Βρομεροί κουλουρτζήδες, ασελγείς στραγαλατζήδες και αναιδείς νέοι πολιορκούν τις Αρσακειάδες – ένα απόσπασμα από μυθιστόρημα και πολλές σημειώσεις για το Αρσάκειο

Το Αρσάκειο στα 1886.

Ο Στανάς, φοιτητής και ήρωας του μυθιστορήματος, συνοδεύει την Πόθα, την κόρη της σπιτονοικοκυράς του, στο σχολείο που φοιτά, στο Αρσάκειο. Ακολουθεί περιγραφή της κίνησης γύρω από το Αρσάκειο περί τα τέλη του 19ου αιώνα.

[…] Αντικρύ εφαίνετο το Αρσάκειον, με την αρχαϊκωτάτην και αληθώς εν στιγμή εμπνεύσεως συλληφθείσαν πρόσοψιν.
Το προ αυτού πεζοδρόμιον ήν κατάμεστον κορασίδων. Εξ όλων των πέριξ οδών, της οδού Σανταρόζα, Πινακωτών, Παρθεναγωγείου, Ιπποκράτους, Αρσάκη συνέρρεον κοράσια μικρά και μεγάλα, με ποικιλόσχημα καπέλα, με πολυχρώμους ποδιάς, με τα καλαθάκια τους, με ταις σάκκαις των, εύθυμα, γελαστά, πλήρη ευθυμίας, πάντα όμως φέροντα αποτυπωμένα επί του προσώπου των τα ίχνη της αναιμίας και της χλωρώσεως, υφ’ ων καταβασανίζεται πάσα η μαθητεύουσα θήλεια νεολαία των Αθηνών.

Κατά μήκος της κυρίας προσόψεως και του Προτύπου, παλαιού οικοδομήματος, κειμένου εις την γωνίαν των οδών Αρσάκη και Πανεπιστημίου ίσταντο εις παράταξιν οι κουλουρτζήδες με τα πλατέα ξύλινα τεψιά των και τα τριγωνοειδείς βάσεις των, εκθέτοντες τα κουλούρια των και εκθειάζοντες την ποιότητά των, ενώ έτεροι προνομιούχοι, σύντροφοι ίσως του θυρωρού και της επιστάτριας, είχον στήσει τα φορητά κουλουροπωλεία των εντός αυτής της αυλής του Προτύπου.

Διαβάστε τη συνέχεια

Από το σώσμα στο γιοματάρι

Πριν τρυγηθούν τα σταφύλια, οι ταβερνιάρηδες είχαν τραβήξει το σώσμα και είχαν ξεκινήσει το καθάρισμα των βαρελιών. Μαζί μ’ αυτούς και οι μερακλήδες νοικοκυραίοι, που έβαζαν ένα-δυο βαρέλια κρασί στο κατώι για τις ανάγκες και τα ζέφκια της χρονιάς. Δρόμοι, πεζοδρόμια και αυλές γέμιζαν από άδεια κρασοβάρελα. Άντρες, γυναίκες και παιδιά, ταβερνιάρηδες και παραπαίδια ανασκουμπώνονταν για να τα καθαρίσουν.

Η Πλάκα και του Ψυρή, οι κρασογειτονιές της Αθήνας όπου κάθε δρόμος είχε την ταβέρνα του και κάθε στενό το ταβερνάκι του, για λίγες μέρες άλλαζαν όψη και οσμή. Κυριαρχούσε η μυρωδιά του ρετσινιού και ακούγονταν οι κρότοι από το ξεφούντωμα των βαρελιών.

Διαβάστε τη συνέχεια

Τα κολοκύθια, τα κολοκάσια και η Κολοκυνθού

Η συνοικία της Κολοκυνθούς βρίσκεται κάτω απ’ τον Κολωνό και φτάνει ως τον Κηφισό. Μέχρι πριν πενήντα χρόνια ήταν όλο περιβόλια και κτήματα, γι’ αυτό και πολλοί πιστεύουν ότι οφείλει το όνομά της στα κολοκύθια. Στη λεζάντα της ειδυλλιακής καρτποστάλ το όνομα αναφέρεται στα ελληνικά ως Κολοκυνθού και στα γαλλικά ως Κολοκυθού.

Κολοκυνθού ή Κολοκυθού; Χρωστάει το όνομά της στην αθηναϊκή οικογένεια Κολοκύθη ή στα κολοκύθια;

Ο Δημήτριος Καμπούρογλου αποκαλεί τη συνοικία Κολοκυθού και θεωρεί ότι πήρε το όνομά της από μία εκκλησία της περιοχής που ανήκε στην οικογένεια Κολοκύθη, την Παναγία την Κολοκυθού. (Η οποία ήταν μετόχι της μονής των Αγίων Αναργύρων του Ψυρή, όπου και διέμενε η οικογένεια Κολοκύθη, μέλος της οποίας ήταν ο Δημήτριος Κολοκύνθης που έζησε τον 17ο αιώνα).

Κολοκυθου Καμπούρογλου 1.jpg
Από την «Ιστορία των Αθηνών» του Δ. Γρ. Καμπούρογλου.

Σχετικά με την προέλευση του ονόματος από τα κολοκύθια σημειώνει στα Τοπωνυμικά Παράδοξα ότι «υπάρχουν και άλλαι θέσεις εις την λεκάνην των Αθηνών γονιμώτεραι και εδάφη καταλληλότερα προς τούτο».
Το 1856 δημοσιεύτηκε στην Αρχαιολογική Εφημερίδα η διασκεδαστική (όπως τη χαρακτηρίζει ο Καμπούρογλου) γνώμη ότι το όνομα της περιοχής προήλθε από την Κολοκασία Αθηνά.
Και συνεχίζει: «Ατυχώς την εκ της γνώμης ταύτης ευθυμίαν ανακόπτει η ανάμνησις αηδεστάτου τινός πατατοειδούς προϊόντος της γης, των κολοκασίων, τα οποία φαίνεται ότι ευτυχώς εξέλιπον πλέον από την αθηναϊκήν αγοράν».
Και μας αφήνει με την απορία, δηλαδή πόσο αηδιαστικά ήταν τα κολοκάσια κι ευχαριστήθηκε που εξαφανίστηκαν από την αγορά;

κολοκάσι
Το λογότυπο του Φεστιβάλ Κολοκασιού.

Δεν γνώριζα την ύπαρξή τους πριν διαβάσω αυτή την παράγραφο του Καμπούρογλου στα Τοπωνυμικά Παράδοξα. Γκουγκλάροντας στο διαδίκτυο διαβάζω την οδηγία ότι τα κολοκάσια δεν πλένονται με τη φλούδα, γιατί βγάζουν μια  γλοιώδη ουσία. (Άραγε αυτός είναι ο λόγος που ο Καμπούρογλου τα χαρακτηρίζει αηδέστατα;) Βρίσκω διάφορους τίτλους «Κατοχυρώνεται και το κολοκάσι ως κυπριακό προϊόν», «Κολοκάσι: Το μυστικό της μακροζωίας των Ικαριωτών», «Κολοκάσι: 8 Εκπληκτικά Οφέλη για την Υγεία», καθώς και συνταγές που χρησιμοποιούν κολοκάσια αντί για πατάτες (σκορδαλιά, πουρές, χοιρινό με σέλινο και κολοκάσια κ.ά.). Στην Κύπρο μάλιστα κάθε Σεπτέμβρη γίνεται Φεστιβάλ Κολοκασιού.

 

Αρρώστιες, θανατικά, μαγικά και φυλαχτά

Στην οδό Ευριπίδου, γύρω από έναν αρχαίο κίονα, είναι χτισμένο ένα εκκλησάκι, ο Άϊ-Γιάννης της Κολώνας. Κάτω από αυτόν τον κίονα, απομεινάρι κάποιου ασκληπιείου ίσως,  ο άγιος είχε θάψει όλες τις αρρώστιες και οι παλιοί Αθηναίοι –χριστιανοί, αλλά και ευλαβείς μουσουλμάνοι– κολλούσαν κορδέλες με τ’ όνομα της αρρώστιας κι έβρισκαν τη γιατρειά τους.

Άι Γιάννης της Κολώνας Stilling 1853
Ο Άϊ-Γιάννης της Κολώνας, σκίτσο του Δανού αρχιτέκτονα Harald Conrad Stilling, 1853.

Η Αθήνα ήταν γεμάτη από κολωνάκια, που με τη βοήθεια ενός συνδυασμού χριστιανικής πίστης, ξεχασμένης γνώσης της αρχαίας λατρείας και μαγείας έδιωχναν το θανατικό, δηλαδή τις επιδημίες πανούκλας, χολέρας, τύφου που απειλούσαν τους παλιούς κατοίκους. Η γνωστή συνοικία της Αθήνας οφείλει τ’ όνομά της στο κολωνάκι, που βρισκόταν στη Δεξαμενή και σήμερα βρίσκεται στην πλατεία Κολωνακίου. Διαβάστε τη συνέχεια

Το μέγαρο Μελά

Το μέγαρο Μελά καταλαμβάνει το τετράγωνο μεταξύ των οδών Αιόλου-Σοφοκλέους-Στρέιτ-Κρατίνου. Το έχτισε ο Βασίλειος Μελάς, ηπειρωτικής καταγωγής, ομογενής από την Κωνσταντινούπολη και πλούσιος έμπορος στο Λονδίνο. Εμφανίστηκε δυναμικά στην ελληνική οικονομική σκηνή· επένδυσε τα κεφάλαιά του στα θειωρυχεία της Μήλου, αγόρασε μετοχές στα μεταλλεία του Λαυρίου, στους σιδηροδρόμους, σε τράπεζες, στο Αεριόφως Αθηνών και ακίνητα στην περιοχή μεταξύ Καπνικαρέας και Αγίας Ειρήνης.
Το 1873 αγόρασε τρία οικόπεδα στην πλατεία Λουδοβίκου, επιφάνειας 1.600 τετραγωνικών μέτρων και ανέθεσε στον Τσίλερ Διαβάστε τη συνέχεια

Σάββατο 25 Μαρτίου του 1933, η μέρα που κυμάτισε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό

 

Στις 8.30 το πρωί της 25ης Μαρτίου 1933, (άραγε τυχαία η επιλογή της ημερομηνίας;) συγκεντρώθηκαν στη γερμανική πρεσβεία τα 200 μέλη της γερμανικής παροικίας της Αθήνας, για να πάρουν μέρος στην τελετή έπαρσης της καινούργιας σημαίας. Ο αρχηγός της ναζιστικής αποστολής, που ήρθε γι’ αυτό τον σκοπό από τη Γερμανία, παρέδωσε στον πρεσβευτή την παλιά αυτοκρατορική σημαία, καθώς και την καινούργια με τον αγκυλωτό σταυρό. Οι δύο αυτές σημαίες, σύμφωνα με διάταγμα του νέου καγκελάριου, του Χίτλερ, θα αντικαθιστούσαν προσωρινά την παλιά δημοκρατική, μέχρι να αποφασιστεί ποια από τις δύο θα καθιερωνόταν ως εθνική σημαία. Ο πρεσβευτής Άιζενλορ ανάρτησε και τις δύο στον εξώστη του μεγάρου, ενώ οι συγκεντρωμένοι επευφημούσαν ζωηρά και έψαλλαν τον γερμανικό εθνικό ύμνο.


Τη νύχτα 24 προς 25 Μαρτίου 1933 βγήκαν οι κομμουνιστές και έγραψαν με κόκκινη μπογιά συνθήματα «Κάτω ο πόλεμος» Διαβάστε τη συνέχεια

Ο μπακαλιάρος και η παρέα του

Μπακαλιάρος ήταν το παρατσούκλι που κόλλησαν στον Μεταξά, όταν το ’σκασε στην Ιταλία, κρυμμένος σ’ ένα νορβηγικό φορτηγό, που μετέφερε μπακαλιάρους. Αυτό το έχουμε ξαναπεί. Αργότερα που έγινε εθνικός κυβερνήτης, έστελνε αξιωματούχους του στη Γερμανία για ειδική εκπαίδευση στην γκεστάπο (μάλιστα, στη γκεστάπο!) και ο ίδιος προσωπικώς δεξιώθηκε τον Γκέμπελς και τις δύο φορές που αυτό το απόπλυμα ήρθε στον τόπο μας. Και αυτό το έχουμε ξαναπεί.

Μεταξάς Γκέμπελς και Κοτζιάς-Σεπτ 36
Σεπτέμβριος 1936.

Αυτό που δεν έχουμε ξαναπεί αφορά τη χαμογελαστή συντροφιά της παραπάνω φωτογραφίας. Δεξιά είναι ο Μεταξάς και δίπλα του το ζεύγος Γκέμπελς. Ο ψηλός, πίσω, με το μουστάκι και το φριζέ μαλλί είναι ο Κώστας Κοτζιάς, υπουργός Διοικήσεως Πρωτευούσης επί δικτατορίας Μεταξά. Πριν καταλάβει αυτό το αξίωμα, είχε χρηματίσει δήμαρχος Αθηναίων.
Ο Κοτζιάς ήταν φιλοβασιλικός, αντικομμουνιστής, υπήρξε θαυμαστής του φασισμού,  υποστηρικτής του ναζισμού, είχε αναπτύξει προσωπικές σχέσεις με εθνικοσοσιαλιστές και συνδεόταν δια προσωπικής φιλίας με τον Γκέμπελς. Την περίοδο της μαύρης Κατοχής την πέρασε στην Αμερική.
«Χαίρε που στρίψανε με ζούλα και πήγανε στην Αμερική» ♫ που λέει και το τραγούδι για τη φυλακή της Παλιάς Στρατώνας. Το θυμήθηκα παρεμπιπτόντως, η Παλιά Στρατώνα δεν έχει σχέση με το θέμα μας.

Μετά την Απελευθέρωση, ο Κοτζιάς επέστρεψε. Εκλέχτηκε βουλευτής και ξαναβγήκε δήμαρχος, αλλά πέθανε ξαφνικά λίγους μήνες μετά, το 1951. Από τότε και επί 26 χρόνια, η Αθήνα τον τιμούσε έχοντας δώσει το όνομά του στην κεντρική πλατεία, η οποία από το 1977 έχει μετονομαστεί σε πλατεία Εθνικής Αντίστασης.

Τι σήμερα, τι αύριο, τι τώρα

Μαρίκα Νίνου Τι σήμερα τι αύριο
Δίφυλλο με τραγούδια του Τσιτσάνη, από το βιβλίο του Ηλία Πετρόπουλου Ρεμπέτικα Τραγούδια.

Η Μαρίκα Νίνου έφυγε από το κέντρο Φλώριδα όπου εμφανιζόταν με τον Στελάκη Περιπινιάδη και πήγε στου Τζίμη του Χοντρού, που της πρόσφερε μεγαλύτερο μεροκάματο. Οι 25 δραχμές του Φλώριδα, έγιναν 90 στου Τζίμη του Χοντρού. Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι γνώρισε τον Τσιτσάνη. Αμέσως ξεκίνησε η συνεργασία τους που γνώρισε τεράστια επιτυχία. Το ένα τραγούδι διαδεχόταν το άλλο και το ένα ήταν καλύτερο από τ’ άλλο. Διαβάστε τη συνέχεια

Ο θρυλικός Σαμψών, ένας λαϊκός ήρωας

Σαμψών (2)

Ο περίφημος Σαμψών εμφανιζόταν σε υπαίθριους χώρους κι επιδείκνυε τη δύναμή του. Έσπαζε πέτρες, ξύλα, τσιμεντόλιθους με το κεφάλι· τραβούσε αυτοκίνητα, φορτηγά, λεωφορεία, τρακτέρ με τα δόντια ή με τα χέρια· απωθούσε ξίφη με την κοιλιά, λύγιζε σίδερα, έσπαγε αλυσίδες, έσκιζε τηλεφωνικούς καταλόγους, σήκωνε μεγάλα βάρη. Έβαζε κοτρώνες στο κεφάλι του και προκαλούσε κάποιον από το κοινό να τις σπάσει χτυπώντας τες με βαριοπούλα. Οι παραστάσεις του έκοβαν την ανάσα. Διαβάστε τη συνέχεια

Ο σταθμός υπεραστικών λεωφορείων Πελοποννήσου και το ξενοδοχείο Δελφοί

Το 1946 εγκαινιάστηκε ο σταθμός υπεραστικών λεωφορείων Αθηνών-Πελοποννήσου. Βρισκόταν σε μικρή απόσταση από την Ομόνοια, στην οδό Βηλαρά γωνία με πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου, δίπλα στο ξενοδοχείο Δελφοί.

 

Στην παραπάνω φωτογραφία διακρίνεται ένα τμήμα του ξενοδοχείου Δελφοί, η είσοδος του μπαρ και η είσοδός του ξενοδοχείου από την πλατεία Αγίου Κωνσταντίνου. Το ξενοδοχείο βρισκόταν και βρίσκεται στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου διαγωνίως απέναντι από το Εθνικό Θέατρο, λειτουργεί μέχρι σήμερα και είναι ένα από τα όμορφα κτίρια της Αθήνας.