Ξυπόλυτο τάγμα

 

ksypolito tagma copy.jpg

Όταν οι κατακτητές επιτάξαν το Παπάφειο, όπως έκαναν και με άλλα δημόσια κτίρια, τα ορφανά παιδιά βρέθηκαν άστεγα και απροστάτευτα στους δρόμους της Θεσσαλονίκης. Άρχισε τότε ένας σκληρότατος αγώνας για επιβίωση σε μια κατακτημένη πόλη που πέθαινε της πείνας. Έγιναν σαλταδόροι κι έκλεβαν από τα γερμανικά καμιόνια και από τους μαυραγορίτες ψωμί, λάδι και τρόφιμα για να ζήσουν τα ίδια, αλλά και για να συνδράμουν όσους είχαν ανάγκη. Ήταν ένα τάγμα από ξυπόλητους μικρούς ήρωες.
Η ταινία στηρίζεται στην αληθινή ιστορία της ομάδας που σχημάτισαν τα παιδιά του Παπάφειου και είναι συγχρόνως μια μαρτυρία που δείχνει την πείνα, την εξαθλίωση, τον τρόμο και την απελπισία της βασανισμένης Ελλάδας στον καιρό της μαύρης Κατοχής.

Το ξεκίνημα της ταινίας

Τον Νοέμβριο του 1944, την ημέρα που η Θεσσαλονίκη γιόρταζε την απελευθέρωσή της από τους ναζί, τη μεγάλη διαδήλωση ακολουθούσε ένα τσούρμο πιτσιρικάδες που κρατούσαν ένα πανό που έγραφε «Ξυπόλυτο Τάγμα».
Αυτό αφηγήθηκε στον Γκρεγκ Τάλλας ο ηθοποιός του Κρατικού Θεάτρου Νίκος Κατσιώτης, όταν συναντήθηκαν στην Αμερική στα τέλη της δεκαετίας του ’40. Ο Γκρεγκ Τάλλας συγκλονίστηκε από την αφήγηση και πήρε την απόφαση να κάνει το «Ξυπόλυτο Τάγμα» ταινία.

ΞΥΠΟΛΗΤΟ ΤΑΓΜΑ-τίτλος.jpg


Οι συντελεστές 

Σκηνοθεσία: Γκρεγκ Τάλλας
Μύθος δράματος: Γκρεγκ Τάλλας, Νίκος Κατσιώτης
Σενάριο: Νίκος Κατσιώτης
Φωτογραφία: Μιχάλης Γαζιάδης
Μοντάζ: Γκρεγκ Τάλλας
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης. Είναι η πρώτη φορά που γράφει μουσική για τον κινηματογράφο.
Εκτέλεση Μουσικής: Συμφωνική Ορχήστρα Αθηνών υπό την διεύθυνση του συνθέτη.
Ηθοποιοί: Μαρία Κωστή, Νίκος Φέρμας και 66 παιδιά. Τα 63 από αυτά ήταν από ιδρύματα της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας. Ο Αντώνης Βούλγαρης, ο νέος που εικονίζεται στην αφίσα, αργότερα έγινε ηθοποιός.
Παραγωγή: Πίτερ Βουδούρης. Ο παραγωγός ήταν Ελληνοαμερικάνος ξενοδόχος από το Λος Άντζελες που υποστήριξε οικονομικά την ταινία.
Έτος Παραγωγής: 1953

ΞΥΠΟΛΗΤΟ ΤΑΓΜΑ-1 2

ΞΥΠΟΛΗΤΟ ΤΑΓΜΑ-1 1

ΞΥΠΟΛΗΤΟ ΤΑΓΜΑ-συντελεστές.jpg
Ανάμεσα στους συντελεστές συναντάμε τον Μικέ Δαμαλά ως ηχολήπτη και τον ηθοποιό Κώστα Δούκα ως φροντιστή.

Τα γυρίσματα

Πολλές σκηνές γυρίστηκαν στη Θεσσαλονίκη, σε γειτονιές, στην Καμάρα, στην Άνω Πόλη, στα Κάστρα. Η σκηνή της μαύρης αγοράς γυρίστηκε στην Αθήνα, στην περιοχή των Φυλακών Αβέρωφ, όπου στα μαύρα χρόνια της Κατοχής λειτουργούσε πραγματικά μαύρη αγορά. Σύμφωνα με τη μαρτυρία ενός παιδιού από ορφανοτροφείο της Αθήνας που έπαιξε στην ταινία, γυρίσματα έγιναν στην Πλάκα και στον Πειραιά. Οι εσωτερικές σκηνές γυρίστηκαν στο στούντιο της Φιλοθέης.
Η μηχανή λήψης ήταν του 1924 και χρησιμοποιήθηκαν μόνο 6 προβολείς για τον φωτισμό. Η ταινία γυρίστηκε βουβή και ντουμπλαρίστηκε αργότερα. Το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα σε συνδυασμό με τις συνθήκες παραγωγής και τα φτωχά τεχνικά μέσα ήταν μια μεγάλη έκπληξη.
Τα παιδιά που έπαιζαν στην ταινία, όσο κράτησαν τα γυρίσματα, έζησαν μέρες που ούτε στο όνειρό τους δεν είχαν δει. Βρέθηκαν ανάμεσα σε ανθρώπους που τα αντιμετώπιζαν με αγάπη, τα φρόντιζαν και τα συμβούλευαν. Και το μεσημέρι έτρωγαν καλό και χορταστικό φαγητό.

Ξυπόλητο τάγμα Ελευθερία 21-03-1954 copyΣτους κινηματογράφους

Η πρεμιέρα έγινε στις 22 Μαρτίου 1954 και η ταινία προβλήθηκε ταυτόχρονα στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη και στην Καβάλα.
Ο κινηματογράφος Διονύσια γέμισε ασφυκτικά. Όλη η Θεσσαλονίκη είδε την ταινία. Και τα Σαββατοκύριακα που είχαν άδεια, τα παιδιά του Παπάφειου Ορφανοτροφείου γέμιζαν τις αίθουσες.

Διακρίσεις

Το «Ξυπόλυτο Τάγμα» ήταν η πρώτη ελληνική ταινία που βραβεύτηκε σε διεθνές φεστιβάλ. Το 1955 τιμήθηκε με το πρώτο βραβείο, τη «Χρυσή Δάφνη», στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Εδιμβούργου.

Παραλίγο χαμένη ταινία

Το αρνητικό της ταινίας είχε χαθεί. Ο διευθυντής της Ταινιοθήκης της Ελλάδας Θόδωρος Αδαμόπουλος κατόρθωσε να εντοπίσει δύο κόπιες προβολής σε καλή κατάσταση. Ύστερα από χρονοβόρες και πολυδάπανες διαδικασίες δημιουργήθηκε ένα καινούργιο αρνητικό της ταινίας.

 

 Μαρτυρίες

Δύο από τα αγόρια που έπαιξαν στο «Ξυπόλυτο τάγμα» μιλούν για την ταινία και τη ζωή τους.

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s