Ο Άγιος Ασώματος στα σκαλιά

 

Περνώντας το τζαμί του Τζισταράκη, συναντάμε στην οδό Άρεως τον δυτικό τοίχο της Βιβλιοθήκης του Αδριανού. Θα πρέπει να το ξέρει κανείς για να προσέξει ότι στον τοίχο, ανάμεσα στους δύο τελευταίους κίονες, υπάρχει μία αγιογραφία. Είναι εκπληκτική η αντοχή της στον χρόνο, δεδομένου ότι εδώ και ενάμιση αιώνα βρίσκεται εκτεθειμένη στο ύπαιθρο. Είναι ό,τι έχει απομείνει από ένα εκκλησάκι με το περίεργο όνομα Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά. Φιλοτεχνήθηκε το 1576, όταν ανακαινίστηκε ο μικρός ναός και παρουσιάζει την προσευχή στη Γεθσημανή και την προδοσία του Ιούδα. Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά είναι πολύ παλιότερος· χτίστηκε το 1295, κολλητά στον τοίχο της Βιβλιοθήκης.

Βιβλιοθήκη Αδριανού και άγιος Ασώματος στα σκαλιά 1829
Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά το 1829.

Συνήθως όσοι έχτιζαν κολλητά σε βράχο ή τείχος εξοικονομούσαν με αυτόν τον τρόπο τα υλικά ενός τοίχου. Στις απεικονίσεις δεν διακρίνεται καθαρά, αλλά η ύπαρξη της αγιογραφίας πάνω στον τοίχο της Βιβλιοθήκης του Αδριανού φανερώνει ότι τουλάχιστον ένα τμήμα της εκκλησίας τον είχε χρησιμοποιήσει σαν τέταρτο τοίχο.
Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά ανήκε στην οικογένεια των Χαλκοκονδύληδων. Τον έχτισε ο Μιχαήλ Χαλκοκονδύλης και τον αφιέρωσε στον προστάτη του, τον αρχάγγελο Μιχαήλ. Ο προσδιορισμός «στα σκαλιά» οφείλεται στα σκαλιά του πρόπυλου της Βιβλιοθήκης, που ήταν ένα από τα χαρακτηριστικά σημεία της παλιάς Αθήνας. Το εκκλησάκι χρησίμευε και για την ταφή των μελών της οικογένειας Χαλκοκονδύλη· στο εσωτερικό του βρέθηκαν 11 κτιστοί τάφοι.

Πίσω από τον τοίχο της Βιβλιοθήκης βρισκόταν το βοεβοδαλίκι, η έδρα του τούρκου διοικητή της πόλης. Ήταν ένα περιμαντρωμένο συγκρότημα κτιρίων που περιλάμβανε, εκτός των άλλων, την κατοικία του βοεβόδα, τα δώματα του χαρεμιού του και τα κτίρια της φρουράς του. Ο ψηλός τοίχος πάνω από τον τοίχο και τους κίονες της Βιβλιοθήκης ανήκει στο περιτείχισμα.
Επί βαυαροκρατίας, λόγω έλλειψης δημόσιων κτιρίων, αρκετές εκκλησίες που βρίσκονταν σε καλή κατάσταση χρησιμοποιήθηκαν για δημόσια καταστήματα, ακόμη και για καταλύματα του στρατού. Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά έγινε αποθήκη φύλαξης αρχαιοτήτων.

Η παλαιότητά του δεν μπόρεσε να τον σώσει. Ο Δήμος της Αθήνας, από το 1842 μέχρι το 1869, είχε βαλθεί να πουλάει τις εκκλησίες, όχι μόνον τις ερειπωμένες, αλλά και τις αρκετά καλά διατηρημένες, για οικόπεδα. Αποτέλεσμα; Καταστράφηκαν εβδομήντα δύο εκκλησίες, για πολλές από τις οποίες δεν γνωρίζουμε απολύτως τίποτα. Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά κατεδαφίστηκε εκείνη την περίοδο, για να γίνουν ανασκαφές στο κτίσμα της Βιβλιοθήκης.

Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά 1843
Ο Άγιος Ασώματος στα Σκαλιά περί το 1843. Όπως φαίνεται το εκκλησάκι κατεδαφίστηκε σε δύο φάσεις. Στο ενδιάμεσο χρησίμευσε ως αποθήκη φύλαξης αρχαιοτήτων.

 

Μοναστηράκι-ακουαρέλα του 1853 Δανό αρχιτέκτονα Harald Conrad Stilling λεπτ
Λεπτομέρεια από ακουαρέλα του 1853 του Δανού αρχιτέκτονα Harald Conrad Stilling. Η κατεδάφιση του ναού έχει ολοκληρωθεί.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s