Η ιστορία του άτυχου θεάτρου της πλατείας Λουδοβίκου

Το 1856 αποφασίστηκε η κατασκευή ενός θεάτρου, που ξεκίνησε για Εθνικό, αλλά στην πορεία έγινε Δημοτικό. Η ανέγερσή του διαρκώς εμποδιζόταν και σκόνταφτε. Μηχανορραφίες, έλλειψη πόρων, αλλαγές τοποθεσίας και αρχιτεκτόνων… Κατά τη διάρκεια των εργασιών έγιναν θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα και το θέατρο έβγαλε κακό όνομα· το χαρακτήριζαν «αμαρτωλό» και «στοιχειωμένο». Ύστερα από τρεις δεκαετίες, το 1888, το μέγαρο ολοκληρώθηκε και στόλισε την πλατεία Λουδοβίκου. Βρισκόταν στο κάτω μέρος της πλατείας, μεταξύ των οδών Ευπόλιδος και Κρατίνου, και η πίσω όψη του έβλεπε στην οδό Αθηνάς.

Το Δημοτικό Θέατρο
Το Δημοτικό Θέατρο το 1905. Μπροστά  είναι η πλατεία Λουδοβίκου και δεξιά η Ευπόλιδος.

Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε ύστερα από τριάντα δύο χρόνια, το 1888. Τα σχέδια ήταν του Τσίλερ. Τα αναπροσάρμοσε όμως ο Αντρέας Συγγρός, που έβαλε το χρήμα του, αλλά και τους όρους του. Δέκα χρόνια ύστερα από τα εγκαίνια, το 1898, το θέατρο περιήλθε στον Δήμο κι έγινε το Δημοτικό Θέατρο.

Αιόλου πλατεία Κοτζιά το Δημοτικό Θέατρο 2

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, παραχωρήθηκε για στέγαση των προσφύγων. Τότε έπαθε μεγάλες ζημιές.

Δημοτικό θέατρο στεγάζει πρόσφυγες του 22
Το εσωτερικό του Δημοτικού Θεάτρου την εποχή που φιλοξενούσε πρόσφυγες.

Εκατοντάδες άνθρωποι έμεναν στα θεωρεία και χρησιμοποιούσαν τους υπόλοιπους χώρους για μαγειρεία, πλυσταριά και γενικά για τις καθημερινές ανάγκες τους. Για ν’ αντιμετωπίσουν το κρύο, έκαιγαν έπιπλα και σκηνικά, χρησιμοποίησαν τις κουρτίνες για κουβέρτες και τα βελούδα για πατσαβούρες.


Ας δούμε μία φωτογραφία του 1926, που δείχνει κτίρια γύρω από την πλατεία Λουδοβίκου. Ο φωτογράφος στάθηκε σε κάποια ταράτσα στη γωνία Κλεισθένους και Λυκούργου, κοιτάζοντας προς τη γωνία Ευπόλιδος και Αθηνάς.

 

Πίσω από τις τρεις πρώτες κεραμοσκεπές διακρίνεται η πίσω πλευρά του ξενοδοχείου «Αι Πάτραι», που βρισκόταν στην Ευπόλιδος 12. Το επιβλητικό κτίριο επάνω αριστερά είναι το άτυχο Δημοτικό Θέατρο. Την εποχή που τραβήχτηκε η φωτογραφία δεν λειτουργούσε ως θέατρο, γιατί από το 1922 και για πέντε χρόνια στέγαζε πρόσφυγες από τη Μικρασία.
Στις καρτποστάλ και σε πολλές φωτογραφίες παρουσιάζεται μόνο του ή με τα εντυπωσιακά μέγαρα της πλατείας Λουδοβίκου –το μέγαρο Μελά και το μέγαρο της Εθνικής Τράπεζας. Αυτή η φωτογραφία δείχνει τις αναλογίες του Δημοτικού Θεάτρου σε σχέση με άλλα γειτονικά κτίρια.

 

Μεγεθύνοντας τη φωτογραφία, διακρίνουμε το πλήθος των ισόγειων καταστημάτων που στεγάζονταν στην πλευρά της οδού Αθηνάς. Καταστήματα στέγαζαν και οι άλλες πλευρές, εκτός από την πρόσοψη, στην οποία βρισκόταν η είσοδος του θεάτρου, εντυπωσιακή, με καμάρες και σκαλοπάτια. Το κτίριο είχε εισόδους και από τις άλλες πλευρές, οι οποίες όμως εξυπηρετούσαν την τράπεζα του Συγγρού και τα διάφορα γραφεία που λειτουργούσαν στους ορόφους. Για να χωρέσουν όλα στο ίδιο κτίριο, αδικήθηκαν οι χώροι του θεάτρου.
Η συστέγαση του Δημοτικού Θεάτρου με τράπεζα, γραφεία και μαγαζιά ήταν όρος που επέβαλλε ο Συγγρός, για να χρηματοδοτήσει την ανοικοδόμηση. Η ανοικοδόμηση είχε καθυστερήσει τρεις δεκαετίες, ο Τσίλερ είχε βαρεθεί να περιμένει και ο Συγγρός ήθελε να σιγουρευτεί ότι θα αποσβέσει την επιχορήγησή του. Άλλος ένας όρος που έθεσε  ήταν να εκμεταλλευτεί ο ίδιος το θέατρο επί 25 χρόνια.
Όταν μαθεύτηκε αυτό, οι Αθηναίοι άρχισαν να το αποκαλούν «Θέατρο του Τσυγγρού», μιμούμενοι τη χιώτικη προφορά, μια που ο Συγγρός ήταν Χιώτης, και κοροϊδεύοντας την καινούργια του ιδιότητα του θεατρώνη.

 

Μπορεί να άργησε, αλλά φτιάχτηκε ένα θέατρο πανέμορφο, με θεωρεία, ζωγραφιστό ταβάνι, μεγάλη πλατεία και καλή ακουστική.
Ο Συγγρός, ίσως για λόγους οικονομίας, δεν έβαλε ούτε θέρμανση ούτε εξαερισμό. Επίσης περιόρισε το μέγεθος της σκηνής και εξαφάνισε τους βοηθητικούς χώρους. Απίστευτο κι όμως αληθινό. Ήταν ένα μεγάλο, κεντρικό θέατρο, χωρίς καμαρίνια!
Στη σκηνή του πάντως εμφανίστηκαν μεγάλα ονόματα, ανάμεσά τους και η θρυλική Σάρα Μπερνάρ.

Σάρα Μπερνάρ
Η Σάρα Μπερνάρ παντρεύτηκε το 1882 τον Αριστείδη Δαμαλά, γόνο μεγάλης πειραιώτικης οικογένειας, που ζούσε στο εξωτερικό. Υπηρετούσε ως στρατιωτικός ακόλουθος στο διπλωματικό σώμα, αλλά στράφηκε στο θέατρο. Έγινε γνωστός ως Ζακ Νταμαλά για την απολλώνια ομορφιά του, το ανύπαρκτο ταλέντο του, τη σκανδαλώδη ζωή του και τον εθισμό του στη μορφίνη, που συντόμεψε το τέλος του.
Το Δημοτικό Θέατρο στις αρχές 20ου
Το Δημοτικό Θέατρο στις αρχές του 20ού αιώνα.

Όπως είπαμε, στην πενταετία μεταξύ 1922 και 1927, το θέατρο έπαθε μεγάλες ζημιές. Όταν έφυγαν οι πρόσφυγες, ο δήμαρχος Σπύρος Πάτσης προχώρησε σε αποκατάσταση των ζημιών, διαθέτοντας μεγάλα ποσά, και το έργο προχωρούσε καλά, αλλά ο επόμενος δήμαρχος, ο Σπύρος Μερκούρης, παρά την καλή πρόοδο των εργασιών, αποφάσισε να διακόψει το έργο της αποκατάστασης, επικαλούμενος έλλειψη πόρων. Αυτή η πρόφαση δεν τον εμπόδισε να κάνει μια αρπαχτή εκατομμυρίων για την ανάπλαση της πλατείας Ομόνοιας.
Ο Μερκούρης είχε μία τάση να μην υπολογίζει το χρήμα, όπως φανερώνει η ανάπλαση της πλατείας Ομόνοιας με τις Μούσες (που δεν ήταν όλες Μούσες και δεν ήταν εννιά), και ο Κοτζιάς είχε μία τάση να καταστρέφει, όπως φανερώνει η κατάργηση της ίδιας ανάπλασης. Μάλιστα, είχε προσκαλέσει τους Αθηναίους να παραστούν στην τελετή.

Απέναντι από το Δημοτικό Θέατρο στην οδό Αθηνάς υπήρχε ένα εστιατόριο, που σύχναζαν ηθοποιοί και που οι ίδιοι το είχαν ονομάσει «Εστιατόριο των ναυαγών του βίου».

Δυστυχώς το θέατρο ναυάγησε ή πιο σωστά το ρίξανε σε ξέρα. Ξεκίνησε άσχημα και τα τελευταία χρόνια της ζωής του απαξιώθηκε μετά μανίας, για αδιευκρίνιστους λόγους. Το Αύγουστο του 1940, όταν ήταν δήμαρχος ο Αμβρόσιος Πλυτάς και υπουργός Διοικήσεως Πρωτευούσης ο τέως δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Κοτζιάς, έγινε μπάζα, παρ’ όλο που είχε χαρακτηριστεί ως το καλύτερο θέατρο στην Ευρώπη.

 

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s