Χαίρε, Παλιά Στρατώνα ♫

Εκεί όπου η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε τη Στοά της Βιβλιοθήκης του Αδριανού, βρισκόταν τμήμα από το βοεβοδαλίκι, την έδρα του  Τούρκου διοικητή της Αθήνας, του αιμοσταγούς Χασεκή. Επί Βαυαροκρατίας το τούρκικο διοικητήριο έγινε στρατώνας και κατόπιν φυλακή, που όλοι την έλεγαν Παλιά Στρατώνα.

Παλιά Στρατώνα 1932
Μάρτιος του 1932, η κατεδάφιση έχει αρχίσει.

Το 1929 αποφασίστηκε η κατεδάφισή της, για να γίνουν οι ανασκαφές. Παρ’ όλο που η Παλιά Στρατώνα ήταν τρισάθλια φυλακή, θεωρούταν απομεινάρι μιας ωραίας εποχής της παλιάς Αθήνας, που οι «γηραιοί Αθηναίοί» του ’30 νοσταλγούσαν με συγκίνηση. Διαβάστε και ακούστε♫ τη συνέχεια

Advertisements

Ο Ελαιώνας που είχαμε

Αστεροσκοπείο 1860 πίσω ο Ελαιώνας
Το Αστεροσκοπείο και στο βάθος ο Ελαιώνας, 1860.

«Πυκνός, βαθύς, σκιερός, πού μεν μαύρος, πού δε πρασινίζων, με τας πυκνάς συστάδας των δένδρων του, με τα φαλακρά και αμπελόσπαρτα μέρη του, με τας οφιοειδείς οδούς του, τας μη στερουμένας ποιήσεως γεφύρας του, τους κατεσπαρμένους εδώ κι εκεί μανοσπόρους* αγροτικούς οικίσκους του, εξετείνετο ο γηραιός Ελαιών, το ωραίον αυτό συμπλήρωμα της μοναδικής των ορέων στεφάνης, η πτωχή αύτη, αλλ’ ειλικρινής απάντησις της στείρας Αττικής γης εις το θείον των ανθρώπων έργον, την Ακρόπολιν.

Ακρόπολη, προπύλαια, στο βάθος Αστεροσκοπείο και ο Ελαιώνας
Τα Προπύλαια, το Αστεροσκοπείο και στο βάθος ο Ελαιώνας.

Η πρωία ήταν γλυκυτάτη, καίτοι ήτο ήδη 6 Δεκεμβρίου. Ωραίος ήλιος κατεφώτιζε το δάσος, εθέρμαινε δια των αδυνάτων ακτίνων του και έδιδε εύθυμον χροιάν εις τα δένδρα, τους ανθρώπους, τας οικίας. Πνοή ανέμου δεν ετάρασσε την ανάπαυσιν της φύσεως και το έδαφος ξηρόν και απολιθωθέν κατόπιν ισχυροτάτου βορρά επελθόντος μετά ραγδαίαν βροχήν αντήχει ιδιαιτέρως το ποδοβολητόν των ίππων και είχεν εις τον ύπατον βαθμόν την τόσον προσιδιάζουσα εις το αττικόν έδαφος ελαστικότητα».

θέα από το Αστεροσκοπείο Kuhn, J 1870
Θέα από το Αστεροσκοπείο, 1870. Στο βάθος ο Ελαιώνας.

*μανόσπορος: ο αραιά σπαρμένος


Απόσπασμα από το κεφάλαιο «Στον Ελαιώνα», από το βιβλίο του Ν. Ι. Σπανδωνή Η Αθήνα μας, Εκδοτικόν Κατάστημα Γεωργίου Δ. Φέξη, 1893

Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους οι Έλληνες κατέστρεψαν 72 παμπάλαιες εκκλησίες – Ένα χρονικό λεηλασιών και ξεπουλημάτων

Τις προάλλες μιλήσαμε για τον Άγιο Ασώματο στα Σκαλιά (ή πιο σωστά: στα Σκαλία), ένα εκκλησάκι στο Μοναστηράκι, που κατεδαφίστηκε στα μέσα του 19ου αιώνα, και αναφέραμε ότι είναι ένα από τα 72 παμπάλαια εκκλησάκια της Αθήνας, που κατέστρεψαν μετά την απελευθέρωσή τους από τον τουρκικό ζυγό, οι ίδιοι οι Έλληνες.

Μοναστηράκι Βιβλιοθήκη Αδριανού και οι Ασώματοι στα σκαλιά 1844
Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά γύρω στο 1844, λίγο πριν κατεδαφιστεί.

Τα τελευταία εκατό χρόνια της τουρκοκρατίας η Αθήνα είχε εκατόν εβδομήντα οικοδομικά τετράγωνα και εκατόν τριάντα έξι εκκλησίες. Κάποιες από αυτές ήταν ωραία αρχιτεκτονικά δημιουργήματα της βυζαντινής εποχής των Αθηνών, οι περισσότερες όμως ήταν απλά και φτωχικά εκκλησάκια, χτισμένα κατά τους χρόνους της δουλείας, ανάλογα με την ψυχική και υλική κατάσταση των κατοίκων εκείνων των χρόνων. Ο Κώστας Μπίρης, που παραδίδει αυτές τις πληροφορίες, προσθέτει με συγκίνηση ότι οι εκκλησίες αυτές ήταν καντηλάκια, στα οποία έκαιγε χαμηλωμένη και ταπεινή η φλόγα της πίστης.

Οι Τούρκοι, ως δυνάστες μας επί τετρακόσια χρόνια, έχουν κατηγορηθεί για βαρβαρότητα ως προς τον τρόπο που αντιμετώπισαν το ζήτημα της θρησκείας των υπόδουλων. Το γεγονός όμως είναι πως επί τουρκοκρατίας η Αθήνα είχε εκατόν τριάντα έξι εκκλησίες. Ας δούμε πώς φέρθηκαν στις εκκλησίες αυτές οι ίδιοι οι Έλληνες μετά την απελευθέρωσή τους.

Διαβάστε τη συνέχεια

Ο Άγιος Ασώματος στα σκαλιά

 

Περνώντας το τζαμί του Τζισταράκη, συναντάμε στην οδό Άρεως τον δυτικό τοίχο της Βιβλιοθήκης του Αδριανού. Θα πρέπει να το ξέρει κανείς για να προσέξει ότι στον τοίχο, ανάμεσα στους δύο τελευταίους κίονες, υπάρχει μία αγιογραφία. Είναι εκπληκτική η αντοχή της στον χρόνο, δεδομένου ότι εδώ και ενάμιση αιώνα βρίσκεται εκτεθειμένη στο ύπαιθρο. Είναι ό,τι έχει απομείνει από ένα εκκλησάκι με το περίεργο όνομα Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά. Φιλοτεχνήθηκε το 1577, όταν ανακαινίστηκε ο μικρός ναός και παρουσιάζει την προσευχή στη Γεθσημανή και την προδοσία του Ιούδα.
Σε δύο στύλους της Στοάς του Αδριανού υπάρχουν τα εξής χαράγματα:
1577 «Εκτίσθη ο Ασώματος των σκαλίων εν έτει ζπε εν μηνί Νοεμβρίω έτους»
1577 «Εκτίσθη ο Ασώματος των πεμ σκαλίων εν έτει ζπε εν μηνί Δεκεμβρίω ς»
Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά είναι πολύ παλιότερος· χτίστηκε το 1295, κολλητά στον τοίχο της Βιβλιοθήκης.

Διαβάστε τη συνέχεια

Όταν το σπίτι του Κανάρη γλίτωσε την τελευταία στιγμή από τον πλειστηριασμό

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος1930
Ιούνιος 1930

Το Δελτίο Δικαστικών Αποφάσεων πληροφόρησε τους ενδιαφερόμενους ότι την Κυριακή 22 Ιουνίου 1930 θα έβγαινε σε δημόσιο αναγκαστικό πλειστηριασμό το επί της οδού Κυψέλης, αριθμός 56, ακίνητο. Το ακίνητο, που αποτελούταν από σπίτι και κτήμα, βαρυνόταν με χρέος 253.000 δραχμών. Ο ιδιοκτήτης είχε κατορθώσει να συγκεντρώσει 169.000 και να περιορίσει το χρέος στις 84.000 δραχμές. Αλλά το χρέος είναι χρέος και οι νόμοι είναι νόμοι και dura lex sed lex και ο δικηγόρος Ράμμος (στο σύγγραμμά του περί Πολιτικής Δικονομίας έχουν ρίξει απελπισμένα ξενύχτια πολλοί φοιτητές της Νομικής) κοινοποίησε τα δέοντα για τον πλειστηριασμό στον ιδιοκτήτη.

Το σπίτι του Κανάρη, Ιούνιος 1930, τίτλος
Οι δημοσιογράφοι ενδιαφέρθηκαν και συνάντησαν τον ιδιοκτήτη Αντώνιο Μαούτσο στο γραφείο του δικηγόρου του:
— Εγώ δεν μπορώ να νιώσω ένα πράγμα, τους είπε ο Μαούτσος. Γιατί η κυβέρνηση αδιαφορεί έτσι; Γιατί δεν το αγοράζει να το κάνει μουσείο; Να, ο Ράμμος μου κοινοποίησε χαρτιά για πλειστηριασμό. Μήπως ξέρω και γράμματα; Έτρεξα δεξιά κι αριστερά ψάχνοντας για λεφτά. Αν δεν μου ’στελνε χτες το βράδυ χρήματα ο αδερφός μου από την Αμερική, αύριο το σπίτι θα το έπαιρνε κανένας κοιλαράς παραλής! Και δεν με νοιάζει τίποτε άλλο, όσο μου κακοφαίνεται ότι θα το ’ριχνε και θα ’φτιαχνε κανένα μέγαρο.

Γιατί ενδιαφέρθηκαν οι δημοσιογράφοι; Ποιο ήταν αυτό το ακίνητο; Γιατί θα έπρεπε το κράτος να το αγοράσει και να το μετατρέψει σε μουσείο;
Ήταν το σπίτι όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του ο Κωνσταντίνος Κανάρης.
Έχουμε ξαναμιλήσει γι’ αυτό. Τώρα με καινούργιες πληροφορίες που προστέθηκαν, μπορείτε να ξαναδιαβάσετε το άρθρο Το σπίτι του Κανάρη στην Κυψέλη.
Μην αναζητήσετε, όμως, το σπίτι. Δεν υπάρχει. Μπορεί το 1930 να σώθηκε την τελευταία στιγμή και να μην βγήκε στο σφυρί (και βέβαια όχι χάρη στις ενέργειες της πολιτείας), αλλά το 1967 υπέκυψε στη μπουλντόζα του εργολάβου.

 

Ο Μεβλεβίδες, οι Αέρηδες και ο Έλγιν

Οι Αέρηδες, το Ωρολόγιο του Κυρρήστου, τον καιρό της τουρκοκρατίας ήταν τεκές του τάγματος των Μεβλεβίδων, των στροβιλιζόμενων δερβίσηδων. Τον καιρό που κατέφθαναν διάφοροι αρχαιολάτρες εξ Εσπερίας και καταλήστευαν τις ελληνικές αρχαιότητες, οι Μεβλεβίδες δερβίσηδες προστάτευαν το μνημείο ως ιερό χώρο. Χάρη στην παρουσία τους ματαιώθηκε το σχέδιο του Έλγιν, που ήταν να αρπάξει ολόκληρο το μνημείο και να το μεταφέρει στην Αγγλία.

Λίγο ακόμα…

Το σπίτι του Κανάρη στην Κυψέλη

Στην οδό Κυψέλης ήταν πασίγνωστο το σπίτι του Κανάρη. Στον τοίχο της πρόσοψης μια μαρμάρινη επιγραφή διαιώνιζε τη μνήμη του θανάτου του.

ΕΝΤΑΥΘΑ ΕΖΗΣΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1877 ΑΠΕΘΑΝΕΝ
Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΑΡΗΣ

Το σπίτι και το κτήμα που το περιέβαλλε δώρισε η ελληνική κυβέρνηση στον Κανάρη, για να περάσει την υπόλοιπη ζωή του, ως ελάχιστο φόρο ευγνωμοσύνης για την προσφορά του στον απελευθερωτικό αγώνα. Ο ίδιος ο Κανάρης είχε ζητήσει να είναι στην εξοχή. (Η πυκνοκατοικημένη Κυψέλη κάποτε ήταν εξοχή!) Εκεί έζησε από το 1853 μέχρι τον θάνατό του.
Το σπίτι και το κτήμα κληρονόμησε η ανιψιά του (ή εγγονή του) Αθηνά Κανάρη και δόθηκε ως προίκα στον σύζυγό της δικηγόρο Θεοφ. Μπαλτή. Από την οικογένεια Μπαλτή δόθηκε ως προίκα στην ψυχοκόρη τους, που παντρεύτηκε τον υδραυλικό Αντώνιο Μαούτσο από την Ύδρα.
Συνέχεια…

Η θρυλική ανατίναξη των γραφείων της προδοτικής ΕΣΠΟ από την αντιστασιακή οργάνωση ΠΕΑΝ – Σεπτέμβριος 1942

Η θρυλική ανατίναξη της ΕΣΠΟ από την ΠΕΑΝ 1942

Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 1942, μεσημέρι
Μια τρομερή έκρηξη ανατινάζει το κτίριο στη γωνία των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος, όπου βρίσκεται το αρχηγείο της προδοτικής και φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ. Ένα σαμποτάζ στην καρδιά της κατακτημένης Αθήνας. Το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη. Κατέστρεψε το κτίριο, έβαλε τέλος στα βρόμικα σχέδια της ΕΣΠΟ και έθαψε κάτω από τα συντρίμμια 43 γερμανούς και 29 προδότες. Τα ραδιόφωνα της Μόσχας, του Λονδίνου και του Καΐρου το εξύμνησαν.
Το οργάνωσε και το εκτέλεσε η ΠΕΑΝ.

Διαβάστε λεπτομέρειες για το μεγάλο σαμποτάζ

Μια απόπειρα δολοφονίας, ένα τάμα και μια εκκλησία της Αθήνας που ταξίδεψε από το Παρίσι για να εγκατασταθεί στη θέση που βρίσκεται σήμερα

LE-PROGRES-ILLUSTRE-6-3-1898-768x1098 copy

Στις 14 Φεβρουαρίου του 1898 ο Γεώργιος ο Α΄ επέστρεφε από το Φάληρο, όπου είχε πάει για απογευματινό περίπατο με την κόρη του Μαρία και τους υπασπιστές του, όταν στην ιστορική περιοχή Ανάλατος δέχτηκε επίθεση από δύο άντρες που είχαν στήσει ενέδρα. Η απόπειρα απέτυχε και οι δράστες τράπηκαν σε φυγή.
Τις μέρες μετά την απόπειρα πραγματοποιήθηκαν διάφορες φιλοβασιλικές συγκεντρώσεις. Υποστηρίχτηκε ότι επρόκειτο περί συνωμοσίας αξιωματικών του γερμανικού επιτελείου, οι οποίοι αφενός καθοδήγησαν τους δράστες και αφετέρου διέδωσαν τα περί σκηνοθετημένης απόπειρας για παραπλάνηση. Όμως δεν ήταν λίγοι εκείνοι που υποστήριζαν ότι η απόπειρα ήταν σκηνοθετημένη για να ανακτήσει ο βασιλιάς τη δημοτικότητα που είχε χάσει μετά την ήττα στον ελληνοτουρικό πόλεμο του 1897. Διαβάστε περισσότερα

Κελαινούς και Θάσου, Κυψέλη

 

Στην πλατεία ΠΕΑΝ, που βρίσκεται στη συμβολή των οδών Κελαινούς και Θάσου στην Κυψέλη, έχει απομείνει το βάθρο που στήριζε την ορειχάλκινη προτομή του Θάνου Σκούρα. Στην εντοιχισμένη μεταλλική πλάκα διαβάζουμε ότι ο Θάνος Σκούρας ήταν πρόεδρος της αντιστασιακής οργάνωσης ΠΕΑΝ (Πανελλήνιος Ἐνωσις Αγωνιζομένων Νέων) και εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στις 7 Ιανουαρίου 1943.

Το γλυπτό ήταν έργο του Μιχάλη Κάσση. Κλάπηκε το 2012 για να πουληθεί ως μέταλλο στο χωνευτήρι των διάφορων παράνομων πράξεων, στον Ασπρόπυργο Αττικής.