Το μέγαρο Μελά

Το μέγαρο Μελά καταλαμβάνει το τετράγωνο μεταξύ των οδών Αιόλου-Σοφοκλέους-Στρέιτ-Κρατίνου. Το έχτισε ο Βασίλειος Μελάς, ηπειρωτικής καταγωγής, ομογενής από την Κωνσταντινούπολη και πλούσιος έμπορος στο Λονδίνο. Εμφανίστηκε δυναμικά στην ελληνική οικονομική σκηνή· επένδυσε τα κεφάλαιά του στα θειωρυχεία της Μήλου, αγόρασε μετοχές στα μεταλλεία του Λαυρίου, στους σιδηροδρόμους, σε τράπεζες, στο Αεριόφως Αθηνών και ακίνητα στην περιοχή μεταξύ Καπνικαρέας και Αγίας Ειρήνης.
Το 1873 αγόρασε τρία οικόπεδα στην πλατεία Λουδοβίκου, επιφάνειας 1.600 τετραγωνικών μέτρων και ανέθεσε στον Τσίλερ τα σχέδια και την κατασκευή διώροφου μεγάρου. Το μέγαρο που χτίστηκε ήταν το μεγαλύτερο ιδιωτικό κτίριο της πρωτεύουσας.
Με τη διαθήκη του ο Βασίλειος Μελάς άφησε την επικαρπία του μεγάρου στη σύζυγό του και όρισε μετά τον θάνατό της, τα ετήσια έσοδα του μεγάρου, αφαιρουμένων των εξόδων συντήρησής του, να διατίθενται για τη δημιουργία και συντήρηση νηπιαγωγείων εκτός της πόλης.

Μέγαρο Μελά 1905
Το μέγαρο Μελά το 1905. Μπροστά του η πλατεία Λουδοβίκου.

«Την μεγάλην οικίαν μου, την επί της πλατείας Λουδοβίκου κειμένην, την αποτελούσαν τετράγωνον, συνορευομένην γύρωθεν υπό των οδών Αιόλου, Σοφοκλέους, Αχαρνών και της πλατείας Λουδοβίκου, κληροδοτώ μετά την αποβίωσιν της συζύγου μου, ήτις εν όσω ζη θέλει έχει την επικαρπίαν των προσόδων αυτής, εις τον Δημήτριον Βικέλαν, τον Βίκτωρα Μελάν και τον πρεσβύτερον υιόν του αδελφού μου Μιχαήλ Μελά, και παραγγέλλω αυτούς, όπως εκ των ετησίων αυτής προσόδων, μετά την αφαίρεσιν εκάστοτε των απαιτουμένων εξόδων της συντηρήσεως της οικίας ταύτης, ολόκληρον το υπόλοιπον δαπανώσι προς ίδρυσιν και συντήρησιν νηπιαγωγείων όπου δήποτε ήθελον εγκρίνει, εκτός μόνον της πόλεως των Αθηνών, ήτις ευμοιρεί εκπαιδευτικών καταστημάτων […] απαγορεύω δε την φαλκιδίασιν του κληροδοτήματος τούτου δι’ οιονδήποτε λόγον».

Είναι εντυπωσιακό ότι σε μια εποχή που η προσχολική αγωγή ήταν άγνωστη στον τόπο μας, ο Μελάς φρόντισε για την ίδρυση νηπιαγωγείων και μάλιστα εκτός πόλης, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την περιφέρεια.

Αιόλου μέγαρο Μελά γωνία
Οδός Αιόλου. Αριστερά το μέγαρο της Εθνικής Τράπεζας και δεξιά το μέγαρο Μελά.

Οι χρήσεις του μεγάρου
Τα καταστήματα του ισογείου και τα διαμερίσματα των δύο ορόφων νοικιάστηκαν σε επαγγελματίες. Για ένα μικρό διάστημα μεταφέρθηκε στο μέγαρο το Χρηματιστήριο και αργότερα η Αθηναϊκή Λέσχη. Το κράτος σκεφτόταν μήπως τροποποιηθεί το κτίριο, για να λειτουργήσουν εκεί τα δικαστήρια, πράγμα που δεν έγινε. Το πρόβλημα του δικαστικού μεγάρου περιφέρθηκε πολύ μέχρι να βρει λύση.
Από το 1900 ώς το 1973 το μέγαρο Μελά στέγασε το Κεντρικό Ταχυδρομείο, γι’ αυτό και πολλοί αποκαλούσαν την πλατεία μπροστά από το μέγαρο πλατεία Ταχυδρομείου. Ήταν ένα από τα ανεπίσημα ονόματα της πλατείας Λουδοβίκου, αργότερα Κοτζιά και σήμερα Εθνικής Αντίστασης.

 

Το 1909 και το 1932 έγιναν παρεμβάσεις στο κτίριο και προστέθηκε ένας ακόμη όροφος. Στη δεκαετία του ’40 το κτίριο άλλαξε διάφορες χρήσεις. Τον καιρό του πολέμου εγκαταστάθηκε εκεί η Υπηρεσία Λογοκρισίας, διάφορες στρατιωτικές υπηρεσίες και η Αγγλική Υπηρεσία Διαβιβάσεων. Στην Κατοχή οι κατακτητές επιτάξανε το κτίριο, για να εγκαταστήσουν υπηρεσίες. Στη διάρκεια του Εμφυλίου στρατωνιζόταν αγγλική φρουρά.
Αξίζει ν’ αναφέρουμε ότι το 1942 οι ταχυδρομικοί υπάλληλοι κήρυξαν απεργία, που ήταν η πρώτη απεργία στην κατεχόμενη Ευρώπη.
Το 1974 το κτίριο κηρύχτηκε διατηρητέο και από το 1977 μισθώθηκε στην Εθνική Τράπεζα, η οποία, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Βασιλείου Γ. Μελά, το αποκατέστησε στην αρχική του μορφή.

Αιόλου Μέγαρο Μελά
Το μέγαρο Μελά μετά την αποκατάστασή του. Φωτογραφία από τη Βικιπαίδεια.

Σημείωση
Στη διαθήκη του Μελά αναφέρεται ως ένας από τους δρόμους που περικλείουν το μέγαρο η οδός Αχαρνών, που αργότερα μετονομάστηκε σε οδό Στρέιτ. Η Στρέιτ ήταν ένα στενό δρομάκι και σήμερα δεν υφίσταται ως δρόμος, αφού είναι η είσοδος του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων.

 

Βιογραφία Βασιλείου Μελά και πληροφορίες για το Μέγαρο Μελά από τον ιστότοπο του Ιδρύματος Βασιλείου Γ. Μελά
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s