Η Θέμις ψάχνει στέγη – το μέγαρο και τα μεγαλόπνοα σχέδια, η μετακόμιση, η ταλαιπωρία και η επιστροφή

Στις αρχές της δεκαετίας του ’30, ήρθε στην επιφάνεια το ζήτημα της στέγασης των δικαστηρίων. Το κτίριο του Πρωτοδικείου στις οδούς Σανταρόζα-Σταδίου-Αρσάκη, ταλαιπωρημένο από τη μεγάλη χρήση και εντελώς ασυντήρητο, είχε γίνει σαράβαλο.
Η κυβέρνηση Βενιζέλου αποφάσισε να χτίσει νέο δικαστικό μέγαρο. Λεφτά δεν είχε, αλλά αυτό δεν φάνηκε να μπαίνει εμπόδιο στο όραμά της. Αποφάσισε να κατεδαφίσει το κτίριο Βάιλερ, το παλιό Στρατιωτικό Νοσοκομείο στου Μακρυγιάννη, και να ανεγείρει εκεί το νέο δικαστικό μέγαρο· κι επειδή ο χώρος δεν θα έφτανε, θα γίνονταν απαλλοτριώσεις των γύρω οικοπέδων. Μόνον η δαπάνη των απαλλοτριώσεων έφτανε τα 15 εκατομμύρια.
Η απόφαση αυτή, που πάρθηκε χωρίς ιδιαίτερη μελέτη και σχεδιασμό και χωρίς οι αρμόδιοι να συμβουλευτούν ή έστω να λάβουν υπόψη τούς άμεσα ενδιαφερόμενους, τους δικηγόρους, θα δημιουργούσε, εκτός των άλλων, απίστευτες ανακατατάξεις, μια και όλα τα δικηγορικά γραφεία και οι διάφορες υπηρεσίες βρίσκονταν στο κέντρο της πόλης.
Επίσης καταδίκαζε σε κατεδάφιση δύο ιστορικά κτίρια: το κτίριο του Πρωτοδικείου, το οποίο στεγαζόταν στο κτίριο του παλιού Βασιλικού Τυπογραφείου-Λιθογραφείου, που χτίστηκε το 1835, και το συνομήλικό του κτίριο Βάιλερ, το παλιό Στρατιωτικό Νοσοκομείο και πρώτο νοσοκομείο της Αθήνας, που σήμερα στεγάζει το Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως.
Το έχουμε ξαναπεί ότι οι νεοέλληνες απαξιώνουν την παλαιότητα στο όνομα αυτού που αποκαλούν εκσυγχρονισμό και πρόοδο, όπως οι μετεπαναστατικοί πρόγονοί μας την περιφρονούσαν μπροστά στην αρχαιοπληξία. Όσο για το συμφέρον, αυτό σπανίως περιφρονείται.

Στο νέο δικαστικό μέγαρο θα στεγάζονταν όλα τα δικαστήρια της πρωτεύουσας, Ειρηνοδικείο, Πρωτοδικείο, Εφετείο, Άρειος Πάγος. Θα μεταφερόταν επίσης το Υποθηκοφυλάκιο, θα στεγαζόταν το τμήμα Μεταγωγών και θα φτιάχνονταν κρατητήρια και μικρές φυλακές, για να μη μεταφέρονται οι υπόδικοι σε κάθε διακοπή της δίκης τους πίσω στο σωφρονιστικό κατάστημα. Και όλα αυτά θα γίνονταν μέσα σε τέσσερα χρόνια!

Λίγο αργότερα, το 1933, προτάθηκε μια πιο οικονομική λύση. Να στεγαστούν τα δικαστήρια στο Αρχαιολογικό Μουσείο και το Αρχαιολογικό Μουσείο να μεταφερθεί στο παλιό Στρατιωτικό Νοσοκομείο.

Το Μουσείο να γίνει Δικαστικό Μέγαρο-Οκτώβριος 1933.jpg
Οκτώβριος 1933

Μάλιστα, ο αρχιτέκτονας Νικολούδης είχε ετοιμάσει τα σχέδια που θα μετέτρεπαν το Μουσείο σε δικαστικό μέγαρο.

Για ν’ αντιμετωπιστούν τα έξοδα της ανέγερσης του δικαστικού μεγάρου, θα πουλιόταν το κτίριο του Πρωτοδικείου, που το οικόπεδό του άξιζε 30 εκατομμύρια. Η κυβέρνηση Βενιζέλου το πούλησε στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων στη μισή τιμή.
Είναι περίεργο ότι, ενώ ο τόπος μας έμπαινε σε μια δύσκολη δεκαετία παγκόσμιας και εγχώριας οικονομικής κρίσης, η έγνοια της κυβέρνησης ήταν πώς θα οικοδομήσει νέο δικαστικό μέγαρο, και μάλιστα χωρίς να έχει τα χρήματα για κάτι τέτοιο. Υπολόγιζε να τα εισπράξει από τους φόρους ίσως;

Στο μεταξύ, όταν κρίθηκε ακατάλληλο το κτίριο της Σταδίου, το Πρωτοδικείο μεταστεγάστηκε στο μέγαρο Λογοθετόπουλου.
Άλλη αμαρτωλή ιστορία!

δικαστήρια 23-7-1930 τίτλος.jpg
Από τον Σεπτέμβριο του 1930 το Πρωτοδικείο Αθηνών στεγάστηκε στο μέγαρο του Λογοθετόπουλου.

Το μέγαρο βρισκόταν στη γωνία Τοσίτσα και Μπουμπουλίνας και τότε στέγαζε το ξενοδοχείο Γουάιτ Χάουζ.
Ιδιοκτήτης του ήταν αυτός ο Λογοθετόπουλος, που διορίστηκε πρωθυπουργός από τους γερμανούς κατακτητές.

ceb5cebbceb5cf85ceb8ceb5cf81ceafceb1-5-1-1951-ceb1cf80cebfcf86cf85cebbceaccebaceb9cf83ceb7-ceb4cf89cf83ceafcebbcebfceb3cf89cebd
5 Ιανουαρίου 1951

Και το κτίριο ήταν αυτό που επί χούντας πέρασε στην ιστορία ως το κολαστήριο της οδού Μπουμπουλίνας και κατεδαφίστηκε τη δεκαετία του ’70.

Πρωτοδικείο Μπουμπουλίνας και Τοσίτσα 1931
Το μέγαρο Λογοθετόπουλου, Τοσίτσα και Μπουμπουλίνας, το 1931, όταν στέγαζε το Πρωτοδικείο Αθηνών.

Η μεταφορά του Πρωτοδικείου εκεί όχι μόνο δεν έλυσε κανένα πρόβλημα, αλλά αντίθετα δημιούργησε καινούργια. Η μίσθωση χαρακτηρίστηκε σκανδαλώδης. Το Δημόσιο πλήρωνε για ενοίκιο στον Λογοθετόπουλο το εξωφρενικό ποσό των 1.260.000 δραχμών τον χρόνο. Πόσο μάλλον που ήταν γνωστό ότι αυτό το ίδιο κτίριο προ μηνών είχε προσφερθεί για αγορά στο υπουργείο Υγείας αντί 2.900.000 δραχμών.

Πρωτοδικείο Μπουμπουλίνας και Τοσίτσα Ακρόπολις 1931 τίτλος
1931

Η θέση του κτιρίου δυσκόλευε αφάνταστα τους δικηγόρους και τους στοίχιζε σε χρήμα και κούραση, γιατί έπρεπε να χρησιμοποιήσουν όχημα για να μετακινηθούν από το κέντρο, όπου βρίσκονταν τα γραφεία τους και οι άλλες υπηρεσίες – μετακίνηση που δεν γινόταν μόνο μία φορά τη μέρα και που πριν από τη μεταστέγαση γινόταν με τα πόδια. Τραμ περνούσε από την Πατησίων και από τη Σπυρίδωνος Τρικούπη, αλλά η απόσταση από τη στάση ως το μέγαρο ήταν μεγάλη, πράγμα που σήμαινε ποδαρόδρομο. Όσοι βιάζονταν –και οι δικηγόροι πάντα βιάζονται για να προλάβουν το ένα και το άλλο– έπρεπε να πάρουν ταξί.
Οι ταξιτζήδες έκαναν χρυσές δουλειές. Από τη μέρα που μεταφέρθηκε εκεί το Πρωτοδικείο, έκανε την εμφάνισή της μια μεγάλη σειρά αυτοκινήτων, που περίμεναν έξω από τα δικαστήρια τον σίγουρο πελάτη.
Όσο για τους εσωτερικούς χώρους του κτιρίου, ήταν περιστερώνες. Μικροί, χαμηλοτάβανοι και ασφυκτικοί. Το μέγαρο είχε χτιστεί για να γίνει κλινική ή ξενοδοχείο. Έγινε και τα δύο, πριν γίνει Πρωτοδικείο. Οι αίθουσες συνεδριάσεων ήταν κι αυτές μικρές και δεν εξυπηρετούσαν το ακροατήριο, οπότε άρχισαν να γίνονται προσπάθειες (και επιπλέον έξοδα) για να διευρυνθούν.
Το κτίριο είχε τέσσερις ορόφους κι ένα ημιυπόγειο. Οι δικηγόροι και οι διάδικοι έπρεπε ν’ ανεβοκατεβαίνουν τις σκάλες για να πάνε από το ένα γραφείο στο άλλο, χωρίς την ευκολία του ασανσέρ. Το κτίριο διέθετε όλο κι όλο ένα ασανσέρ, που πήγαινε μόνον στο τέταρτο όροφο, κι επικρατούσε πάντα στριμωξίδι.
Οι δικηγόροι ξεσηκώθηκαν, έκαναν συνέλευση, συμφώνησαν όλοι να κριθεί ακατάλληλο το μέγαρο Λογοθετόπουλου και, μέχρι να φτιαχτεί το πολυπόθητο νέο δικαστικό μέγαρο, να ξαναγυρίσουν τα δικαστήρια εκεί απ’ όπου έφυγαν. Επέδωσαν το ψήφισμα της συνέλευσης στον Βενιζέλο.
Αχούρι και σαράβαλο χαρακτηριζόταν το παλιό κτίριο, αλλά ήταν τουλάχιστον βολικό. Μερικές μετατροπές και επιδιορθώσεις θα βελτίωναν την κατάσταση.

Σανταρόζα-Σταδίου-Αρσάκη
Το κτίριο του παλιού Πρωτοδικείου και πιο παλιά του Βασιλικού Τυπογραφείου-Λιθογραφείου, όπως είναι σήμερα, αναπαλαιωμένο αλλά κλειστό, στις οδούς Σανταρόζα-Σταδίου-Αρσάκη. Φωτογραφία από το Google.

Τελικά, η πιο συμφέρουσα λύση ήταν να επισκευαστεί το παλιό κτίριο του Πρωτοδικείου και να προστεθεί ένας όροφος, πράγμα που έγινε το 1932. Δαπάνη της τάξεως των 5 εκατομμυρίων δραχμών.

δικαστήρια στο Αρσάκειο 1933
Αρσάκειο, 1933, γωνία Πανεπιστημίου με Πεσματζόγλου.

Το ζήτημα του δικαστικού μεγάρου ταχτοποιήθηκε για τα επόμενα πενήντα χρόνια επί Τσαλδάρη, το 1933, όταν σε συμφωνία με τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, μισθώθηκε το κτίριο του Αρσακείου, δυο βήματα από το παλιό δικαστικό κατάστημα.

δικαστήρια στο Αρσάκειο Νοε 1933 τίτλος
Νοέμβριος 1933

Η κυβέρνηση Τσαλδάρη ξαναγόρασε το οίκημα του Πρωτοδικείου από το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Με τον τρόπο αυτόν συγκεντρώθηκαν τα περισσότερα δικαστήρια σ’ έναν χώρο μεταξύ των οδών Πεσματζόγλου, Σταδίου, Σανταρόζα, Πανεπιστημίου.
Συγχρόνως γλίτωσαν δύο κτίρια: το κτίριο Βάιλερ και το παλιό Πρωτοδικείο.

Πανεπιστημίου Αρσάκειο Παρθεναγωγείο1936
Η κεντρική είσοδος του Αρσακείου επί της οδού Πανεπιστημίου, το 1936. Σήμερα στεγάζει το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s