Ο Άγιος Παντελεήμονας της Αχαρνών

Μεταξύ των σημερινών οδών Πιπίνου και Αγορακρίτου, πλάι στην οδό Αχαρνών, βρισκόταν ένα παλιό εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα. Όπως και άλλα εκκλησάκια της περιοχής, μαρτυράει και αυτό ότι εκεί κάποτε υπήρξε μια μεγάλη ιδιοκτησία, με σπίτι, υποστατικά και περιβόλι.

Άγιος Παντελεήμονας β 19ος τέλη.jpg
Ο Άγιος Παντελεήμονας στα τέλη του 19ου αιώνα. Χάρτης του Γιόχαν Άουγκουστ Κάουπερτ, από το Athens Open Museum.

Κοντά σ’ αυτό το εκκλησάκι, στις 12 Σεπτεμβρίου 1910 θεμελιώθηκε ο καινούργιος ναός του αγίου Παντελεήμονα, αυτός που σήμερα είναι ο μεγαλύτερος ναός της Ελλάδας και από τους μεγαλύτερους των Βαλκανίων. Η ανέγερση άρχισε δεκατρία χρόνια αργότερα, σε σχέδια του Ιωάννη Παπαδάκη.

Πρώτα φτιάχτηκε ο σκελετός του τεράστιου τρούλου. Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε το 1930.

Στο μεταξύ, το όρυγμα του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου Πειραιάς-Κηφισιά, που κατασκεύαζε ο Ηλεκτρικός Σιδηρόδρομος Ελλάδος, προχώρησε και έφτασε στον Άγιο Παντελεήμονα. Τότε κατεδαφίστηκε το παλιό εκκλησάκι. Παράλληλα φτιάχτηκε ένας προσωρινός ναός κάτω από τον σκελετό του τρούλου, για να εξυπηρετεί τις ανάγκες των πιστών όσο θα χτίζεται ο μεγάλος ναός. Η γύρω έκταση πλακοστρώθηκε.

Άγιος Παντελεήμονας-τρούλος και προσωρινός ναός 1930.jpg
1930. Ο σκελετός του θόλου και από κάτω ο προσωρινός ναός.

Την ίδια χρονιά, στις 22 Ιουνίου 1930, γίνονται τα εγκαίνια αυτής της παράξενης σύνθεσης, που ονομάζεται ναός του Αγίου Παντελεήμονα.

Άγιος Παντελεήμονας εγκαίνια 1930
Κυριακή 22 Ιουνίου 1930

Την αρχική μελέτη του Ιωάννη Παπαδάκη ολοκληρώνει ο αρχιτέκτονας-ναοδόμος Γεώργιος Νομικός. Οι εργασίες δεν θα προχωρήσουν γρήγορα. Ο μελλοντικός αγιογράφος του ναού, Ιωάννης Καρούσος, δεν έχει γεννηθεί ακόμα· θα γεννηθεί επτά χρόνια μετά τα εγκαίνια, το 1937. Ο προσωρινός ναός θα λειτουργήσει μέχρι το 1951 και μετά θα κατεδαφιστεί. Οι εργασίες θα διαρκέσουν τρεις δεκαετίες ακόμα, ώσπου το 1980 ο ναός του Αγίου Παντελεήμονα αρχίζει να λειτουργεί κανονικά. Η αγιογράφησή του θα ξεκινήσει το 1984 και θα χρειαστούν 23 χρόνια για να ολοκληρωθεί.
Δηλαδή, από το 1910 που θεμελιώθηκε μέχρι το 2007 που αποπερατώθηκε, πέρασαν 97 χρόνια.

Στη συνοικία Άγιος Παντελεήμονας άρχισαν να χτίζονται πολυκατοικίες από το 1950. Η εποχή της ακμής κράτησε τρεις δεκαετίες.

Μαλάμος-Γαμπρός απ' το Λονδίνο.jpg
Το γνωστό ζαχαροπλαστείο Μαλάμος, απέναντι από τον Άγιο Παντελεήμονα, το έχουμε δει σε αρκετές ελληνικές ταινίες. Εδώ σε σκηνή από την ταινία «Γαμπρός απ’ το Λονδίνο».

Ήταν αστική γειτονιά, βαθμηδόν όμως άρχισε να ξεπέφτει, όπως έγινε και με άλλες καλές γειτονιές της Αθήνας. Όπως, για παράδειγμα, η περιοχή της οδού Λευκωσίας, με τα όμορφα σπίτια και τον καλό κόσμο, που στην εποχή της ακμής της την έλεγαν μικρό Κολωνάκι, αλλά τώρα οι νοικοκυρές, που βγαίνουν για να ψωνίσουν, δεν παίρνουν τσάντα και οι γριές δεν φοράνε σταυρό. Σιγά σιγά οι παλιοί κάτοικοι μετακόμισαν σε καλύτερες περιοχές, με λιγότερη δόμηση και περισσότερο πράσινο. Έμειναν εκείνοι, που ήθελαν μεν να φύγουν, αλλά δεν είχαν χρήματα για μια τέτοια αλλαγή και κάποιοι άλλοι που δεν ήθελαν να απομακρυνθούν από τη γειτονιά που αγαπούσαν. Οι αξίες των σπιτιών έπεσαν, τα ενοίκια επίσης και ήρθαν νέοι κάτοικοι – οικονομικοί μετανάστες, κυρίως από την Ασία και την Αφρική. Η εγκληματικότητα αυξήθηκε και η περιοχή υποβαθμίστηκε. Οι παλιοί (τόσο οι Έλληνες όσο και οι λευκοί ξένοι μετανάστες) έβλεπαν τους καινούργιους με μισό μάτι και δεν δίσταζαν να δείχνουν την εχθρότητά τους. Η κατάσταση όμως ξέφυγε και ο Άγιος Παντελεήμονας έγινε γκέτο και «εμπόλεμη» περιοχή με απαράδεκτα κρούσματα ρατσιστικής βίας και άγριες συμπλοκές.

Άγιος Παντελεήμονας Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών
Ο Άγιος Παντελεήμονας, σε φωτογραφία από το αρχείο της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών. Ο ναός πανηγυρίζει στις 27 Ιουλίου.

Έτσι, το 2007 που επιτέλους ολοκληρώθηκε ο κολοσσιαίος ναός, βρέθηκε να δεσπόζει σε μια παρακμασμένη περιοχή.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Google photo

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s