Το σπίτι με τον πυργίσκο στη λεωφόρο Ηρακλείου

Ανεβαίνοντας τη γέφυρα της λεωφόρου Ηρακλείου με κατεύθυνση προς Αθήνα, πριν φτάσουμε στο Δεύτερο Νεκροταφείο, αριστερά ήταν ένα μακρόστενο κτίριο με κεραμοσκεπές, μπαλκόνια και πυργίσκο και μ’ έντονα τα σημάδια της εγκατάλειψης. Δεν ήταν έρημο. Κάποιος ζούσε εκεί. Τα βράδια το ακριανό παράθυρο του δεύτερου ορόφου φωτιζόταν από αμυδρό φως.
Το κτίριο λεγόταν βίλα Ακριβή και το είχε χτίσει ο Ιωάννης Ριζόπουλος, που έδωσε το όνομά του στη γύρω περιοχή. Ο Ριζόπουλος ήρθε στην Αθήνα από την Καρύταινα το 1902, δούλεψε σκληρά για μία εικοσαετία, έκανε περιουσία και κατόπιν έναν πλούσιο γάμο. Για ν’ αξιοποιήσει τα χρήματά του, αγόρασε την περιοχή, τη χώρισε σε οικόπεδα και τα πούλησε με ευκολίες πληρωμής και σημαντικό κέρδος. Έτσι φτιάχτηκε η Ριζούπολη.

Η φωτογραφία είναι από το Radio Aetos

Το 1924 ο Ριζόπουλος έχτισε τη βίλα Ακριβή για οικογενειακή κατοικία. Ο οκταγωνικός πυργίσκος δέσποζε. Δεν γνωρίζουμε αν όλο το στενόμακρο κτίριο χρησίμευε για ιδιωτική κατοικία. Οπωσδήποτε στο ισόγειο υπήρχαν καταστήματα. Μπροστά από το σπίτι περνούσε το θηρίο, μια που ήταν χτισμένο δίπλα στις γραμμές του τρένου.
Με το σεισμό του 1999 χαρακτηρίστηκε ακατάλληλο, εντούτοις δεν είχε εντελώς εγκαταλειφθεί. Το 2001 χαρακτηρίστηκε διατηρητέο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων, αλλά η τελική απόφαση του υπουργείου πολιτισμού ήταν αντίθετη. Στις αρχές Νοεμβρίου 2002 η βίλα Ακριβή έγινε μπάζα.

Διαγώνια απέναντι είναι τα απομεινάρια της δισκογραφικής εταιρείας Columbia.

Advertisements

Σοφοκλέους 6

Σοφοκλέους 6

1912. Το κτίριο του κεντρικού καταστήματος της Τράπεζας Ανατολής στην οδό Σοφοκλέους 6. Τα διπλανά κτίσματα κατεδαφίστηκαν το 1928 για ν’ ανεγερθεί το Χρηματιστήριο Αθηνών. Η Τράπεζα Ανατολής συγχωνεύτηκε το 1932 με την Εθνική Τράπεζα, στην οποία περιήλθε και το κτίριο.

Σοφοκλέους τράπεζα Ανατολής Βραδυνή 1-2-1933.jpg
1933

 

 

 

 

Το κρυμμένο εκκλησάκι της οδού Γαλβάνη

Η κατεδάφιση μιας μονοκατοικίας στην οδό Γαλβάνη έκανε γνωστή την ύπαρξη μιας μικρής εκκλησίας, που μέχρι τώρα γνώριζαν μόνον οι ένοικοι των πίσω διαμερισμάτων του τετραγώνου Γαλβάνη-Νάξου-Κόντου-Δροσοπούλου. Η εκκλησία βρίσκεται στον ακάλυπτο μεταξύ των πολυκατοικιών. Προφανώς πρόκειται για ιδιωτική εκκλησία που ανήκε σε κάποιο μεγάλο κτήμα της περιοχής.

Τα Πατήσια ήταν προάστιο της προ αμνημονεύτων όμορφης Αθήνας και υπήρχαν εξοχικές κατοικίες που περιβάλλονταν από μεγάλα κτήματα, περιβόλια, ελαιώνες και ανθόκηπους. Χαρακτηριστικές είναι οι επαύλεις Δρακοπούλου και Κλωναρίδη, για ν’ αναφέρω τις πιο γνωστές. Πριν από τον μεσοπόλεμο και προτού ο πολιτισμός των εργολάβων και της αντιπαροχής αναπτύξει την περιοχή κατακόρυφα, αυτός που περπατούσε στην Πατησίων έβλεπε μπροστά του την Πάρνηθα, πίσω του την Ακρόπολη, δεξιά τον Λυκαβηττό και αριστερά του τον Σαρωνικό.

Λίγο πιο κάτω από το εκκλησάκι της οδού Γαλβάνη, στην πλατεία αγίας Παρασκευής δεξιά της οδού Καραβία υπάρχει το μεσαιωνικό εκκλησάκι της αγίας Παρασκευής. Η περιοχή ήταν άλλοτε το κτήμα Χρηστομάνου.

Οι μιναρέδες και οι χοντρέλες της Ομόνοιας

Ομόνοια με Μούσες 1

Το 1934 τοποθετήθηκαν περιμετρικά της στρογγυλής τότε πλατείας Ομόνοιας οκτώ ψηλές στήλες από μπετόν αρμέ. Κάλυπταν τις τρύπες εξαερισμού του υπόγειου σιδηροδρομικού σταθμού. Τα κουβούκλια στην πλατιά βάση τους έγιναν περίπτερα. Στην εξωτερική πλευρά αυτών των κουβουκλίων, με πρόσωπο στον δρόμο, τοποθετήθηκαν οκτώ αγάλματα γυναικείων μορφών. Υποτίθεται πως ήταν οι εννέα μούσες! Η Καλλιόπη δεν είδε ποτέ το φως του ήλιου. Τοποθετήθηκε στο υπόγειο δίπλα στα ουρητήρια. Μούσες ήταν τα έξι από τα οκτώ αγάλματα της πλατείας. Τα άλλα δύο ήταν η Ηγεμόνη και η Αγλαΐα, δύο από τις τρεις Χάριτες. Συνεχίστε. Έχει κι άλλο…

Άγιος Σώστης

Ελληνικό περίπτερο Παρίσι 1900_Χρωμολιθογραφη κάρτα
Παρίσι 1900. Το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση. 

 

Άγιος Σώστης Μάρτιος 2017
Αθήνα 2017. Ο ναός του αγίου Σώστη.

Για την απόπειρα δολοφονίας του Γεωργίου Α’, το τάμα για τη διάσωσή του, για το ελληνικό περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων, τη μεταφορά του στην Ελλάδα και τη συναρμολόγησή του για εκπλήρωση του τάματος μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ.

Η χρωμολιθογραφική κάρτα από τη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων 1900 προέρχεται από το αρχείο του Δημήτρη Παπαγεωργόπουλου. Τον ευχαριστώ που μου παραχώρησε την άδεια χρήσης.

Σόλωνος και Θεμιστοκλέους

Περνώντας από τη γωνία Σόλωνος και Θεμιστοκλέους παρατηρούσα το ζαχαροπλαστείο «Η αλήθεια». Ήταν παλιό κατάστημα κι ένα από τα τελευταία με χειρόγραφο λογότυπο παλιάς μόδας. Καμιά φορά σκεφτόμουν να μπω και ν’ αγοράσω κάτι, για να έχω το χαρτί περιτυλίγματος ή το κουτί με το λογότυπό του. Επαγγελματική διαστροφή. Χωρίς να περιφρονώ καθόλου τα γλυκά, κάθε φορά το ανέβαλα. Αναβολή στην αναβολή δεν μπήκα ποτέ. Την τελευταία δεκαετία το ζαχαροπλαστείο έκλεισε και η φίρμα κατέβηκε. Όπως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, τα γράμματα άφησαν ένα καθαρό αποτύπωμα πάνω στον μαυρισμένο τοίχο και μπορούσες να διαβάσεις καθαρά το όνομα «Η αλήθεια». Ύστερα άνοιξε άλλο κατάστημα (ζαχαροπλαστείο και πάλι) κι ύστερα άλλο κι ύστερα άλλο…
Με εξαίρεση τη χρήση καταστημάτων που άλλαξε, έναν φωτεινό σηματοδότη που προστέθηκε και τα λεωφορεία που εκσυγχρονίστηκαν κατά τα άλλα η εικόνα του σημείου αυτού σήμερα είναι ίδια όπως στην παραπάνω φωτογραφία της δεκαετίας του ’70.

Οδός Αριστείδου – η Αστυκλινική

Αριστείδου 6_2 copy

Αυτός ο ήσυχος κεντρικός αθηναϊκός δρόμος είναι η οδός Αριστείδου. Το λευκό τριώροφο κτίριο με τις ταμπέλες στο μπαλκόνι είναι το οίκημα Ευταξία, στο οποίο στεγάστηκε για μερικά χρόνια η Αστυκλινική ή Πολυκλινική Αθηνών.

Αριστείου 6 copy

Λίγα λόγια για την Αστυκλινική
Η Αστυκλινική ιδρύθηκε το 1856 από το Πανεπιστήμιο Αθηνών για την πρακτική διδασκαλία των φοιτητών της Ιατρικής, η οποία μέχρι τότε γινόταν στις παθολογικές και χειρουργικές κλινικές του νοσοκομείου Ελπίς. Η Αστυκλινική πρόσφερε τις υπηρεσίες της σε φτωχούς και άπορους. Όσο μεγάλη ήταν η χρησιμότητά της, τόσο πενιχρά ήταν τα οικονομικά μέσα της. Ο πρώτος διευθυντής, ο Δημήτριος Ορφανίδης, αφοσιωμένος στον σκοπό, πολλές φορές κάλυψε τις ανάγκες της με δικά του χρήματα. Παρέμεινε διευθυντής μέχρι τον θάνατό του το 1892.
Στην αρχή η Αστυκλινική στεγάστηκε στην οικία Σκουζέ στην Καπνικαρέα. Το ενοίκιο του οικήματος πληρωνόταν από το Δημόσιο. Όταν το 1871 μεταφέρθηκε στο κτίριο του Πανεπιστημίου, γωνία Ακαδημίας και Σίνα, το Δημόσιο σταμάτησε την οικονομική υποστήριξη. Με νόμο του 1914 η Αστυκλινική καταργήθηκε. Ανασυστάθηκε όμως με μεταγενέστερο νόμο και από το 1917 στεγάστηκε στο ακίνητο Ιωάννη Ευταξία, όπου παρέμεινε τουλάχιστον μέχρι το 1932.


Οι φωτογραφίες και οι πληροφορίες αντλήθηκαν από πηγές που παρέθεσε η ομάδα του fb «Η Αθήνα μέσα στο χρόνο».

Ακαδημίας και Κανάρη

Ακαδημίας και Κανάρη
Φωτο: Σ.Β. Σκοπελίτης

Οικία Δεληγιώργη_Dimitris Kamaras 1
Photo: Dimitris Kamaras, 2014

Το μέγαρο Δεληγιώργη, οικία του Επαμεινώνδα Δεληγιώργη που χρημάτισε έξι φορές πρωθυπουργός της Ελλάδας, είναι έργο του Τσίλερ. Επί χούντας κινδύνεψε να κατεδαφιστεί. Τον Νοέμβριο του 1974 κρίθηκε διατηρητέο και σώθηκε.

Το σπίτι του Λαπαθιώτη

Ιστορικό και όμορφο αρχοντικό, φορτωμένο με βαριές αναμνήσεις από τη μαρτυρική ζωή του «παρακμία» ποιητή. Το σπίτι του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη βρίσκεται Κουντουριώτου 23 και Οικονόμου 30 στα Εξάρχεια. Ευτυχώς κρίθηκε διατηρητέο και σώζεται. Δυστυχώς ρημάζει.
Ο Γιώργος Ιωάννου στο κείμενό του Ο γείτονάς μου ο Λαπαθιώτης γράφει ότι τη χρονιά που εγκαταστάθηκε στα Εξάρχεια, το 1971, το σπίτι ήταν τραυματισμένο από τους όλμους των Δεκεμβριανών και ταλαιπωρημένο, αλλά όχι ετοιμόρροπο. Οι ξεφτισμένοι σοβάδες άφηναν να φαίνονται οι χοντροί και γεροί πέτρινοι τοίχοι του. Τον καιρό που κατοικούσε ο Ιωάννου στα Εξάρχεια, στο σπίτι έμεναν κάποιοι επαρχιώτες ενοικιαστές, ανίδεοι για την ιστορία του. Οι παλιοί κάτοικοι με τους οποίους είχε συνομιλήσει θυμόνταν ένα σπίτι πανέμορφο, με περιποιημένο κήπο, στάβλο για τα άλογα της άμαξας, υποστατικό για τους υπηρέτες. Θυμόνταν την οικογένεια Λαπαθιώτη, τον στρατηγό πατέρα, και κυρίως θυμόνταν τον ποιητή· αμυδρά στον καλό καιρό, έντονα στην εποχή της καταρράκωσης. Άφησε το σπίτι άδειο από έπιπλα και άλλα υπάρχοντα, αλλά φορτωμένο βιβλία. Τεράστια η βιβλιοθήκη του, παρόλο που για να ζήσει είχε πουλήσει κάμποσα εκλεκτά και ακριβά βιβλία. «Μια βδομάδα κουβαλούσαν με τα κάρα οι κληρονόμοι τα βιβλία του», είπαν γείτονες στον Γιώργο Ιωάννου.
Πριν από μερικά χρόνια το σπίτι σκεπάστηκε με πράσινο δίχτυ για να μη φαίνεται η εγκατάλειψή του από την Πολιτεία. Αντέχει ακόμα.

Στον ίδιο δρόμο λίγο πιο κάτω, Κουντουριώτου γωνία με Νοταρά, έμενε ένας φίλος του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, καταραμένος ποιητής και αυτόχειρας και αυτός· ο Κώστας Καρυωτάκης.