Το ραδιόφωνο με τις λυχνίες στα βραχέα, μεσαία και μακρά

Τι μπορούσε ν’ ακούσει κανείς στο ραδιόφωνο της δεκαετίας του ’30;

Πριν από την ίδρυση του ραδιοφωνικού σταθμού Αθηνών το 1938, στο ραδιόφωνο μπορούσε ν’ ακούσει κανείς εκπομπές, κυρίως μουσικές, από διάφορους ξένους σταθμούς: από Βουδαπέστη, Βαρσοβία, Παρίσι, Λονδίνο, Ρώμη, Λειψία, Αμβούργο.
Άνοιγε το ραδιόφωνο και περίμενε να ζεσταθούν οι λυχνίες· κατόπιν γυρίζοντας το στρογγυλό κουμπί, έψαχνε  τους μεγάκυκλους και σταματούσε τη βελόνα στον σταθμό της αρεσκείας του. Μετατοπίζοντας τη βελόνα λίγο αριστερά ή λίγο δεξιά έβρισκε το σημείο με τα λιγότερα παράσιτα.
Τα προγράμματα των σταθμών του ραδιοφώνου δημοσιεύονταν στις εφημερίδες. Η λέξη πλάκες, που αναφέρεται στο παρακάτω πρόγραμμα, είναι οι πλάκες γραμμοφώνου. Οι εκπομπές ήταν ζωντανές.

ραδιοφ πρόγραμμα 7-3-1937
1937

Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Ραδιόφωνα αγορασμένα και δηλωμένα

Telefunken ραδιόφωνο 5-1-1940
1940

Μιλήσαμε τις προάλλες για την Τελεφούνκεν και τον Ρολφ Μέρκελ, τον κατάσκοπο, δήθεν διευθυντή του ελληνικού παραρτήματος. Ας μείνουμε για λίγο ακόμα στο προπολεμικό ραδιοφωνικό κλίμα.
Όταν η κοπέλα της διαφήμισης λέει «Ένα Τελεφούνκεν» εννοεί ένα ραδιόφωνο αυτής της μάρκας. Το δώρο ήταν πράγματι ανέλπιστο, γιατί το ραδιόφωνο ήταν ακριβό και απλησίαστο για τους περισσότερους Έλληνες.
Κρίνοντας από τις διαφημίσεις των εφημερίδων, προπολεμικά κυκλοφορούσαν αρκετές μάρκες ραδιοφώνων, που έρχονταν από το εξωτερικό: Φίλιπς (η Φίλιπς ήταν η μόνη ξένη εταιρεία που γραφόταν και με ελληνικούς χαρακτήρες), RCA, Emerson, Pilot, His master’s voice, Lorenz. Διαβάστε τη συνέχεια

Η Τελεφούνκεν, ο Μέρκελ, ο Γκέμπελς και το δίκτυο κατασκόπων

Η Τελεφούνκεν, του εν πολλαίς αμαρτίαις γηράσαντος γερμανικού συγκροτήματος AEG-Telefunken-Siemens, αρχίζοντας από την πρωτοχρονιά του 1937, κυκλοφόρησε μία σειρά διαφημίσεων των ραδιοφώνων Τελεφούνκεν, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Ακρόπολις. Η πρωτοτυπία τους, για την εποχή, ήταν ότι πρωταγωνιστούσε ένα κεντρικό πρόσωπο, ο λάτρης της μουσικής και του ραδιοφώνου κύριος Φίλος Φιλόμουσος.

Διαβάστε τη συνέχεια

Όταν το σπίτι του Κανάρη γλίτωσε την τελευταία στιγμή από τον πλειστηριασμό

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος1930
Ιούνιος 1930

Το Δελτίο Δικαστικών Αποφάσεων πληροφόρησε τους ενδιαφερόμενους ότι την Κυριακή 22 Ιουνίου 1930 θα έβγαινε σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό το επί της οδού Κυψέλης, αριθμός 56, ακίνητο. Το ακίνητο, που αποτελούταν από σπίτι και κτήμα, βαρυνόταν με χρέος 253.000 δραχμών. Ο ιδιοκτήτης είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει 169.000 και να περιορίσει το χρέος στις 84.000 δραχμές. Αλλά το χρέος είναι χρέος και οι νόμοι είναι νόμοι και dura lex sed lex και ο δικηγόρος Ράμμος (στο σύγγραμμά του περί Πολιτικής Δικονομίας έχουν ρίξει απελπισμένα ξενύχτια πολλοί φοιτητές της Νομικής) κοινοποίησε τα δέοντα για τον πλειστηριασμό στον ιδιοκτήτη.

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος 1930, τίτλος
Οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρθηκαν και συνάντησαν τον ιδιοκτήτη Αντώνιο Μαούτσο στο γραφείο του δικηγόρου του:
— Εγώ δεν μπορώ να νιώσω ένα πράγμα, τους είπε ο Μαούτσος. Γιατί η κυβέρνηση αδιαφορεί έτσι; Γιατί δεν το αγοράζει να το κάνει μουσείο; Να, ο Ράμμος μου κοινοποίησε χαρτιά για πλειστηριασμό. Μήπως ξέρω και γράμματα; Έτρεξα δεξιά κι αριστερά ψάχνοντας για λεφτά. Αν δεν μου ’στελνε χτες το βράδυ χρήματα ο αδερφός μου από την Αμερική, αύριο το σπίτι θα το έπαιρνε κανένας κοιλαράς παραλής! Και δεν με νοιάζει τίποτε άλλο, όσο μου κακοφαίνεται ότι θα το ’ριχνε και θα ’φτιαχνε κανένα μέγαρο.

Γιατί ενδιαφέρθηκαν οι δημοσιογράφοι; Ποιο ήταν αυτό το ακίνητο; Γιατί θα έπρεπε το κράτος να το αγοράσει και να το μετατρέψει σε μουσείο;
Ήταν το σπίτι όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του ο Κωνσταντίνος Κανάρης.
Έχουμε ξαναμιλήσει γι’ αυτό. Τώρα με καινούργιες πληροφορίες που προστέθηκαν, μπορείτε να ξαναδιαβάσετε το άρθρο Το σπίτι του Κανάρη στην Κυψέλη.
Μην αναζητήσετε, όμως, το σπίτι. Δεν υπάρχει. Μπορεί το 1930 να σώθηκε την τελευταία στιγμή και να μην βγήκε στο σφυρί (και βέβαια όχι χάρη στις ενέργειες της πολιτείας), αλλά το 1967 υπέκυψε στη μπουλντόζα του εργολάβου.

 

Ένα ουζάκι θα το πιούμε. Μπακαλιάρο, όχι, δεν θα πάρουμε.

Ούζο με παγάκια σε ποτήρια «σουλήνες», όπως τα έλεγε ο μπακαλόγατος Ζήκος, και μεζές στην άκρη της οδοντογλυφίδας είναι μια απόλαυση. Θάλασσα, ούζο και μεζές είναι η γραφική εικόνα που έχουν αρκετοί ξένοι για το ελληνικό καλοκαίρι.

Οι σοβαροί πότες δεν βάζουν παγάκια ούτε αραιώνουν με νερό. Πίνουν το ποτό ανέρωτο και προτιμούν να δροσίζουν το λαρύγγι τους πίνοντας νερό από ξεχωριστό ποτήρι. Ο μεζές είναι ευπρόσδεκτος, γιατί το ξεροσφύρι πειράζει το στομάχι και χτυπάει άσχημα στο κεφάλι. Μάλιστα ο μεζές πρέπει να είναι αλατισμένος, για τον κίνδυνο της αφυδάτωσης.
Το ούζο κάνει καμιά φορά κακό μεθύσι, γι’ αυτό όσοι αγαπάνε τα άσπρα ποτά προτιμούν τη ρακή ή το τσίπουρο. Παρ’ όλ’ αυτά ένα ούζο Μεταξά δεν μας χαλάει. Ο μεζές μας χαλάει, αν είναι μπακαλιάρος Μεταξάς.

Μεταξάς ο μέγας μπακαλιάρος 1933 τίτλος
1933

Διαβάστε τη συνέχεια

Η Κατηφεδένια, το όραμα, η προφητεία, η φουφού, οι τηγανιτές μελιτζάνες και οι σπίθες στ’ άχυρα

Τον Οκτώβριο του 1931, ενώ η Θεσσαλονίκη ετοιμαζόταν να γιορτάσει πανηγυρικά τον άγιο Δημήτριο, οι εφημερίδες, με αφορμή την ίαση μιας κοπέλας που αποδόθηκε σε θαύμα του αγίου, επί μέρες έγραφαν για θαυματουργικές εμφανίσεις, ιάσεις και προρρήσεις.
Ένα από αυτά τα άρθρα παρουσιάζει κάποιο ενδιαφέρον, ιδιαίτερα στο δεύτερο μέρος του, και το παρουσιάζουμε τώρα που συμπληρώνεται ένας χρόνος κι ένας αιώνας από τη φοβερή πυρκαγιά του 1917, γιατί αφηγείται πώς ξεκίνησε η συμφορά.
Ας δούμε το πρωτοσέλιδο των Μακεδονικών Νέων με ημερομηνία 14 Οκτωβρίου 1931.

Γράφει το άρθρο:
Στον περίβολο του παλιού βυζαντινού ναού του Αγίου Νικολάου του Ορφανού ήταν εγκατεστημένες μερικές οικογένειες προσφύγων από την Ανατολική Θράκη. Εκεί ζούσε και η Κατηφεδένια Στυλιανού, πρόσφυγας και ορφανή, που περιποιόταν τον ναό.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η τυφλή που είδε, η μουγγή που μίλησε, ο χρυσοντυμένος καβαλάρης και ο αόμματος Μαντολάτος που έβλεπε πεντακάθαρα

Τον Οκτώβριο του 1931, παραμονές της γιορτής του αγίου Δημητρίου, συνέβη κάτι καταπληκτικό στην Πελαγία Δεδέογλου, ορφανή προσφυγοπούλα, που δούλευε υπηρέτρια σε μια εβραϊκή οικογένεια της Θεσσαλονίκης. Η Πελαγία σταδιακά έχασε την όρασή της από το δεξιό μάτι και σε λίγο άρχισε το ίδιο πρόβλημα στο αριστερό. Τα αφεντικά της την έστειλαν σε οφθαλμίατρο, ο οποίος σύστησε θεραπεία σε ειδική κλινική. Με τη μεσολάβηση κάποιων καλών ανθρώπων, η Πελαγία πήρε εισιτήριο για να εισαχθεί στην οφθαλμολογική κλινική του Δημοτικού Νοσοκομείου.

Δημοτικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης
Το Δημοτικό Νοσοκομείο. Σήμερα λέγεται Γενικό Νοσοκομείο «Άγιος Δημήτριος»

Την παραμονή της εισαγωγής της, είδε στον ύπνο της έναν χρυσοντυμένο καβαλάρη, που λουζόταν στο φως, ο οποίος της είπε να πάει πρωί πρωί στο σπίτι του και να προσευχηθεί. Το πρωί της άλλης μέρας, η Πελαγία, αντί να πάει στο νοσοκομείο, πήγε στον Άγιο Δημήτριο, οδηγούμενη από τον μικρό αδερφό της. Μπήκε στο κουβούκλιο, προσευχήθηκε και το θαύμα έγινε. Ανέβλεψε και από τα δύο μάτια! Διαβάστε τη συνέχεια

Ο Άγιος Παντελεήμονας της Αχαρνών

Μεταξύ των σημερινών οδών Πιπίνου και Αγορακρίτου, πλάι στην οδό Αχαρνών, βρισκόταν ένα παλιό εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα. Όπως και άλλα εκκλησάκια της περιοχής, μαρτυράει και αυτό ότι εκεί κάποτε υπήρξε μια μεγάλη ιδιοκτησία, με σπίτι, υποστατικά και περιβόλι.

Άγιος Παντελεήμονας β 19ος τέλη.jpg
Ο Άγιος Παντελεήμονας στα τέλη του 19ου αιώνα. Χάρτης του Γιόχαν Άουγκουστ Κάουπερτ, από το Athens Open Museum.

Κοντά σ’ αυτό το εκκλησάκι, στις 12 Σεπτεμβρίου 1910 θεμελιώθηκε ο καινούργιος ναός του αγίου Παντελεήμονα, αυτός που σήμερα είναι ο μεγαλύτερος ναός της Ελλάδας και από τους μεγαλύτερους των Βαλκανίων. Η ανέγερση άρχισε δεκατρία χρόνια αργότερα, σε σχέδια του Ιωάννη Παπαδάκη. Διαβάστε τη συνέχεια

Στο νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας, το 1936, με ένα χρονογράφημα του Σταμ.Σταμ.

Οι καιροί αλλάζουν, τα νεκροταφεία υπάγονται στους δήμους, νέοι κανόνες μεταβάλλουν παλιές συνήθειες, το χρώμα και οι εκδηλώσεις του πένθους ατονούν, οι κηδείες και τα μνημόσυνα μετατρέπονται σε κοινωνικές υποχρεώσεις, ο δήμος επωφελείται οικονομικά, ομοίως η εκκλησία, οι παπάδες, ο καφετζής.
Ο Σταμ.Σταμ. κατέγραψε εικόνες, εντυπώσεις, σκέψεις και συναισθήματα σ’ ένα χρονογράφημά του συνθέτοντας μια πολύτιμη εικόνα των κοινωνικών αλλαγών και της Ευαγγελίστριας του 1936, όταν ακόμα γίνονταν ταφές.

 

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, Νοέμβριος
Θλιβερόν καθήκον μ’ έφερε μίαν ημέραν εις την Ευαγγελίστριαν της Θεσσαλονίκης, όπου το ελληνικόν νεκροταφείον.
Η πρώτη εντύπωσις ενός επισκεπτομένου το νεκροταφείον της Θεσσαλονίκης είναι η καταπάτησις του νόμου περί αδιαχωρήτου των σωμάτων. Διαβάστε τη συνέχεια

«Η δε γυνή…» Το πάτημα του ποδιού και άλλα γαμήλια έθιμα

Δράμα καπνοφυτείες.jpg

Ο Σεραφείμ Δερμιτζόγλου, από τη Δράμα, είχε φτάσει τα 28 κι ήταν πια καιρός να παντρευτεί και ν’ ανοίξει σπίτι. Η Όλγα Αρτζόγλου, επίσης από τη Δράμα, είχε κλείσει τα 17 και είχε μπει σε ηλικία γάμου. Έγιναν τα προξενιά, συμπαθήθηκαν οι μελλόνυμφοι, συμφώνησαν οι οικογένειες, άλλαξαν δαχτυλίδια και όρισαν να γίνει ο γάμος την Κυριακή 11 Οκτωβρίου σε κάποιο κέντρο της πόλης. (Είμαστε στην εποχή πριν από τον πόλεμο, που οι γάμοι δεν γίνονταν στην εκκλησία, αλλά στο σπίτι ή σε κέντρο).

Το απόγευμα ήταν όλα έτοιμα. Στον δίσκο τα κουφέτα, που μετά το μυστήριο θα πάρουν οι ελεύθερες για να τα βάλουν κάτω από το μαξιλάρι τους και να δουν στον ύπνο τους τον άντρα που θα παντρευτούν. Έτοιμο και το ρύζι που θα πετάξουν στο ζευγάρι για να ριζώσει ο γάμος. Οι ανύπαντροι έχουν κανονίσει μεταξύ τους ποιοι θα πιούν το κρασί που θα περισσέψει από το μυστήριο, για να καλοπαντρευτούν γρήγορα.
Η νύφη έχει γράψει στις σόλες των νυφιάτικων παπουτσιών της τα ονόματα των ανύπαντρων φιλενάδων της. Έφτασε με βήμα σερνάμενο, γιατί σύμφωνα με το έθιμο τα ονόματα έπρεπε να συρθούν στο έδαφος, για να σύρει μαζί της στον γάμο τις φιλενάδες της.

Το μυστήριο άρχισε. Μόλις ο παπάς ξεστόμισε την περικοπή της προς Εφεσίους επιστολής του αποστόλου Παύλου «η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα» ξέσπασε η θύελλα.

Διαβάστε τη συνέχεια