Το Κονάκι, οι λούστροι και τ’ αυγά του Ποζέλι

Tην εποχή του εκσυγχρονισμού της οθωμανικής αυτοκρατορίας έγιναν μεγάλες αλλαγές και μεγάλα έργα στη Θεσσαλονίκη: ανασχεδιασμός του κέντρου μετά την πυρκαγιά του 1890, καινούργιοι δρόμοι, νέες συνοικίες, μεγάλα κτίρια, φωτισμός με αεριόφως και κατόπιν με ηλεκτρισμό, δίκτυο ύδρευσης, τραμ, νέες σιδηροδρομικές γραμμές, επέκταση του λιμανιού, τελωνείο.
Τότε φτιάχτηκε και το Διοικητήριο, το Κονάκι. Χτίστηκε το 1891, για ν’ αντικαταστήσει το παλιό Κονάκι, που στέγαζε την οθωμανική διοίκηση.

Σαατλί τζαμί δίπλα το παλιό Κονάκι το νέο θα χτιστεί σε τρία χρόνια

Η περιοχή του Διοικητηρίου πριν από το 1891. Το κτίριο που δεσπόζει είναι το Σαατλί τζαμί, όπου το 1876 διαδραματίστηκε το τραγικό γεγονός που πέρασε στην ιστορία ως «η σφαγή των προξένων».

Υπήρχαν κάποιες αμφιβολίες ως προς τη θέση του παλιού κτιρίου. Ο Ηλίας Πετρόπουλος το τοποθετούσε σε πλησίον αλλά άγνωστο σημείο, λίγο βορειότερα. Το καινούργιο Κονάκι χτίστηκε στη θέση του παλιού, όπως φαίνεται από το τοπογραφικό σχέδιο της περιοχής των σκηνών της Σφαγής των Προξένων, του πρέσβη της Αγγλίας Μπλαντ.

Κονάκι και Σαατλί τζαμί

Το νέο Κονάκι χτίστηκε δίπλα στο Σαατλί τζαμί. Στην πυρκαγιά του 1917 κινδύνεψε και σώθηκε χάρη στις προσπάθειες των ανθρώπων του. Το τζαμί καταστράφηκε.

Αργότερα το Κονάκι στέγασε την οθωμανική νομική σχολή. Στη συνέχεια στέγασε την ελληνική γενική διοίκηση και κατόπιν έγινε έδρα του υπουργείου Βορείου Ελλάδος, που σήμερα ονομάζεται υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης.
Είναι ένα από τα πολλά κτίρια της πόλης που φέρει την υπογραφή του αρχιτέκτονα Βιταλιάνο Ποζέλι.

Διοικητήριο 2014

Έξω από το Κονάκι υπήρχαν δώδεκα λούστροι (υποδηματοστιλβωτές, όπως γράφουν κάποιες παλιές καρτ ποστάλ).

Λούστροι, 1915

Οι λούστροι είχαν το στέκι τους σε πολυσύχναστα μέρη. Εδώ έξω από το Μπέι-χαμάμ, το 1915.

λούστρος 1916

Ο βαλής απαιτούσε όσοι επισκέπτονταν το Κονάκι να έχουν πεντακάθαρα παπούτσια. Όσοι πήγαιναν στο Κονάκι για υποθέσεις τους –και το Κονάκι ως έδρα της οθωμανικής διοίκησης δεχόταν πολλές επισκέψεις– έκαναν υποχρεωτικά μία στάση στους λούστρους, που βρίσκονταν δεξιά κι αριστερά της εισόδου, καθάριζαν τα παπούτσια τους, είτε χρειάζονταν καθάρισμα είτε όχι, έριχναν το αντίτιμο σ’ ένα μεταλλικό κουτί σαν κουμπαρά με το οποίο ήταν εφοδιασμένος κάθε λούστρος, και κατόπιν έμπαιναν.

Το Κονάκι πριν τον Αύγουστο του 1917. Πίσω από τις βοϊδάμαξες (αυτός ο τύπος άμαξας λέγεται νταλίκα) διακρίνονται οι λούστροι.

Οι λούστροι, πάλι, στο τέλος της μέρας παρέδιναν στον υπεύθυνο υπάλληλο το κουτί με τις εισπράξεις τους. Σε αντάλλαγμα για τις υπηρεσίες τους έπαιρναν μισθό.
Λένε πως με τον τρόπο αυτόν ο βαλής απόσβεσε τα αυγά του Ποζέλι.

υπογραφή του Ποζέλι

Ταρίχ κτιρίου και η υπογραφή του Ποζέλι.

Ο Ποζέλι είχε ρίξει στα θεμέλια του κτιρίου καμιά εξηνταριά χιλιάδες αυγά. Στα παλιά χρόνια συνηθιζόταν να ρίχνουν αυγά στα θεμέλια των κτιρίων. Τα αυγά έσφιγγαν κι έδιναν στα θεμέλια εξαιρετική αντοχή. Αυτό βέβαια το έκαναν όσοι είχαν οικονομική άνεση. Εκείνοι που απλώς έχτιζαν ένα σπιτάκι με τις οικονομίες τους, όταν ανοίγονταν τα θεμέλια, φρόντιζαν να στέκονται κόντρα στον ήλιο, μην τύχει και πέσει μέσα η σκιά τους και «χτιστεί ο ίσκιος τους».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s