Το πουλί της χούντας, ο διαφημιστής του και η ιστορία μιας διαφημιστικής

Το έμβλημα της χούντας, ο φαντάρος μπροστά στον φοίνικα που αναγεννιέται, ήταν δημιούργημα του διορισμένου χουντικού δήμαρχου του Πειραιά Αριστείδη Σκυλίτση. Βρισκόταν παντού: σε δρόμους, σε πλατείες, σε κτίρια, σε γραφεία, σε σχολεία, σε σπιρτόκουτα, στην πόλη και στο ύπαιθρο.

Έμβλημα χούντας Πανεπιστημίου
Η πρόσοψη της Τράπεζας της Ελλάδος στην Πανεπιστημίου.

Υπήρχε κι ένας αυτοδίδακτος ζωγράφος και διαφημιστής, που ειδικευόταν στις γιγάντιες διαφημίσεις και στις τοιχογραφίες που κάλυπταν μια ολόκληρη πλευρά πολυκατοικίας.

Ο Παύλος Γκίκας, σκαρφαλωμένος σε σκαλωσιές ή αναβατόρια ζωγράφισε διαφημίσεις για την μπίρα και τα αναψυκτικά Φιξ, τη ρετσίνα Πλάκα, τα μακαρόνια Στέλλα και Μίσκο, τις κλωστές Πεταλούδα, ο ρολόι της Certina, τα τσιγάρα Cooper και Rothmans, τα πλυντήρια Candy, τα αυτοκίνητα Peugeot και άλλα πολλά προϊόντα, εισαγόμενα, αλλά και ελληνικά, που άρχισαν να γράφονται κι αυτά με λατινικούς χαρακτήρες (Plaka, Stella, Misko). Οι διαφημίσεις είχαν την υπογραφή του, ΓΚΙΚΑ, ή την υπογραφή ΑΛΜΑ, της διαφημιστικής εταιρείας με την οποία συνεργάστηκε στη συνέχεια. Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτές οι τεράστιες επιφάνειες ζωγραφίστηκαν στο χέρι με πινέλο. Βρισκόμαστε στην εποχή πριν από τις εκτυπώσεις.

Χούντα έγχρωμη λεπτομ

Ο Παύλος Γκίκας ζωγράφισε και πολλά εμβλήματα της χούντας. Εκμεταλλεύτηκε τη συνωνυμία του με τον υπηρεσιακό πρωθυπουργό Σόλωνα Γκίκα, δήλωσε ότι είναι ο νεαρός ανιψιός του κι έτσι κατάφερε να συναντηθεί με τον ιδιαίτερο του Παπαδόπουλου, τον στρατηγό Μουτούση. Με το ακαταμάχητο επιχείρημα ότι ήταν ο μόνος δεξιός καλλιτέχνης που υπήρχε στην Ελλάδα, ζήτησε τη δουλειά της υπαίθριας διαφήμισης για όλη την επικράτεια. Και την πήρε. Η χούντα είχε βρει τον διαφημιστή της.
«Περνούσα από όλα τα μέρη της Ελλάδας, καθόμουν από μια βδομάδα στην κάθε περιοχή και τους γέμιζα με πουλιά! Είχα κάνει και το πουλί στο Παναθηναϊκό Στάδιο που άναβε, με το νέον».

Η χρυσή εποχή του Γκίκα άρχισε με τη χουντική επταετία και κράτησε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’80, όταν οι εκτυπώσεις αντικατέστησαν τη δουλειά του χεριού. Συνεργάστηκε με τη διαφημιστική εταιρεία ΑΛΜΑ ζωγραφίζοντας, αλλά κυρίως κατασκευάζοντας διαφημιστικές ταμπέλες τεραστίων διαστάσεων. Για να πάρουμε μία ιδέα των διαστάσεων και των αναλογιών, στη διαφήμιση των τσιγάρων Rothmans, που δείχνει ένα ανοιχτό πακέτο από το οποίο βγαίνουν τρία τσιγάρα, το πακέτο είχε ύψος 18 μέτρα.
Εννοείται ότι αυτές οι δουλειές ήταν χρυσοπληρωμένες. Ο χώρος της διαφήμισης τότε ήταν Πακτωλός κι έβγαινε χρήμα με ουρά.

Rothmans ΑΛΜΑ
Διαφημιστική ταμπέλα των Rothmans τοποθετημένη στην ταράτσα κτιρίου. Είχε μήκος σχεδόν όσο και η ταράτσα.

Το 1990 η Αττική και ολόκληρη η Ελλάδα είχαν γεμίσει από τέτοιες τεράστιες υπαίθριες διαφημιστικές πινακίδες-κατασκευές, που παραμόρφωναν και ασχήμιζαν το αστικό και φυσικό τοπίο. Αλλά δεν ήταν μόνον αυτό.

ΓΚΙΚΑ 4β

Οι διαφημίσεις-τέρατα είχαν τοποθετηθεί πολύ κοντά σε οδικούς άξονες και, όπως αναφέρει η Εφημερίδα των Συντακτών, κρίθηκαν ένοχες για πολλά τροχαία ατυχήματα, γιατί αποσπούσαν την προσοχή των οδηγών. Επιπλέον τα υλικά από τα οποία ήταν κατασκευασμένες αποτελούσαν κίνδυνο για όσα οχήματα προσέκρουαν επάνω τους. Οι συγγενείς των θυμάτων τροχαίων ανέλαβαν πρωτοβουλίες για την αλλαγή του νομικού πλαισίου που ρύθμιζε αυτού του είδους τις υπαίθριες κατασκευές. Το μεν νομικό πλαίσιο άλλαξε, αλλά οι διαφημίσεις-τέρατα δεν κουνήθηκαν από τη θέση τους. Για να ξηλωθούν έπρεπε να δοθεί καινούργια μάχη.

Η εταιρεία ΑΛΜΑ, όπως λέει ο Παύλος Γκίκας, μετά την ψήφιση του νόμου που απαγόρευε αυτές τις κατασκευές, έκλεισε ξαφνικά αφήνοντας στον δρόμο εκατοντάδες επαγγελματίες που απασχολούσε: σιδεράδες, ξυλουργούς, κατασκευαστές, αφισοκολλητές.


Για να ακριβολογούμε η ΑΛΜΑ δεν έκλεισε. Το 2000 συγχωνεύτηκε με την εταιρεία ΑΤΕΡΜΩΝ και έκτοτε λειτουργεί με τον τίτλο ΑΛΜΑ-ΑΤΕΡΜΩΝ. Η ιστορία της ΑΤΕΡΜΩΝ και της κατοπινής ΑΛΜΑ-ΑΤΕΡΜΩΝ είναι αναπόσπαστα δεμένη με τη δραστηριότητα του επιχειρηματία Βρυώνη, ο οποίος, ακολουθώντας το πνεύμα του καιρού περί αδιάκοπης αναζήτησης της επιτυχίας, έγινε και καναλάρχης. Στη δεκαετία του ’80, με την εταιρεία ΑΤΕΡΜΩΝ, λάνσαρε πρώτος τα ζωγραφισμένα τρόλεϊ ως διαφημιστικό μέσο, εκμεταλλεύτηκε τους κοινόχρηστους χώρους των δήμων, τοποθέτησε υπαίθριες φωτεινές διαφημίσεις στους σταθμούς του Ηλεκτρικού… Ο Βρυώνης και η εταιρεία του συντέλεσαν στο ν’ αλλάξει η όψη της Αθήνας. Προς το καλύτερο; Όχι, βέβαια!
Το 2007 άρχισε η ιστορία με την Affichage, την ελβετική εταιρεία που ενδιαφέρθηκε να αποκτήσει το 75% των μετοχών της ΑΛΜΑ-ΑΤΕΡΜΩΝ και αγόρασε 10.000 υπαίθριες διαφημιστικές πινακίδες. Οι Ελβετοί, όταν διαπίστωσαν ότι  είχαν αγοράσει αέρα κοπανιστό, αφού οι πινακίδες ήταν παράνομες, κατέθεσαν μήνυση για απάτη.
Έτσι εξελίχθηκε η ιστορία μιας από τις παλιότερες διαφημιστικές εταιρείες της Ελλάδας.


Πληροφορίες για τον Γκίκα πήρα από τους ιστότοπους  Μ. HULOT’S NOTHING DAYS και από OUGH, στους οποίους ανήκουν και όλες οι φωτογραφίες εκτός από τις δύο με το έμβλημα της χούντας. 
Για την ΑΤΕΡΜΩΝ και την ΑΛΜΑ-ΑΤΕΡΜΩΝ γράφει η naftemporiki, η Εφημερίδα των Συντακτών και Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s