Στη γύρα και στα στέκια της παλιάς Θεσσαλονίκης – ο γαλατάς

Δύο γαλατάδες, έξω από τα ανατολικά τείχη, με τα γαϊδουράκια τους φορτωμένα, κατεβαίνουν στην πόλη, το 1916.

Ο γαλατάς αξημέρωτα γέμιζε τα τσίγκινα γκιούμια του με φρεσκοαρμεγμένο γάλα, τα φόρτωνε στο ζωντανό του και κατέβαινε στην πόλη. Ανάγγελλε την άφιξή του φωνάζοντας «γαλατάαας».

Οι χαρακτηριστικές φωνές των πουλητάδων, οι ήχοι μιας πόλης που στους δρόμους της περιδιαβαίνουν άνθρωποι και ζώα, οι μυρωδιές των μαχαλάδων, της αγοράς, των μαγειριών, θα μας μείνουν για πάντα άγνωστα. Χρωστάμε ευγνωμοσύνη στους λογοτέχνες και στους ερευνητές – εραστές της λεπτομέρειας– που με το έργο τους δίνουν εφόδια στη φαντασία μας να συνθέσει εικόνες και να ζωντανέψει φωτογραφίες. Για παράδειγμα, διάβαζα πρόσφατα ότι τα εβραϊκά σπίτια ξεχώριζαν, εκτός των άλλων, και από τη μυρωδιά των μαγειριών τους, γιατί οι νοικοκυρές τηγάνιζαν με σησαμέλαιο. Κι ενώ το σουσάμι στα εργαστήρια που το επεξεργάζονταν ανάδινε υπέροχη ευωδιά, το λάδι του στο τηγάνι μύριζε ανυπόφορα.
Ας ξαναγυρίσουμε στον γαλατά.

Γαλατάς στην αγορά της Θεσσαλονίκης, 1916.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ρεζιλέ

Το γάλα σε σκόνη δεν μας ήταν άγνωστο στην Ελλάδα. Από το 1960 κυκλοφορούσε το καναδέζικο Canalac, που πουλιόταν σε καταστήματα τροφίμων και σε φαρμακεία. Ύστερα από λίγο ήρθε από τη Γαλλία το Regilait. Ήρθε κι έμεινε και κυκλοφορεί μέχρι σήμερα με το όνομα Ρεγκιλέ.
Λάθος στην ανάγνωση της λέξης Regilait;  Είναι προτιμότερο το λάθος Ρεγκιλέ, από το σωστό αλλά εντελώς αντιεμπορικό Ρεζιλέ.

Ρεζιλέ 1965
1965

Η παρακάτω γαλλική διαφήμιση μπερδεύει λίγο τους θεατές αν το Regilait είναι μάρκα γάλακτος ή καφέ, αλλά ξεκαθαρίζει ρυθμικά και χαρωπά το όνομα Ρεζιλέ.

 

H EMFI της γειτονιάς. Αντίο ΕΒΓΑ!

ΕΒΓΑ1940
1940

Έχει κι άλλο

Από τους βοσκούς που κατέβηκαν απ’ τα Βαρδούσια κι έγιναν βιομήχανοι στην Αθήνα ξεκινήσαμε, στη Μαρία την Πενταγιώτισσα καταλήξαμε

Μαρία Πενταγιώτισσα λεπτ

Στα Πατήσια, κοντά στον Άγιο Λουκά, λειτουργούσε ένα βουστάσιο, που προμήθευε τα νοικοκυριά με φρέσκο γάλα, ανάδινε όμως και ανυπόφορες μυρωδιές. Ο Φιλίππου, που είχε το βουστάσιο, άνοιξε στο Λυσσιατρείο –τρεις στάσεις πιο κάτω– ένα γαλατάδικο, που απόχτησε τόσο μεγάλη φήμη, ώστε είχε πελάτες από διάφορες περιοχές της Αθήνας.
Έτσι ξεκίνησε η γαλακτοβιομηχανία ΦΑΓΕ: από έναν πρόγονο που ήταν βοσκός στα Βαρδούσια κι έστησε βουστάσιο και γαλατάδικο στην πρωτεύουσα.
Συμπτωματικά από τα Βαρδούσια κατέβηκε στην Αθήνα κι ένας άλλος βοσκός, ο Δασκαλόπουλος. Αυτός άνοιξε γαλατάδικο στα Εξάρχεια. Ήταν παππούς των Δασκαλόπουλων, που δημιούργησαν τη γαλακτοβιομηχανία ΔΕΛΤΑ (νυν Vivartia).
Το χωριό του Δασκαλόπουλου, η Γρανίτσα (σήμερα λέγεται Διακόπι), ήταν κοντά στους Πενταγιούς, το χωριό της Μαρίας της Πενταγιώτισσας, που στην ποδιά της σφάζονταν παλικάρια και που το επώνυμό της ήταν Δασκαλοπούλου. Διαβάστε τη συνέχεια

Πετάξου στο φαρμακείο να πάρεις ένα γάλα!

Γάλα Ελευθερία 02-10-1960 copy

Το «επιστημονικόν επίτευγμα» Canalac ήταν γάλα σε σκόνη, χωρίς λιπαρά, εμπλουτισμένο με ασβέστιο, βιταμίνες, πρωτεΐνες και φώσφορο. Ερχόταν από τον Καναδά και πουλιόταν όχι μόνον στα καταστήματα τροφίμων, αλλά και στα φαρμακεία (γι’ αυτό και το διένεμε η Famar). Παρόλο που η μία διαφήμιση δείχνει ότι είναι γάλα για όλη την οικογένεια και όλες τις ηλικίες, η παρουσία του ασπρομάλλη τρε σικ κυρίου στην παρακάτω διαφήμιση ξεκαθαρίζει ότι το Canalac είναι γάλα για την τρίτη ηλικία. Διαβάστε τη συνέχεια

Η καλή μας αγελάδα

ΕΒΓΑ Ελευθερία 06-10-1960 copy.jpg

Παγωτό κυπελάκι, ξυλάκι, σπέσιαλ, πύραυλος, γιαούρτι, γάλα, βούτυρο. Τώρα η παραγωγή περιλαμβάνει επίσης σοκολάτα γάλακτος, σοκολάτα αμυγδάλου, κακάο και τα κλασικά σοκολατάκια μαργαρίτες. Όλα προϊόντα της Ελληνικής Βιομηχανίας Γάλακτος.
Το γάλα είναι σε γυάλινο μπουκάλι.Το αγοράζεις από την ΕΒΓΑ της γειτονιάς ή σου το φέρνει ο γαλατάς πρωί πρωί στο σπίτι. Μαζεύει τις άδειες μπουκάλες που έχεις αφήσει αποβραδύς έξω από την πόρτα και αφήνει τις γεμάτες. Στο τέλος της εβδομάδας εξοφλείς το λογαριασμό και ανανεώνεις τις παραγγελίες για την επόμενη εβδομάδα. Το 1964 η συσκευασία θ’ αλλάξει και το μπουκάλι θα γίνει πλαστικό μιας χρήσης.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
Η ΕΒΓΑ της γειτονιάς
Το τρίκυκλο με τα παγωτά

Το τρίκυκλο με τα παγωτά

 

Το παγωτό ξυλάκι ήταν μία από τις καινοτομίες της γαλακτοβιομηχανίας ΕΒΓΑ. Η συσκευασία ήταν απλή. Το ξυλάκι βρισκόταν μέσα σε χάρτινο σακουλάκι, ανοιχτό στο κάτω μέρος. Για ν’ ανοίξεις σωστά το παγωτό, έπρεπε να φυσήξεις το σακουλάκι, αλλιώς κινδύνευες το μισό παγωτό να ξεκολλήσει από το ξυλάκι και να μείνει μέσα.  Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΒΓΑ της γειτονιάς

Εβγα

 

Στη δεκαετία του ’50 η ΕΒΓΑ, η Ελληνική Βιομηχανία Γάλακτος, εξαπλώθηκε σε όλη την Ελλάδα μέσω μικρών συνοικιακών γαλακτοπωλείων και ζαχαροπλαστείων, που γρήγορα όλοι άρχισαν να αποκαλούν «η ΕΒΓΑ της γειτονιάς». Ανάμεσα στ’ άλλα προϊόντα τα μαγαζιά αυτά πουλούσαν παστεριωμένο γάλα σε πλαστικό μπουκάλι, γιαούρτι σε κεσεδάκια, βούτυρο σε πακέτο και τυποποιημένα παγωτά, όλα παραγωγής ΕΒΓΑ.

Στην επιγραφή της φωτογραφίας το ήτα στο βούτυρο είναι καραμπινάτο λάθος. Ωστόσο κάποια εποχή ήταν ένα συνηθισμένο λάθος. Όσο για το ήτα στο γιαούρτι, οι παλιοί προτιμούσαν να λένε «η γιαούρτη». Την αγόραζαν σε κεσεδάκια που ο καταστηματάρχης έβγαζε από το ψυγείο και έβαζε μέσα σε χάρτινο σακουλάκι. Οι πιο παλιοί την αγόραζαν χύμα από τον πλανόδιο.