Ο άγιος Δημήτριος, ο Κασίμ και ο Σπαντούνης

Ο τάφος του Λουκά Σπαντούνη στον ναό του Αγίου Δημητρίου.

Μετά την κατάκτηση και τη λεηλασία της Θεσσαλονίκης ο σουλτάνος Μουράτ Β’ επισκέφθηκε τον ναό του Αγίου Δημητρίου, θυσίασε ένα κριάρι, προσευχήθηκε και διέταξε να παραμείνει ο ναός στα χέρια των χριστιανών, φυσικά με το αζημίωτο. Ένας προύχοντας της πόλης, ο Λουκάς Σπαντούνης, ανέλαβε να πληρώνει τη βαριά φορολογία και ο ναός παρέμεινε χριστιανικός για έξι δεκαετίες ακόμα. Το 1493 έγινε τζαμί, το τζαμί Ντεζρί Κασίμ-πασά ή Κασιμιέ τζαμί.

Όταν ο Εβλιά Τσελεμπί επισκέφθηκε το Κασιμιέ τζαμί, έγραψε:

[…] Μέσα στο τζαμί υπάρχει πηγάδι «ζωογόνου νερού», που όμως δεν είναι πόσιμο, γιατί προκαλεί εμετό. Αλλά, αν κάποιος που πάσχει από βαρύ πυρετό λουστεί στα νερά του, ο πυρετός υποχωρεί αμέσως, με τη βοήθεια του Θεού. Τέτοιο είναι το μεγαλείο του τζαμιού, που δεν υπάρχουν λόγια για να μπορέσει κανείς να το περιγράψει.

Ο Τσελεμπί περιγράφει προφανώς το πηγάδι που βρίσκεται στον ναό. Και συνεχίζει με το εξής:

[…] Όταν, μάλιστα, βρέθηκα μπροστά τον Καισαροβασιλέα της Γερμανίας, ο ταπεινός εγώ, ρωτήθηκα απ’ τον αυτοκράτορα αν είχα δει το περίφημο νεκρικό φέρετρο του Κασίμ. Κι όταν απάντησα πως: «Ναι, το έχω δει», τότε, όλοι μαζί (ο αυτοκράτορας κι οι υπουργοί του, οι δούκες του κι οι κόμητες, ο αρχιερέας κι ο διερμηνέας Μιγκέλ), με ρώτησαν μ’ ένα στόμα:
«Πώς τον είδες;»
«Μέσα σ’ ένα μαρμάρινο κιβούρι που ’χει απάνω του χαραγμένη μια επιγραφή με τριάντα στίχους», απάντησα. «Έχει και υπηρέτες που τον περιποιούνται και τον φροντίζουν, για να ’ναι ο χώρος του καθαρός και κατάλληλος για προσκύνημα».
Κι ευχαριστήθηκε ο βασιλέας και το επιτελείο του. Και είπαν:
«Αλήθεια, τα είδες;»
Και τότε σηκώθηκαν όλοι όρθιοι κι άρχισαν να διαβάζουν διάφορες περικοπές από τα Ευαγγέλιά τους, σύμφωνα με τα ψευτοϊερά τους έθιμα.
Αυτό σημαίνει πως το τζαμί είναι πασίγνωστο και οι Ευρωπαίοι σέβονται βαθύτατα τη μνήμη του Κασίμ.

Οι Γερμανοί ρωτούσαν για το κιβώριο του αγίου Δημητρίου, ενώ ο Τσελεμπί τους περιέγραφε έναν τάφο που νόμιζε ότι ήταν του Κασίμ, αλλά στην πραγματικότητα ήταν το αναγεννησιακού ρυθμού ταφικό μνημείο του Λουκά Σπαντούνη.

Ας σημειώσουμε ότι τα λείψανα του αγίου Δημητρίου είχαν κλαπεί από δυτικούς και είχαν μεταφερθεί στην Ιταλία διακόσια χρόνια πριν από την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης από τους Τούρκους. Αυτό πιθανόν έγινε μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Νορμανδούς το 1185. Έμειναν θαμμένα και ξεχασμένα στην κρύπτη του αβαείου Σαν Λορέντσο, της μικρής πόλης San Lorenzo in Campo, που βρίσκεται κοντά στην Ανκόνα, με την επιγραφή: «Εδώ βρίσκονται τα λείψανα του αγίου Δημητρίου του Θεσσαλονικέως». Ανακαλύφθηκαν το 1978, τη χρονιά που η Θεσσαλονίκη δοκιμάστηκε από τον φοβερό σεισμό. Την ημέρα της γιορτής του αγίου, την ίδια χρονιά, παραδόθηκε η κάρα. Δύο χρόνια αργότερα, μετακοσμίστηκαν και τα υπόλοιπα λείψανα και από τότε φυλάσσονται στο αργυρό κιβώριο.

Τα ιερά λείψανα μετακομίστηκαν επί των ημερών του μακαριστού μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονος Β΄, του οποίου ο τάφος βρίσκεται στον αύλειο χώρο του Αγίου Δημητρίου.

Ο Λουκάς Σπαντούνης πέθανε το 1481 και ενταφιάστηκε μέσα στον ναό. Η λάρνακα με το λείψανό του τοποθετήθηκε στην κεντρική στοά αριστερά. Το μνημείο ήταν τόσο μεγάλο που κάλυπτε τους δύο πρώτους κίονες. Πάνω του είναι χαραγμένο εγκωμιαστικό επίγραμμα τριάντα στίχων.

Το επίγραμμα είναι γραμμένο με κεφαλαία γράμματα σε δύο στήλες και διαβάζεται ο πρώτος στίχος με τον δεύτερο, ο τρίτος με τον τέταρτο κ.ο.κ.

Το επίγραμμα δημοσίευσε για πρώτη φορά ο Πολ Λικάς (Paul Lucas) στο βιβλίο του Voyage en Grèce, στις αρχές του 18ου αιώνα. Εδώ από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γ. Ζησίου Μακεδονίας Χριστιανικά Μνημεία, 1914.

Από τον θάνατό του και μετά μπροστά στον τάφο του Σπαντούνη αναγράφονταν Πασχάλια, δηλαδή πότε έπεφτε το Πάσχα κάθε χρονιάς. Τα Πασχάλια άρχιζαν τη χρονιά του θανάτου του και σταματούσαν στο 1490.

Το Πασχάλιο της χρονιάς που πέθανε ο Λουκάς Σπαντούνης.

Έτους 1481· ινδικτιώνος
ΙΒ ηλίου κύκλοι ιστ΄ σελήνης Β΄Κρεοφαγίας εβδομάδες…
Απόκρεως φευρουαρίου στ΄ νομι
κόν φάσκα Μαρτίου ΚΘ
χ
ριστιανών πάσχα Απριλίου Β

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s