκλειστεί στο Δαφνί.

ψυχοπαθής αντρικά 1933

Οι μόνες γυναίκες που ο πουριτανισμός της εποχής ανεχόταν να φοράνε παντελόνια ήταν οι καλλιτέχνιδες.

Η Αγγέλα

Η Αγγέλα Λυκιαρδοπούλου ήταν η πρώτη γυναίκα στην Ελλάδα που εμφανίστηκε επί σκηνής φορώντας φράκο.

Η Αγγέλα Λυκιαρδοπούλου

Η Αγγέλα ήταν από καλλιτεχνική οικογένεια, αδελφή του συνθέτη Βαγγέλη Λυκιαρδόπουλου.  Εμφανιζόταν με την κιθάρα της στην περίφημη Μάντρα του Αττίκ και συνεργάστηκε με μεγάλα ονόματα της ελληνικής μουσικής σκηνής: Θεόφραστο Σακελλαρίδη, Κώστα Κοφινιώτη, Μιχάλη Σουγιούλ, Γιάννη Βέλλα, τη Δανάη, την Κάκια Μένδρη και τη Νινή Ζαχά. Τραγούδησε με τον Εντουάρντο Μπιάνκο, τον βασιλιά του τανγκό, κι έκανε παγκόσμια περιοδεία μαζί του. Συνέχισε την καριέρα της στο εξωτερικό κι εγκαταστάθηκε στο Χόλιγουντ, όπου πέρασε την υπόλοιπη ζωή της.


Κάποια ξένη ηθοποιός, τη δεκαετία του ’30, που κυκλοφόρησε με παντελόνι στους κεντρικούς δρόμους της πρωτεύουσας, πρέπει να αισθάνθηκε πολύ αμήχανα, γιατί όλοι την κοίταζαν σαν περίεργο φαινόμενο. Παραλίγο να την προγκάρουν, αλλά γλίτωσε, όταν έγινε γνωστό ότι ήταν εγγλέζα και όχι κάποια εκκεντρική Αθηναία.

γυναίκα με παντελόνια Αθήνα1939

1939

Βέβαια, εκείνη την εποχή ο συντηρητισμός όχι μόνον έφτανε στα όρια του παραλογισμού, αλλά τα ξεπέρναγε. Κάποιοι σοφοί εγκέφαλοι προβληματίζονταν αν ήταν σωστό οι γυναίκες ν’ ασχολούνται με τον αθλητισμό. Με τη γυμναστική δεν είχαν πρόβλημα, αλλά για τον αθλητισμό θεωρούσαν ότι ασχημίζει τις γραμμές του γυναικείου σώματος και κάνει τις γυναίκες να «αντροφέρνουν», να γίνονται «ζορμπάδες» και στην τελική να μένουν «γεροντοκόραι». 

η γυμναστική ασχημίζει 1930

1930

Οι γυναίκες έπρεπε να είναι το ωραίο φύλο και οι άντρες το ισχυρό. Τα περί ισότητας των δύο φύλων ανήκαν στη σφαίρα της τρελής φαντασίας. Ο άντρας ήταν η κεφαλή της οικογένειας και για να προστατεύσει την τιμή του δικαιούταν να φτάσει μέχρι φόνο. Ο νόμος ήταν με το μέρος του.
Τα γυναικεία ζητήματα ήταν πηγή κρύων και σεξιστικών αστείων. Όταν τον Μάρτιο του ’33 έκαναν φτερά από το πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης 2000 εκλογικά βιβλιάρια γυναικών, που δεν είχαν παραληφθεί ακόμα από τις δικαιούχους, το θέμα δεν θεωρήθηκε ιδιαίτερα ανησυχητικό. Έδωσε όμως λαβή για έντυπες κρυάδες.

Κλοπή βιβλιαρίων γυναικών 3-1933

Μάρτιος 1933

Οι δημοσιογράφοι έβρισκαν γαργαλιστικό να διανθίζουν, ακόμα και στις πιο τραγικές ειδήσεις, με κάποια γυναικεία παρουσία, που δήθεν υπήρξε η πέτρα του σκανδάλου.
Στη δεκαετία του ’30, της κρίσης, της πτώχευσης και της συμφοράς, που οι πλημμύρες είχαν καταστρέψει τη σοδειά, που στην επαρχία άνθρωποι και ζώα πέθαιναν κυριολεκτικά από ασιτία, που γίνονταν πορείες πείνας και ντου απόγνωσης στους φούρνους, ο δαιμόνιος δημοσιογράφος ανακάλυψε ότι αφορμή των τραγικών γεγονότων της Νάουσας ήταν μία γυναίκα.

Ας επιστρέψουμε στο θέμα παντελόνι. Το θέαμα μιας γυναίκας με παντελόνι έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί προσβολή της δημοσίας αιδούς. Σε μερικούς κύκλους, όμως, εξακολουθεί να θεωρείται τολμηρό ή απρεπές. Κάποιοι ιεροί χώροι επιβάλλουν να εισερχόμαστε «ευπρεπώς ενδεδυμένοι». Επισκέπτριες με παντελόνι δεν θεωρούνται πάντοτε ευπρεπείς. Στα αυστηρά μοναστήρια τους δίνουν να φορέσουν μακριές μαύρες ρόμπες.
Στη σύγχρονη ζωή οι ακραιφνείς χριστιανές δεν φοράνε παντελόνια, γιατί είναι αμαρτία οι γυναίκες να μιμούνται τους άντρες. Άσε που το παντελόνι τονίζει σημεία του σώματος που πρέπει να είναι καλυμμένα.


Πριν μερικά χρόνια εικονογραφούσα ένα παιδικό βιβλίο για κάποιον «νηστίσιμο» εκδοτικό οίκο. Έφτιαξα μία παρέα παιδιών, αγοριών και κοριτσιών, να παίζουν μακριά γαϊδούρα. Όλα φορούσαν φόρμες. Έστειλα τα σκίτσα στη συγγραφέα, «νηστίσιμη» επίσης, και περίμενα τις παρατηρήσεις της.
Ντριν, το τηλέφωνο.
— Τέτη μου, είχα έναν λογισμό.
— Δεν αρχίζουμε καλά, σκέφτηκα.
— Τα κοριτσάκια καλύτερα να μη φοράνε παντελόνι.
— Γιατί;
— Ε, να, εμείς αποφεύγουμε το παντελόνι.
— Και πώς θα παίζουν μακριά γαϊδούρα; Θα φαίνεται το βρακί τους.
— Να μην παίζουν. Να παρακολουθούν μόνο.

Τα τέσσερα σκαλοπάτια

Τέσσερα σκαλοπάτια-αφίσα λεπτ

Είναι μια ταινία με πυκνό σενάριο, χωρίς μελοδραματισμούς, με έξυπνα ευρήματα, που βλέπεται ευχάριστα κι έχει ευτυχισμένο τέλος.
Η ταινία συγκεντρώνει τρεις πρωτιές: ήρθε πρώτη από τις 13 ταινίες που προβλήθηκαν τη σεζόν 1951-1952· για πρώτη φορά σε ελληνική ταινία μεταμφιέζεται γυναίκα σε άντρα και είναι η πρώτη κινηματογραφική εμφάνιση της Σμάρως Στεφανίδου.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Πρωτοπαίχτηκε στις 16 Ιανουαρίου 1951. Εμφανίζονται γνωστοί ηθοποιοί, όπως ο Νίκος Χατζίσκος, ο Μίμης Φωτόπουλος, ο Ντίνος Ηλιόπουλος, η Γεωργία Βασιλειάδου, η Άννα Κυριακού και κάποιοι σημαντικοί, αλλά άγνωστοι σήμερα ηθοποιοί, που έπαιξαν κυρίως στο θέατρο και ελάχιστα στον κινηματογράφο.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η Ρένα Δόξα, μια όμορφη κοπέλα με πολλά χαρίσματα, έχασε τους γονείς της όταν ήταν πολύ μικρή και από τότε ζει με την οικογένεια του θείου της, σε μια έπαυλη στην εξοχή. Παρ’ όλο που η μητέρα της Ρένας άφησε την περιουσία της για την ανατροφή της κόρης της, της συμπεριφέρονται σαν να είναι φτωχή συγγενής και της έχουν δώσει ρόλο οικιακής βοηθού. Ο θείος της Θωμάς Ασπροκότσυφας είναι τύπος αρχοντοχωριάτη, η γυναίκα του, η Λουκία (Σμάρω Στεφανίδου), παριστάνει τη μεγάλη κυρία και η κόρη τους, η Αφροδίτη (Άννα Κυριακού), είναι όμορφη και κακομαθημένη.
Διαβάστε τη συνέχεια