Μάνος Μαλαμίδης

Μια ανάρτηση στο fb σήμερα το βράδυ, Σάββατο 8 Αυγούστου, έκανε γνωστό τον ξαφνικό θάνατο του Μάνου Μαλαμίδη, ιδρυτή και διευθυντή του Ιστορικού και Συλλεκτικού Αρχείου Θεσσαλονίκης.
Η Θεσσαλονίκη και ο πολιτισμός έχασαν έναν ιδεολόγο και ακούραστο ερευνητή, που εργαζόταν ακατάπαυστα για τη διάσωση της ιστορικής μνήμης. Έναν άνθρωπο με όραμα και ήθος, που άφησε πίσω του ένα τεράστιο έργο, προϊόν του μόχθου του, μπροστά στο οποίο υποκλινόμαστε.

Τα κοινά μας ενδιαφέροντα για την ιστορία της πόλης και η κοινή μας ιδεολογική τοποθέτηση έβαλαν τις βάσεις της φιλίας μας, που ξεκίνησε από τη λέξη «Μνήμες». Μνήμες της Θεσσαλονίκης. Στο πρόσωπό του βρήκα έναν γενναιόδωρο άνθρωπο με πολλές γνώσεις, που πρόθυμα μοιραζόταν τον θησαυρό του αρχείου του και τις πληροφορίες του και που μου συμπαραστάθηκε πολλές φορές. Το Hellas Special του χρωστάει πολλά, μια που μου είχε δώσει το ελεύθερο να παίρνω φωτογραφικό υλικό για τα άρθρα μου και πάντα είχε χρόνο για να μου δώσει τη γνώμη του ή ν’ απαντήσει σε απορίες μου.

Αντίο, αγαπημένε φίλε, σε συνοδεύουν η αγάπη και οι ευχαριστίες μας.

H αναχώρηση του Μάνου Μαλαμίδη

Οι καλλιτέχνες κάνουν καλό στην ψυχή – Κωνσταντίνος Ξενάκης (1931-2020)

Θα ήθελα να σας πω για έναν συναρπαστικό άνθρωπο που γνώρισα και που εδώ και λίγες μέρες δεν βρίσκεται ανάμεσά μας.
Τους δρόμους μας διασταύρωσε η γέφυρα ανθρώπων και πολιτισμών, ο Λευκάδιος Χερν. Ο Κωνσταντίνος Ξενάκης είχε έρθει στην προβολή της ταινίας Καϊντάν. Προλόγιζα την ταινία και εξέθετα το πορτρέτο του Λευκάδιου. Ήταν μεγάλη τιμή ο ερχομός του και μεγάλη χαρά η γνωριμία του.

Με τον Κωνσταντίνο Ξενάκη στο φουαγιέ του Cinemarian, 14 Φεβρουαρίου 2015.
Περισσότερα για την αξέχαστη βραδιά ΕΔΩ.

«Να αναπτύξεις το θέμα αφίσα. Σου πάει πολύ», μου πρότεινε.
Συμφωνήσαμε να τα ξαναπούμε. Σε λίγες μέρες συναντηθήκαμε στο ταβερνάκι δίπλα στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Φάγαμε, ήπιαμε και μιλήσαμε σ’ ένα ταξίδι από την Αίγυπτο στο Παρίσι, από τις πανανθρώπινες αξίες στην τέχνη, στα ιερογλυφικά, στα κάντζι, στη νιότη και στην ωριμότητα, στον άνθρωπο. Ο λόγος έρεε κι η ώρα πέρασε τόσο γρήγορα!
Ήταν αργά όταν καληνυχτιστήκαμε. Εκείνος θα γύριζε σπίτι. Είχε κουραστεί.
Εμένα δεν με χωρούσε ούτε το σπίτι μου ούτε όλη η Αθήνα. Κάτι μαγικό είχε συμβεί και μ’ έπαιρνε μαζί του. Η χειμωνιάτικη βραδιά ήταν γλυκιά κι έκανα χιλιόμετρα με τη μηχανή.
Αυτό λοιπόν είναι ο αυθεντικός καλλιτέχνης. Ένας έρωτας που σε συνεπαίρνει, σε στροβιλίζει σ’ έναν κόσμο με ελπίδα, με φως, με έμπνευση, με μηνύματα και οράματα κι όταν ξαναπατάς στη γη, δεν είσαι εντελώς ο ίδιος άνθρωπος, αφού με ανανεωμένη δύναμη μπορείς ν’ αναζητήσεις αυτό που μένει για πάντα αληθινό.

Ένα σπάνιο πορτρέτο του Ρήγα

Όλες οι απεικονίσεις του Ρήγα παρουσιάζουν έναν πληθωρικό τύπο (καθώς λέει ο Δημαράς), γεροδεμένο, παχουλούτσικο, μυστακοφόρο, με αρχόμενη φαλάκρα κρυμμένη πίσω από μια φράντζα στο μέτωπο, γράφει ο Ηλίας Πετρόπουλος, σε άρθρο του στον Ιό της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας στις 21-3-1993. Στο άρθρο αυτό παρουσίασε ένα σπάνιο πορτρέτο του Ρήγα, που ανακάλυψε στο γαλλικό περιοδικό Magasin Pittoresque του 1861.

Κάτω από το πορτρέτο διακρίνονται τρία ονόματα: αριστερά του σχεδιαστή Σεβινιάρ (Chevignard), δεξιά του χαράκτη Ταμιζιέ (Tamisier) και στη μέση αυτό το περίεργο DAMΩΝ, γραμμένο ημιελληνιστί. Σύμφωνα με τη λεζάντα της εικόνας κάποιος κύριος Ουμπιτσίνι έδωσε στον Σεβινιάρ ένα σχέδιο του Δάμωνος για να φιλοτεχνήσει την γκραβούρα.
Η έρευνα του Ηλία Πετρόπουλου να βρει στοιχεία για τον σχεδιαστή δεν απέδωσε καρπούς. Η επιμονή του οφειλόταν στην υποψία ότι ο DAMΩΝ ήταν σύγχρονος του Ρήγα και ίσως το σχέδιό του είχε γίνει εκ του φυσικού. Πολύ περισσότερο που παρουσιάζει έναν νεότερο Ρήγα, δίχως γεροντόπαχα και πλαδαρότητες. Και εδώ ας μην ξεχνάμε πως, ο Ρήγας όταν εκτελέστηκε, ήτο σαραντάρης.

Ο πύργος Νεμπόισα στο Βελιγράδι όπου φυλακίστηκε ο Ρήγας, όπως ήταν πριν από την αναστήλωση.

Ο Ρήγας σε τοιχογραφία ζωγραφισμένη από τον Ηπειρώτη λαϊκό ζωγράφο Θανάση Παγώνη, το 1870, την οποία ανακάλυψε ο Κίτσος Μακρής.

Διαβάστε τη συνέχεια

Χρίστος Τσιγγιρίδης – ο πρωτοπόρος οραματιστής που ίδρυσε στη Θεσσαλονίκη τον πρώτο ελληνικό ραδιοφωνικό σταθμό

Η διαδρομή της ελληνικής ραδιοφωνίας έχει αφετηρία της τη Θεσσαλονίκη, την ιδιωτική πρωτοβουλία και το όραμα του ανθρώπου που έφτιαξε τον πρώτο ελληνικό ραδιοφωνικό σταθμό.
Τον καιρό που οι βελόνες των λιγοστών αθηναϊκών ραδιοφώνων έπιαναν μόνον ξένους σταθμούς, η Θεσσαλονίκη άκουγε τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Θεσσαλονίκης, που ίδρυσε ο Χρίστος Τσιγγιρίδης.

Από την Ανατολική Ρωμυλία στη Γερμανία και κατόπιν στην Ελλάδα
Ο Χρίστος Τσιγγιρίδης γεννήθηκε το 1877 στη Φιλιππούπολη από πλούσιους Έλληνες γονείς. Ξέσπασε το Μακεδονικό, πέθανε ο πατέρας, τα οικονομικά στένεψαν και στις αρχές του 20ου αιώνα η οικογένεια κατέφυγε στη Γερμανία. Στη Στουτγάρδη δημιούργησε μια κερδοφόρα επιχείρηση, που επέτρεψε στον Χρίστο να συνεχίσει στις σπουδές του στο εκεί Πολυτεχνείο. Σπούδασε ηλεκτρολόγος μηχανικός, δημιούργησε δική του οικογένεια και το 1918 ήρθε στην Ελλάδα. Εγκαταστάθηκε στη Λάρισα, όπου ανέλαβε τη Διεύθυνση της Εταιρείας Ηλεκτροφωτισμού και Ύδρευσης. Το όνειρό του να ιδρύσει ραδιοφωνικό σταθμό τον οδήγησε στη Θεσσαλονίκη.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η κυρά της Ρω

Κυρα της Ρω
Δέσποινα Αχλαδιώτη 1890 – 13 Μαΐου 1982

Ζούσε στη Ρω, μια βραχονησίδα του ακριτικού Καστελόριζου, μια ανάσα μακριά από τα τουρκικά παράλια. Έμενε εκεί ολομόναχη και από το 1943 ίσαμε τον θάνατό της, το 1982, ύψωνε την ελληνική σημαία με την ανατολή του ήλιου και την υπέστελλε τη δύση. Κάθε μέρα, κάθε μέρα… επί τριάντα εννέα χρόνια.
Η μοναδική αυτή γυναίκα αναπαύεται στον βράχο του Αιγαίου που διαλάλησε την ελληνικότητά του, δίπλα στον ιστό, κάτω από τον ίσκιο της ελληνικής σημαίας.
Δέσποινα Αχλαδιώτη, η κυρά της Ρω.

Η εκπομπή του Φρέντυ Γερμανού

 

Μάρκος Μέσκος

Μάρκος Μέσκος 2

Πρώτη πρώτη είδηση της νέας χρονιάς ο θάνατος του Μάρκου Μέσκου. Πόσο σπουδαίος υπήρξε για τα ελληνικά γράμματα και πόσο συγκροτημένη, ξεχωριστή κι εκλεκτή προσωπικότητα ήταν αυτός ο ουμανιστής κομμουνιστής, όπως είχε αυτοχαρακτηριστεί, έχουν πει και θα πουν άνθρωποι που ξέρουν.
Εγώ θα έπρεπε να έχω πει ευχαριστώ. Το είπα όταν έπρεπε; Το είπα όπως έπρεπε;
Στο ξεκίνημά μου πέρασα από τις εκδόσεις ΑΣΕ, τις Αγροτικές Συνεταιριστικές Εκδόσεις, με τις οποίες συνεργαζόταν ο Μάρκος Μέσκος κι έτσι τον γνώρισα. Ήξερα ότι είναι ποιητής. Αλλά να που ήξερε από γραφιστική, από αρχιτεκτονική του βιβλίου και από εικονογράφηση. Ήταν μια ζεστή αγκαλιά, κατανοούσε βαθιά τις αγωνίες του νέου ανθρώπου και στάθηκε γενναιόδωρος στις συμβουλές –συμβουλές από κείνες που είναι μπούσουλας για τα επόμενα χρόνια. Στη μικρή μας γνωριμία, ο μεγάλος Μάρκος Μέσκος ήταν σχολείο.
Τον τελευταίο μήνα αυτά τα σκεφτόμουν έντονα και αναρωτιόμουν: «Άραγε ξέρει πόσο σημαντικός υπήρξε για μένα τον καιρό που ήμουν σφουγγάρι που ρουφούσε όσα θα μου στέκονταν πολύτιμα; Άραγε ξέρει ότι εκείνη η περίεργη συμβουλή «Μη φοβάσαι να τυποποιηθείς» μ’ έκανε να διαλέξω με μεγάλη σιγουριά το κόμικς, όχι μόνον επειδή απλώς μου άρεσε; Φυσικά το ξέρει».
Φυσικά το ήξερε. Αλλά θα ’πρεπε κι εγώ να το έχω πει.

«Τον ερχομό σου πάντα περιμένω»

αγναντεύοντας τη Μακρόνησο

Λαύριο, μνημείο Μακρονήσου. «Είναι η μάνα, η αδελφή, η σύζυγος, η μνηστή, του Μακρονησιώτη κρατούμενου, που ατενίζει το νησί».

Πέρασε από τη λογοκρισία σαν ερωτικό τραγούδι. Στην πραγματικότητα μιλάει για την αναμονή της επιστροφής του πολιτικού κρατούμενου.

Παναγιώτης Ελής-από τα πρώτα θύματα της χούντας

Παναγιώτης Ελής
Παναγιώτης Ελής

Κομούνια θα πεθάνετε!
Πρώτη δουλειά της χούντας ήταν οι συλλήψεις των αντικαθεστωτικών και κυρίως των αριστερών. Ο Παναγιώτης Ελής, αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης και μάρτυρας της Μακρονήσου, ήταν ένα από τα πρώτα θύματα. Συνελήφθη λίγες ώρες μετά το πραξικόπημα και οδηγήθηκε μαζί με άλλους 700 πολιτικούς κρατούμενους στον Ιππόδρομο –ανάμεσά τους ο Ηλίας Ηλιού και ο Γιάννης Ρίτσος. Ξύλο, βρισιές, καψόνια, εικονικές εκτελέσεις. Τον δολοφόνησε εν ψυχρώ ένας ανθυπίλαρχος πυροβολώντας τον εξ επαφής με το στρατιωτικό του περίστροφο.

Καθόμασταν σε μια κουβέρτα στο δάπεδο του θαλάμου μαζί με τον μακαρίτη γιατρό Μανώλη Σιγανό και τον επίσης μακαρίτη Κυριάκο Τσακίρη. Ακούσαμε τον πυροβολισμό και είδαμε τον Ελή να πέφτει. Δίπλα από μας καθόταν ο Γιάννης Ρίτσος, άκουσε και αυτός και είδε, και αμέσως με απόγνωση και αποτροπιασμό έκρυψε το πρόσωπό του στα χέρια του.
Μαρτυρία του δημοσιογράφου Αντώνη Καρκαγιάννη, συγκρατούμενου του Παναγιώτη Ελή και αυτόπτη μάρτυρα της δολοφονίας του.

Μεγάλη Παρασκευή 1894

 

Κρυστάλλης
Κώστας Κρυστάλλης

Είχε λιώσει από την εξάντληση και τον πυρετό. Ώσπου έφτασε πια στην Άρτα, κι έπεσε στο στρώμα, σ’ ένα χαμόσπιτο προς την Αγία Θεοδώρα. Του ’φεραν γιατρό, του αγόρασαν φάρμακα, μέρα και νύχτα η Μαρία να μην ξεκολλάει απ’ το προσκεφάλι του. Καλυτέρεψε κι ο καιρός, ένιωθες μια μοσκοβολιά ώρες ώρες απ’ τα νερατζάνθια, Απρίλης μήνας· μόνο αυτός δεν έλεε να πάει στο καλύτερο. Όλο κι όλο που μίλαγε ήταν να μην αφήνει το παιδί της να τον ζυγώνει. Και να ’χει χώρια το πιάτο και το ποτήρι του, κι όταν του δίνει τα γιατρικά, να πλένει ύστερα με σπίρτο τα χέρια της.
Τις τελευταίες δύο μέρες είχε πέσει σε λήθαργο. Όταν ξυπνούσε έψαχνε γύρω του αν ήρθε ο πατέρας. «Όπου να ’ναι, Κωστάκη μου, έρχεται. Του γράψαμε πάλι προχτές, των Βαΐων». Ύστερα, ούτε αυτό δεν ρωτούσε πια. Μεγάλη Τετάρτη μόνο σάλεψαν μια φορά τα χείλια του.
— Κι αυτός ο πατέρας, πόσο αργεί…
Άλλαξε πλευρό, βούλιαξε πάλι στον ύπνο κι από αυτόν, ξημερώνοντας η Μεγάλη Πέμπτη, 22 του Απρίλη, πέρασε στο μεγάλο ύπνο, τον αξύπνητο. Τον έθαψαν Μεγάλη Παρασκευή.

Από το βιβλίο του Μιχαήλ Περάνθη  «Ο τσέλιγκας-Κώστας Κρυστάλλης, μυθιστορηματική βιογραφία», Βιβλιοπωλείον της Εστίας.

Νίκος Μπελογιάννης – 65 χρόνια από τη δολοφονία του

Νίκος Μπελογιάννης, αγωνιστής, κομουνιστής και διανοούμενος. Πέρασε από δύο σκηνοθετημένες δίκες. Καταδικάστηκε σε θάνατο και δολοφονήθηκε για τις ιδέες του. Πέρασε στην αθανασία ως ο άνθρωπος με το γαρίφαλο.
Το άρθρο είναι φόρος μνήμης και τιμής στον αγωνιστή που σήμερα, 65 χρόνια μετά τον θάνατό του, εμπνέει τους ανθρώπους που οραματίζονται έναν όμορφο κόσμο και αγωνίζονται για ειρήνη, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη. Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στη Huffington Post στις 30 Μαρτίου 2017.

Η Ελλάδα του 1950

Η χώρα προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της ύστερα από τον πόλεμο και τον εμφύλιο σπαραγμό, αλλά τα δεινά του τόπου μας δεν έχουν τελειώσει. Η Ελλάδα βρίσκεται στη σφαίρα επιρροής της Αμερικής, η οποία παρέχοντας σύγχρονα υλικά, εξοπλισμό και τεχνογνωσία διεισδύει στον στρατό και στον κρατικό μηχανισμό. Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα είναι ο θρασύτατος Πιουριφόι, ειδικός στην καταπολέμηση του κομουνισμού. Αναμειγνύεται στις εσωτερικές υποθέσεις και δίνει εντολές στις ελληνικές κυβερνήσεις σαν σε υποτακτικούς του. Οι συνεργάτες των γερμανών γίνονται τώρα υπηρέτες των αμερικανών. Το ΚΚΕ έχει κηρυχτεί παράνομο. Συνεχίστε το διάβασμα