Όταν οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια…

Μέχρι τον πόλεμο, στην περιφέρεια και στα αστικά κέντρα, οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια. Συγκεντρώνονταν συγγενείς, φίλοι και γείτονες στη σάλα, στον εξώστη και στην αυλή για να παρακολουθήσουν το μυστήριο και να γλεντήσουν. Δεν ήταν λίγες οι φορές που ο γάμος είχε επεισοδιακή, ακόμα και τραγική κατάληξη, γιατί το δάπεδο του σπιτιού, που δεν ήταν φτιαγμένο να σηκώνει τόσο βάρος, υποχωρούσε. Γαμπρός, νύφη, παπάς, κουμπάρος, συμπεθέρια, συγγενείς και φίλοι παρασύρονταν μαζί με το πάτωμα και την οικοσκευή στο ισόγειο.

γάμος σε σπίτι 1933
1933

Στην περίπτωση της Βέροιας το πάτωμα βούλιαξε κι έπεσε μέσα στον στάβλο. Διαβάστε τη συνέχεια

Advertisements

Αι γυμναστικαί επιδείξεις

Σφυρίχτρα, παραγγέλματα, φορεσιές στα εθνικά χρώματα, γυμναστικές ασκήσεις, επίδειξη ομαδικού πνεύματος, ευγενούς άμιλλας, πατριωτισμού και ικανοτήτων, μουσική από τα μεγάφωνα, εθνικοί χοροί, θεατρικά έργα, εθνικές ενδυμασίες, απαγγελίες, οι γονείς, οι συγγενείς, οι δάσκαλοι, ο παπάς, κάποιοι επίσημοι. Οι γυμναστικές επιδείξεις ήταν το τελευταίο άγχος της σχολικής χρονιάς. Καταργήθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’70. Σήμαιναν άγχος για τους μαθητές, παρ’ όλο που η προετοιμασία ήταν διασκέδαση, γιατί γλίτωναν ώρες μαθήματος. Άγχος είχαν και οι εκπαιδευτικοί, που όλη τη χρονιά δεν είχαν ασχοληθεί και πολύ με την καλλιέργεια του ομαδικού πνεύματος και κοίταζαν να τα μπαλώσουν όπως όπως μετά τις διακοπές του Πάσχα. Έπρεπε όλοι να κάνουν καλή εντύπωση και το σχολείο να βγει ασπροπρόσωπο. Μετά τις γυμναστικές επιδείξεις και τα ενδεικτικά, έκλεινε το σχολείο και άρχιζε επίσημα το καλοκαίρι.
Κάποιοι τις θυμούνται με νοσταλγία. Κάποιοι δεν θέλουν ούτε να τις θυμούνται.

Γυμν Επιδείξ-Σουφλί 1936-1939
Σουφλί μεταξύ 1936 και 1939. Χορευτική επίδειξη στο τέλος της σχολικής χρονιάς. Μαθητές και μαθήτριες φοράνε ποδιές με άσπρα γιακαδάκια. Οι θεατές κάθονται σε θρανία που έχουν τοποθετηθεί περιμετρικά στο προαύλιο.

Διαβάστε τη συνέχεια

Η Τσικνοπέμπτη, ο μπαλνταφάς και ο Γήσης

Γήσης Παπαγεωργίου
Γήσης Παπαγεωργίου

Ο κύριος της φωτογραφίας είναι ένας πολύ γνωστός και εξαιρετικός σκιτσογράφος. Όταν παραιτήθηκε από πλοίαρχος του Πολεμικού Ναυτικού, ασχολήθηκε με τη γελοιογραφία σε γνωστές εφημερίδες. Το λεύκωμα «Ελληνικοί πέτρινοι φάροι» που κρατάει ο Γήσης Παπαγεωργίου οφείλεται στην έρευνά του γύρω από τους πέτρινους φάρους και ολοκληρώνεται με δικά του σχέδια. Ερεύνησε και σχεδίασε τις στολές του Πολεμικού Ναυτικού από τον καιρό του Καποδίστρια ώς τις μέρες μας. Στη συνέχεια το ενδιαφέρον του τράβηξε η ελληνική παραδοσιακή φορεσιά και εδώ και δεκαοχτώ χρόνια ερευνά το θέμα και σχεδιάζει. 
Προτού τα κάνει όλα αυτά και άλλα πολλά σπουδαία πράγματα, ήταν ένα παιδί που ήθελε να ντυθεί καουμπόης, αλλά βρέθηκε μέσα στην «ξέμπαρκη» στολή του θείου του, να περνάει άσχημα σ’ έναν παιδικό χορό, ντυμένος στο περίπου ιππότης.

ΤΣΙΚΝΟΠΕΜΠΤΗ σήμερα μου είπανε κι εγώ θυμήθηκα τότε παλιά που γινόντουσαν σαν και σήμερα οι «μπαλνταφάδες» εκ του ball d’ enfant, λέξις γαλλική, εφαρμογή εκτέλεση ελληνική. Διαβάστε τη συνέχεια

Μέγας αποκριάτικος χορός

Η γιαγιά και ο παππούς Τσατσούλη
Αποκριάτικος χορός σε επαρχιακή πόλη την εποχή του μεσοπολέμου. Είναι εντυπωσιακό ότι τόσοι άνθρωποι σταμάτησαν τη διασκέδασή τους και μαζεύτηκαν ο ένας κοντά στον άλλον για να χωρέσουν στον φακό του φωτογράφου, χωρίς να χάσουν το κέφι τους. Πόση ώρα, άραγε, χρειάστηκε μέχρι να τραβηχτεί η φωτογραφία και να ξαναρχίσει ο χορός;

Κάθε χρόνο, την εποχή της αποκριάς, όλοι οι σύλλογοι, σύνδεσμοι, σωματεία, αδελφότητες, ομοσπονδίες και λέσχες έδιναν τον μεγάλο ετήσιο χορό τους σε κάποιο θέατρο, ξενοδοχείο ή κέντρο. Με φράκα και τουαλέτες, με μεταμφιέσεις, με παραδοσιακές ενδυμασίες, με κοτιγιόν, με ατραξιόν, με λαχειοφόρους αγορές και διαγωνισμούς ομορφιάς, οι χοροεσπερίδες συνδύαζαν την ψυχαγωγία με τη φιλανθρωπία.
Το παλιό καρναβάλι με τα γλέντια στους δρόμους και στις γειτονιές το έσβησαν οι Βαλκανικοί και ο Πρώτος Παγκόσμιος.
Διαβάστε τη συνέχεια

Στ’ αναμμένα κάρβουνα

Όταν η εκκλησία των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης έπιασε φωτιά, ακούστηκαν από μέσα οι φωνές των εικόνων να καλούν σε βοήθεια. Οι κάτοικοι χωρίς να λογαριάσουν τον κίνδυνο όρμησαν μέσα για να σώσουν εικόνες και κειμήλια. Με θαυματουργικό τρόπο κανένας δεν έπαθε τίποτα κι αυτό αποδόθηκε στους δύο αγίους. Έτσι θέλει ο θρύλος το ξεκίνημα των Αναστεναριών από το χωριό Κωστί της Ανατολικής Θράκης, που οφείλει το όνομά του στον προστάτη άγιό του. Στην πραγματικότητα το έθιμο έχει την απαρχή του στα αρχαία χρόνια.
Οι πρόσφυγες που έφυγαν από την Ανατολική Θράκη το 1914 περιπλανήθηκαν οκτώ χρόνια μέχρι να φτάσουν στη Μακεδονία. Έφεραν μαζί τους στην καινούργια πατρίδα και τ’ Αναστενάρια. Όμως, επί δύο δεκαετίες τουλάχιστον δεν υπήρξε καμία αναφορά για τέλεση του εθίμου, λες και είχε εξαφανιστεί. Διαβάστε τη συνέχεια

Όταν ξαναζωντάνεψε η παλιά αθηναϊκή αποκριά και κάηκε το πελεκούδι στην Πλάκα και στου Ψυρή

Μετά τους Βαλκανικούς και το Πρώτο Παγκόσμιο επικρατούσε μελαγχολία και κατήφεια. Η ανακωχή δεν έφερε πίσω ούτε το παλιό καρναβάλι ούτε την ευθυμία και το κέφι. Ο πόλεμος άφησε πολλή δυστυχία και φτώχεια. Από το 1920 και για μια δεκαετία δεν γινόταν καρναβάλι στην Αθήνα παρά μόνον αποκριάτικοι χοροί, που συνδύαζαν τη φιλανθρωπία με την ψυχαγωγία. Οι Αθηναίοι του μεσοπολέμου φορώντας φράκα και τουαλέτες το είχαν ρίξει στον χορό πάνω στα παρκέ και κόντευαν να ξεχάσουν τα γλέντια στους δρόμους και στις γειτονιές. Ώσπου το 1931 το Κομιτάτο της Αποκριάς είχε την ιδέα να αναβιώσει την παλιά αθηναϊκή αποκριά, όπως γιορταζόταν πριν έρθουν εξ Εσπερίας τα άρματα και οι μασκαράτες.
Ας την παρακολουθήσουμε!


Στην Παλιά Αθήνα, στις γειτονιές του Ψυρή και της Πλάκας, ξαναζωντανεύει η αποκριά του παλιού καιρού με φουστανέλες, σουραύλια, πίπιζες, ζουνάρια και φέσια καπετανέικα, λυχνάρια αθηνέικα με τα πέντε φιτίλια, με στολισμένες ταβέρνες να συναγωνίζονται ποια θα είναι η καλύτερη, Συνεχίστε το διάβασμα

Γιορτή κρασιού στο Δαφνί

DAFNI 1
Αφίσα του Γιώργου Βακιρτζή για τη Γιορτή Κρασιού στο Δαφνί, 1965.

Η Γιορτή Κρασιού καθιερώθηκε το 1953 και γινόταν κάθε φθινόπωρο στο Δαφνί, στο Άλσος Χαϊδαρίου. Ξεκινούσε την πρώτη του Σεπτέμβρη και διαρκούσε τριάντα μέρες. Έρεε άφθονο κρασί που έφερναν οι παραγωγοί από διάφορα μέρη της Ελλάδας. Το κερνούσαν κοπέλες ντυμένες με παραδοσιακές φορεσιές του τόπου παραγωγής. Οι επισκέπτες προμηθεύονταν ένα ποτήρι –που μετά κρατούσαν για αναμνηστικό– και έπιναν όποιο και όσο κρασί τους άρεσε. Συνήθως κατέληγαν όλοι γκον.

DAFNI 2
Αφίσα του Γιώργου Βακιρτζή για τη Γιορτή Κρασιού στο Δαφνί, 1965.

Η γιορτή είχε μεγάλη επιτυχία σε Έλληνες και σε ξένους. Ανάμεσα στους ξένους επισκέπτες ήταν και οι ναύτες τους 6ου στόλου. Όταν συμπλήρωσε την πρώτη δεκαετία της, η Γιορτή Κρασιού εμπλουτίστηκε με καινούργιες ιδέες, όπως έγραψε ο τύπος του 1964.

Γιορτή Κρασιού Ελευθερία 4-8-1964.jpg
Αύγουστος 1964